Cumhurbaşkanlığı, Lefkoşa Surları’nda yaşanan çökmeler konusunda açıklama

“Her şeyden önce, Cephane (Quirini) Tabyası’nda meydana gelen çökmenin nedeni, yabani ot ve ağaç kökleriyle ilgili değildir. Yabani ot ve ağaç sorunu surların diğer bölümlerinde yaygın bir sorun olmakla birlikte, çöken kısımda böyle bir durum söz konusu değildir. Uzmanların ilk tespitlerine göre, yıllar içinde biriken nem surlara zarar vermiş ve çökmeye yol açmıştır.
Ayrıca yukarıda anlatılanlardan da kolaylıkla anlaşılabileceği gibi, Cumhurbaşkanlığı’nın surlarda yaşanan yabani ot ve ağaç sorunu konusundaki uyarıları dikkate almadığı biçimindeki iddialar da tamamen gerçek dışıdır.
Yıllardır yaşanmakta olan bu sorunun kalıcı bir şekilde ortadan kaldırılması için ilk defa bu dönemde bilimsel ve kapsamlı bir proje hazırlanmış ve uygulamaya konulmuştur.”
Yıllardır ihmal edilen Lefkoşa Surları’nda çökmeler yaşanmaya başlamasının üzüntü verici olduğunu kaydedilen açıklamada, bundan önce surların Arabahmet bölgesinde iki farklı noktada yıkım meydana geldiği, son olarak da 26 Temmuz Cuma akşamı Cephane (Quirini) Tabyası’nda bir çökme yaşandığı anımsatıldı.
Cumhurbaşkanlığı açıklamasında, 1500’lü yıllarda inşa edilmeye başlanan ve uzun yıllardır kapsamlı bir restorasyondan geçmeyen tarihi surların gelecek nesillere aktarılmak üzere korunmasının daha fazla ertelenemeyecek bir görev olduğu vurgulandı.
Açıklamada, Cumhurbaşkanlığı’nın; tarihi Lefkoşa surlarının korunması için bilimsel çalışmaların başlatılması ve bu çerçevede uzmanların kontrolünde bir bakım ve restorasyon süreci başlatılmasını sağladığı, bu bağlamda tarihi surların kuzeyde kalan bölümünün de İki Toplumlu Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin “Öncelikle tamiri gereken eserler” listesine dahil edilmesinin Cumhurbaşkanlığı’nın talebi doğrultusunda gerçekleştiği ifade edildi.
“İKİ TOPLUMLU KÜLTÜREL MİRAS TEKNİK KOMİTESİ KAPSAMLI BİR PROJE YÜRÜTÜYOR”
Kıbrıslı Türk Eş Başkanı Cumhurbaşkanlığı’na bağlı olarak görev yapan İki Toplumlu Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin Lefkoşa Surları’nın bakım ve restorasyonuna ilişkin kapsamlı bir proje yürüttüğü belirtilen açıklamada, tarihi surların korunmasına yönelik olarak uzmanların belirlediği çerçeveye ve hazırladığı projeye uygun bir yol izlendiği, bu çalışmaların uygulama aşamasına geldiği ve bu bilginin daha önce kamuoyu ile de paylaşıldığı hatırlatıldı.
Açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
“Cumhurbaşkanlığı’nın girişimleriyle ilk aşamada, surlarda büyümekte olan ağaç kökleriyle, ot ve çalıların yüzeysel bakım ve temizliği yapılmış; kalıcı müdahale için gerekli çalışma ise en uygun mevsim gözetilerek projelendirilmiştir. Projenin ihale süreci tamamlanmıştır. Buna göre bilimsel ve kalıcı bitki müdahalesi ve gerekli tamirat işlemlerinin ilk etabının bu yılın Eylül ve Kasım ayları arasında başlayıp tamamlanması programlanmıştır.
Kültürel Miras Teknik Komitesi ve UNDP’nin işbirliğiyle ihalesi tamamlanan projeye göre Çetinkaya (Mulla) Burcu’ndan Girne Kapısı’na kadar olan bölümde Eylül-Kasım 2019 aylarında bilimsel bitki müdahalesi ve tespit edilen bölgelerde tamirat yapılacaktır. İkinci aşamada ise Girne Kapısı’ndan Zeytinli (Flatro) Burcu’na kadar olan bölümde 2020 yılının Nisan ve Mayıs aylarında çalışma yapılacaktır.
“YIKILAN SURUN TAMİRİNİNİN İVEDİLİKLE YAPILMASI SÖZ KONUSU”
Tarihi surlara ilişkin yürütülmekte olan bütünlüklü projenin yanı sıra, geçtiğimiz günlerde çöken bölümün tamiratı konusunda da İki Toplumlu Teknik Miras Komitesi’nin kullanmakta olduğu AB fonlarından yararlanılması için de kısa sürede gerekli girişimler yapılmıştır.
Kültürel Miras Teknik Komitesi’nin, acil olmayan başka projeleri dondurarak, 2019 yılı bütçesinden aktarılacak kaynakla, yıkılan surun tamirini ivedilikle yapması söz konusudur. Bunun yanı sıra Arabahmet bölgesinde çöken iki bölgenin tamiratı da Kültürel Teknik Miras Komitesi tarafından yapılacaktır.”
“ÇÖKMENİN NEDENİ BİRİKEN NEM”
Cumhurbaşkanlığı açıklamasında, bazı medya kuruluşlarında yer alan hatalı ve eksik bilgi ve yorumların düzeltilmesi ihtiyacı doğduğu belirtilerek, şu ifadeler kullanıldı:
“Her şeyden önce, Cephane (Quirini) Tabyası’nda meydana gelen çökmenin nedeni, yabani ot ve ağaç kökleriyle ilgili değildir. Yabani ot ve ağaç sorunu surların diğer bölümlerinde yaygın bir sorun olmakla birlikte, çöken kısımda böyle bir durum söz konusu değildir. Uzmanların ilk tespitlerine göre, yıllar içinde biriken nem surlara zarar vermiş ve çökmeye yol açmıştır. Cumhurbaşkanlığı, söz konusu alanda gerekli önlemlerin alınması için ilgili birimlerin harekete geçmesini sağlamıştır.
Ayrıca yukarıda anlatılanlardan da kolaylıkla anlaşılabileceği gibi, Cumhurbaşkanlığı’nın surlarda yaşanan yabani ot ve ağaç sorunu konusundaki uyarıları dikkate almadığı biçimindeki iddialar da tamamen gerçek dışıdır.
Yıllardır yaşanmakta olan bu sorunun kalıcı bir şekilde ortadan kaldırılması için ilk defa bu dönemde bilimsel ve kapsamlı bir proje hazırlanmış ve uygulamaya konulmuştur.
Diğer yandan, son dönemde surlar üzerindeki bina yükü artırılmamış, aksine Cumhurbaşkanlığı yerleşkesinde 1989 yılında en ağır yükü oluşturan bodrum ve iki betonarme bina bilimsel raporlar ışığında yıkılmış ve boşalan alan bahçe olarak düzenlenmiştir. Binanın yıkımından sonra, hizmetlerin aksamadan devamı için Anıtlar Yüksek Kurulu başta olmak üzere tüm izinler alınarak hafif prefabrik ek hizmet binası inşa edilmiştir. Bu yapı, surların çöken bölümünde değildir ve çökmeyle hiçbir bağlantısı yoktur.
Cumhurbaşkanlığı, bakım ve idamesi kendi idari sorumluluğunda olmamakla birlikte, ülkemiz ve dünyamız için çok önemli bir kültürel miras olan tarihi Lefkoşa surlarının korunması için bundan sonra da duyarlı davranmaya devam edecektir.