‘Suriye için siyasi çözümde mutabıkız’

Baş başa görüşme öncesi açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan sözlerine “Sayın Başkan çok kısa bir süre içerisinde sizlerle tekrar bir araya gelmenin mutluluğu içerisindeyim” diyerek başladı. Özellikle normalleşme süreci içerisinde gerçekten yoğun bir şekilde bir araya gelişlerinin, ikili ilişkileri daha da güçlendirdiğine işaret eden Erdoğan, şunları söyledi:

‘İlişkimiz yükselişte’

“Gerek bölgede ikili ilişkilerimiz bunun yanında bölge sorunlarına yönelik dayanışmamız, geleceğe yönelik güvenimizi de artırıyor. Aramızdaki siyasi, askeri, ekonomik, ticari bütün bu ilişkiler her geçen gün artarak devam ediyor. İkili görüşmelerimiz sadece rutin olmanın ötesinde, aynı zamanda telefon diplomasimiz de aramızda ve üst düzey yöneticiler arasında da güçlü bir şekilde devam ediyor. İnanıyorum ki verimli bir görüşme olacak. Ve buradan da Kuveyt ve Katar’a bu şekilde ayrılacağız.”

“Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkilerin, artık tümüyle eski haline döndüğünü söyleyebiliriz” ifadelerini kullanan Putin ise “Dediğiniz gibi Soçi, Türkiye’ye son derece yakın bir şehir” dedi. Putin ile Erdoğan’ın baş başa görüşmesi 2 saat 10 dakika sürdü. Daha sonra yapılan ve yaklaşık 2 saat süren heyetler arası görüşmenin ardından ise iki lider basın toplantısı düzenledi. Erdoğan, şunları söyledi:

“Siyasi diyaloğumuza paralel olarak ekonomik ilişkilerimiz de yükseliş seyrine girmiş bulunuyor. Mart ayındaki ziyaretim sırasında bazı tarım ürünlerinin Rusya’ya girişine izin verilmesi, vatandaşlarımızın çalışma izni sorunlarının hallolması konusunda değerli dostumun verdiği müjdeler bizleri memnun etti. Aradan geçen süre zarfında ikili ekonomik işbirliğimizin önündeki tüm engellerin kaldırılması için yoğun temaslarımız da devam etti. Karma ekonomik komisyon toplantısı geçen ay Kazan’da düzenlendi. Burada domates, nar, patlıcan gibi ürünlerin Rus pazarına girişinin kolaylaştırılmasına yönelik alınan kararları memnuniyetle karşıladım. Ama istiyoruz ki son kısıtlamaları da kaldıralım.”

‘Erdoğan ile hemfikiriz’

Rusya Devlet Başkanı Putin görüşmeler sonrasında “Sayın Erdoğan’a geçtiğimiz günlerde Tahran’a gerçekleştirdiğim görüşmeler hakkında bilgi verdim. Astana sürecinin garantörleri olan Rusya, Türkiye ve İran arasında çalışmalar başarıyla devam ediyor” dedi. Suriye’de yaşanan şiddet olaylarının önemli oranda azaldığını belirten Putin, “Birleşmiş Milletler himayesinde Suriye’de taraflar arasında diyalog kurulması için gerekli koşullar oluşuyor. Suriye’de siyasi çözüme verilen desteğin arttırılması konusunda Sayın Cumhurbaşkanı ile hemfikiriz” dedi. Türkiye ve Rusya arasındaki yakın temasların alışkanlık haline geldiğine işaret eden Putin, “Bu tür temaslarımızı, seri olarak, bürokrasiden uzak ve samimi bir havada devam ettiriyoruz. Söz konusu görüşmelerin son derece verimli olduğunu düşünüyoruz ve bu şekilde çalışmalara devam edeceğiz” diye konuştu.

Putin, Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkilerin kriz öncesine döndüğünü vurgulayarak, “Türkiye ve Rusya arasındaki ticaret hacmi bu yılın ilk 9 ayında yüzde 36 artmış durumda. İnanıyoruz ki bu yılın sonuna kadar geçen yıl yaşanan düşüşü tamamen telafi edebiliriz” dedi. Erdoğan ile stratejik işbirliği konularının da ele alındığını anlatan Putin, “Bu konuların başında Türk Akım doğalgazboru hattı projesi ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) geliyor” dedi. Putin, Rosatom şirketinin Akkuyu’nun inşaatına yakında başlanacağını belirterek, “Projede ilk üniteyi 2023 yılında devreye almak istiyoruz” dedi.

‘Vize engeli kalkmalı’

İki ülke arasındaki ticaret hacminin bu yılın ilk üç çeyreğinde 15 milyar doları aştığını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Tabi evvelce 100 milyar dolar olarak açıkladığımız hedefimize ulaşmak için işadamlarımızın önündeki vize de dahil olmak üzere tüm engelleri kaldırmamız gerekiyor” dedi.

Putin’e Akkuyu daveti 

Putin ile Türk Akımı ve Akkuyu Nükleer Santrali projelerini de ele aldıklarını belirten Erdoğan, “Türk Akımı’nın Rusya kısmındaki boru hattı döşeme işlemlerinin tamamlandığını memnuniyetle görmüş bulunuyoruz. Akkuyu Nükleer Santrali’nin beton dökme törenini de önümüzdeki haftalarda gerçekleştirmeyi arzu ediyoruz. Sayın Putin’in de programının el vermesi halende bu adımı birlikte atalım istiyoruz” diye konuştu. Rusya ile kültür ve turizm alanındaki ilişkileri eskisinden de ileriye taşımak istediklerini kaydeden Erdoğan, bu yılın ilk 9 ayında 4 milyonu aşkın Rus turistin Türkiye’yi ziyaret ettiğini bildirdi. Görüşmelerde bölgesel ve uluslararası konuların da ele alındığını belirten Erdoğan, “Özelikle Suriye ihtilafına ilişkin son gelişmeleri değerlendirme fırsatını bulduk. Buna bağlı olarak Astana görüşmeleri ve Gerginliği Azaltma Muhtırası sahada şiddetin azaltılmasına önemli katkılar yaptı. Gelinen noktada siyasi çözüme odaklanabileceğimiz bir zemin oluştuğu konusunda mutabıkız. Bu arada Sayın Putin ile Trump arasındaki Vietnam’da yapılan ortak açıklamayı önemsiyoruz” dedi. Erdoğan, “Ülkelerimizin ve halklarımızın her alanda daha yakın ve güçlü işbirliği içinde olması noktasında iki taraf da hem fikir. Özellikle de savunma sanayiine yönelik müşterek atacağımız adımları çok önemsiyorum” dedi.

‘Dünya ahmak değil’

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya’ya hareketinden önce İstanbul Atatürk Havalimanı’nda basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı. Bir gazetecinin, “ABD Başkanı Trump ile Rusya Devlet Başkanı Putin, Vietnam’da bir araya geldiler. Ortak bir basın açıklamasında şu ifade kullanıldı: ‘Suriye krizi için askeri çözüm mümkün değil konusunda hemfikiriz’. Sizin bu konudaki değerlendirmenizi alabilir miyiz?” sorusu üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan şunları söyledi: “Ben bu ifadeleri anlamakta doğrusu zorlanıyorum. Yani şimdi askeri çözüm mümkün değil deniliyor, öbür tarafta merkezi yönetimin şu ana kadar askeri yöntemlerle öldürdüğü insan sayısı 1 milyona ulaştı. Nasıl oluyor bu iş? Eğer askeri çözüm söz konusu değilse o zaman çeksinler askerlerini.”

ABD’nin yıllar önce Irak’a girmesine de karşı olduklarını hatırlatan Erdoğan, “Gelin bu işi diplomatik yollardan çözelim dedik. Dinlemediler ve girdiler. Sonra ‘biz Irak’ta kalmayacağız tamamen boşaltacağız’ dediler. Boşaltmadılar. Şu anda Irak’ta halen var mı, var. Yani dünya ahmak değil” dedi.