Türk doktordan kanser tedavisinde umut veren buluş

SANKO Üniversitesi tarafından düzenlenen bilimsel bir toplantıya katılmak üzere Gaziantep'te bulunan Prof. Dr. Mazhar Adlı, "Kanseri nasıl yok edebiliriz?" ve "Kansere nasıl alternatif ilaçlar geliştirebiliriz?" sorularına cevaplar aradığını dile getirerek, bunu yaparken de canlı hücrede genetik bilgiyi değiştirebilme olanağı sunan CRISPR teknolojisini kullandığını ve bu alanda yeni teknolojiler de geliştirdiğini kaydetti.

“KANSER DÜŞÜK DOZLARDA İLAÇLARLA TEDAVİ EDİLEBİLECEK”

Çalışmalarını özellikle pankreas ve yumurtalık kanserlerine yoğunlaştırdığını, bu kanserlere yönelik tedavi geliştirmeye çalıştığını anlatan Adlı,  şöyle devam etti:

"En ölümcül kanser olan pankreas kanserine yakalananların yüzde 80'i bir yıl içinde ölüyor ve bir ilacı yok maalesef. Kullanılan ilaç 40 yıl önce kullanılanın aynısı. Ne yazık ki alternatif ilaç veya etkili ilaç kombinasyonları henüz yok. Laboratuvarımı kurarken kendime hedef koyduğum bu hastalıklardan birisi pankreas kanseriydi. Kliniğe geçirmeye çalıştığımız, bizi çok heyecanlandıran bir iki buluşumuz var. En son bir hafta önce Nature'de yayınladığımız bir makalemizde, CRISPR teknolojisini kullanarak 4 bin genin tamamını canlı model organizmada tarayıp, hangilerinin kanseri önlediğini ve hangilerinin ilacın etkisini daha artırdığını araştırdık. Bu sayede yaptığımız keşiflerinden birisini gösterdik. Kullanılan ilacın yanına bizim bulduğumuz ikinci ilacı eklersek, kanserli hücreyi yüz kat daha fazla öldürebiliyoruz. Bu buluş, aslında hastaya verilen kemoterapinin 100 kat daha düşük dozuyla aynı etkiyi elde edebileceğimiz anlamına geliyor. "

Prof. Dr. Mazhar Adlı, yaygın kanser türlerinden olan yumurtalık kanserinde ise kullanılan bir ilaç bulunduğunu, tümör alınıp ilaç tedavisi uygulandığında kanserin yok olduğunu aktararak, "Ancak birkaç ay sonra tümör geri geliyor. Aynı ilacı verdiğiniz zaman ilaç artık işlemiyor. Tümör çok hızlı bir şekilde ilaca karşı direnç kazanıyor. Biz bu mekanizmayı anlayıp, sonra bunu nasıl ortadan kaldırabiliriz buna ilişkin çalışıyoruz" ifadelerini kullandı. 

"KANSER HÜCRESİNİN EPİGENETİK BİLGİSİNİ DEĞİŞTİRDİĞİNİ GÖSTERDİK"

Bu konudaki bulguları yakında bir makaleyle yayınlayacaklarını vurgulayan Adlı, sözlerini şöyle tamamladı:

"Bulduğumuz temel mekanizmalardan bir tanesi, kanserli hücre ilaca karşı dirençli hale gelirken, genetik bilgisini değil, bu genetik bilginin nasıl çalışacağını belirten epigenetik bilgisini değiştirdiğini gösterdik. Epigenetik bilgi değişebilen bir bilgi, genetik bilgi gibi sabit değil. Dolayısıyla biz epigenetik bilgiyi küçük molekül ilaçlarla çok daha kolay şekilde değiştirebiliyoruz. Fakat bunun için önce bu bilginin 20 bin genin hangilerinde değiştiğini bilmemiz gerekiyor. Biz de bu çıkacak olan makalemizde normal ve ilaca karşı dirençli kanserli hücrelerdeki epigenetik bilginin haritasını ortaya çıkardık. Bu sayede hangi genlerin nasıl kontrol edildiğini gördük. Daha da önemlisi bu mekanizmayı epigenetik ilaçlar ile önleyebildiğimizi gösterdik.”