BBC Radio 4’te yayınlanan What’s Up Docs? podcast’ine konuk olan Blodgett, yüksek yoğunluklu egzersizlerin faydasını kabul etmekle birlikte, bunun tek çözüm olmadığını vurguluyor. Günlük yaşamın içine serpiştirilen kısa ama etkili hareketlerin de sağlık üzerinde önemli katkılar sağladığını belirtiyor.

GÜNLÜK RUTİNE KÜÇÜK HAREKET PATLAMALARI EKLEYİN

Blodgett’in “egzersiz atıştırmalıkları” olarak tanımladığı bu yaklaşımın bilimsel adı “yüksek yoğunluklu, aralıklı günlük yaşam fiziksel aktiviteleri” (VILPA). Bu yöntem, gün içinde kısa süreli efor artışlarıyla kalp atış hızını yükseltmeyi amaçlıyor.

Merdivenleri kısmen kullanmak, toplu taşımadan birkaç durak erken inip tempolu yürümek ya da yürüyüş sırasında kısa süreli hızlanmalar yapmak bu egzersizlere örnek olarak gösteriliyor. Gün boyunca birer iki dakikalık bu tür hareketlerin birkaç kez tekrarlanmasının, kalp sağlığı ve yaşam süresi üzerinde olumlu etkiler yarattığı ifade ediliyor.

EGZERSİZİ SADECE SPOR SALONUYLA SINIRLAMAYIN

Düzenli olarak spor salonuna giden ya da haftada birkaç gün spor yapan kişilerin de günün büyük bölümünü hareketsiz geçirdiğine dikkat çekiliyor. Blodgett, bu durumu “aktif tembellik” olarak tanımlıyor ve kısa süreli egzersizlerin, gün boyu süren oturma halini telafi edemediğini belirtiyor.

Uzman, masa başı çalışanlara sık sık ayağa kalkmalarını, öğle aralarında kısa yürüyüşler yapmalarını ve mümkünse toplantıları yürüyerek gerçekleştirmelerini öneriyor. Araştırmalar, uzun süre kesintisiz oturmanın sağlık açısından olumsuz etkileri olduğunu ortaya koyuyor.

HAREKETSİZ ZAMANI AZALTMAK ÖNCELİK OLMALI

Blodgett’e göre asıl hedef, yapılan egzersizin süresinden çok hareketsiz geçirilen zamanı azaltmak olmalı. Kanada ve Avustralya gibi bazı ülkelerde bu yaklaşım, sağlık rehberlerine dâhil edilmeye başlandı.

Günlük yaşamda alışveriş poşetlerini taşımak, ev işleriyle uğraşmak veya bahçe işleri yapmak da hareketli kalmanın bir yolu olarak gösteriliyor. Çocuklar için de benzer şekilde uzun süre sabit kalmamaları öneriliyor.

Blodgett, “Yeterli hareket için tek bir sihirli kural yok” diyerek şu noktayı vurguluyor: “Ne kadar çok hareket ederseniz, o kadar iyi.”

Binlerce yıldır kullanılan karabiberin kökeni Hindistan’a dayanıyor. Antik çağlarda son derece değerli bir ürün olan bu baharat, günümüzde ise çoğu zaman farkında olunmadan yemeklere ekleniyor. Ancak uzmanlara göre karabiber, aromatik etkisinin ötesinde önemli bir biyolojik işlev üstleniyor.

Araştırmalar, karabiber tanelerinde bulunan bazı kimyasal bileşiklerin, vitamin ve diğer besleyici maddelerin bağırsaklardan kana geçişini kolaylaştırdığını gösteriyor. Benzer şekilde zeytinyağı ve süt ürünlerinde yer alan küçük yağ damlacıklarının da besin emilimini artırdığı tespit edildi.

Besin Emilimindeki Temel Sorun

Uzmanlara göre, en besleyici gıdalar tüketilse bile bu besinlerin ne kadarının vücut tarafından emilebildiği her zaman garanti değil. Örneğin mısır taneleri lif, vitamin ve mineral açısından zengin olmasına rağmen, yeterince çiğnenmediğinde sindirim sisteminden neredeyse hiç parçalanmadan geçebiliyor.

ABD’deki Massachusetts Üniversitesi’nden gıda bilimi profesörü David Julian McClements, besinlerin sindirilebilmesi için öncelikle gıdanın yapısal bütünlüğünü oluşturan “gıda matriksi”nden ayrılması gerektiğini belirtiyor. Bu matriks, protein, karbonhidrat ve yağlardan oluşan karmaşık bir yapıdan meydana geliyor.

Yağda Çözünen Vitaminler Neden Önemli?

A, D, E ve K vitaminleri gibi yağda çözünen vitaminler, suda çözünemiyor. Bu nedenle yağ içermeyen öğünlerde tüketildiklerinde vücut tarafından yeterince emilemiyorlar.

McClements’e göre, bu vitaminlerin sindirimi için yağ şart. Yağlar sindirim sırasında “misel” adı verilen mikroskobik parçacıklar oluşturuyor ve bu yapılar vitaminleri içine alarak bağırsak hücrelerine taşıyor. Böylece vitaminler kana karışabiliyor.

Zeytinyağı bu noktada öne çıkıyor. Yapılan araştırmalar, zeytinyağı bazlı sosların sebzelerdeki karotenoidler ile C ve E vitaminlerinin emilimini belirgin şekilde artırdığını gösteriyor.

Karabiberin Gizli Gücü

Karabiberde bulunan bazı aktif bileşikler, bağırsak hücrelerinde emilen besinleri tekrar sindirim sistemine geri gönderen taşıyıcı proteinleri baskılıyor. Bu sayede daha fazla vitamin ve antioksidan kana karışabiliyor.

McClements ve ekibi, salatalara karabiber ve yağ içeren soslar eklendiğinde, karotenoid emiliminin tek başına sebze tüketimine kıyasla ciddi oranda arttığını tespit etti.

Bu etki, aslında binlerce yıllık geleneksel uygulamaların bilimsel bir açıklaması olarak görülüyor. Antik Hint mutfağında zerdeçalın süt ve karabiberle birlikte tüketilmesi, modern bilimle örtüşen bir yöntem olarak dikkat çekiyor.

Takviyeler Yerine Doğru Kombinasyon

Uzmanlar, çoğu sağlıklı birey için vitamin takviyeleri yerine dengeli ve çeşitli beslenmenin yeterli olduğunu vurguluyor. Ancak Crohn, çölyak ve ülseratif kolit gibi sindirim hastalıklarında takviyeler gerekebiliyor.

Buna rağmen bilim insanları, vitaminlerin doğal gıdalarla ve doğru kombinasyonlarla alınmasının daha etkili olduğunu belirtiyor. Özellikle sebzelerin zeytinyağı bazlı soslarla ve az miktarda karabiberle tüketilmesi, besin değerinden maksimum fayda sağlanmasına yardımcı oluyor.

Akdeniz Diyeti Neden Sağlıklı?

Uzmanlara göre bu bulgular, Akdeniz diyetinin neden kalp, beyin ve genel sağlık açısından bu kadar faydalı olduğunu da açıklıyor. Zeytinyağı, taze sebze ve baharatların birlikte tüketilmesi, besinlerin biyoyararlanımını artırıyor.

McClements, zeytinyağından oluşan yağ parçacıklarının karotenoidleri taşıyacak kadar büyük olduğunu, hindistan cevizi yağının ise bu konuda yetersiz kaldığını belirterek, “Bu durum, büyük bir nesneyi küçük bir araca sığdırmaya çalışmak gibi” benzetmesini yapıyor.

Son araştırmalara göre lif, bağırsaklardaki mikrobiyomu olumlu yönde etkileyerek bağırsak ile beyin arasındaki iletişimi güçlendiriyor. İskoçya’daki Aberdeen Üniversitesi’ne bağlı Rowett Enstitüsü’nden bağırsak mikrobiyolojisi profesörü Karen Scott, zihinsel sağlık için en etkili beslenme önerilerinden birinin lif tüketiminin artırılması olduğunu vurguluyor.

Uzmanlara göre yeterli lif alınmaması, beslenmeye bağlı sağlık sorunlarının başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Buna rağmen dünya genelinde lif tüketimi önerilen seviyelerin oldukça altında kalıyor. ABD’de erkeklerin yüzde 97’si, kadınların ise yüzde 90’ı yeterli lif tüketmiyor. İngiltere’de de yetişkinlerin yüzde 90’ından fazlasının günlük lif ihtiyacını karşılayamadığı bildiriliyor.

Lif Nedir ve Neden Önemlidir?

Lif, sindirim enzimleri tarafından kolayca parçalanamayan bir karbonhidrat türü olarak tanımlanıyor. Büyük bölümü bağırsaklardan değişmeden atılan lifler, sindirimi yavaşlatarak uzun süre tok kalmayı sağlıyor ve kan şekerinin dengeli yükselmesine yardımcı oluyor.

İskoçya’daki Dundee Üniversitesi’nden deneysel gastroenteroloji profesörü John Cummings, yüksek lifli beslenmenin yaşam süresini uzatabileceğini belirtiyor. Araştırmalara göre, en fazla lif tüketen bireylerin ölüm riski, en az lif tüketenlere kıyasla yüzde 15 ila 30 oranında daha düşük.

Bilim insanları, yetişkinler için günlük yaklaşık 30 gram lif tüketilmesini öneriyor. Bu miktara ulaşan bireylerde koroner kalp hastalığı, felç, tip 2 diyabet ve bağırsak kanseri riskinin azaldığı ifade ediliyor.

Beyni Nasıl Koruyor?

Uzmanlara göre lifin beyin üzerindeki olumlu etkisi, bağırsak bakterilerinin lifleri parçalama sürecinde ortaya çıkan yan ürünlerden kaynaklanıyor. Asetat, propiyonat ve özellikle butirat adı verilen yağ asitleri, hücreler için önemli bir enerji kaynağı oluşturuyor.

Prof. Karen Scott, butiratın beyin sağlığı açısından kritik bir role sahip olduğunu belirterek, bu maddenin bağırsak duvarını güçlendirdiğini ve zararlı maddelerin kana, dolayısıyla beyne ulaşmasını engellediğini söylüyor. Scott, “Ne kadar fazla lif tüketilirse, bağırsakta o kadar fazla butirat üretilir ve bu da zihinsel fonksiyonların korunmasına katkı sağlar” ifadelerini kullanıyor.

Araştırmalar, Alzheimer hastalarında butirat üreten bakteri miktarının daha düşük olduğunu ve enflamasyonun daha yüksek seyrettiğini gösteriyor. Ayrıca 2022 yılında 3 bin 700 yetişkin üzerinde yapılan bir çalışmada, en fazla lif tüketen bireylerde bunama oranının daha düşük olduğu tespit edildi.

Ne Kadar Lif Tüketilmeli?

Uzmanlara göre liften en fazla fayda, günlük 25-29 gram tüketimle sağlanıyor. Her ana ve ara öğünde lifli gıdalara yer verilmesi öneriliyor. Örneğin kuru fasulye, patates ve elma içeren bir öğün, günlük lif ihtiyacının yarısından fazlasını karşılayabiliyor.

Bir avuç kabuklu yemiş yaklaşık 4 gram lif içerirken, sebzeler ve bakliyatlar da önemli lif kaynakları arasında yer alıyor. Lifin farklı besinlerden alınması, bağırsak florasının çeşitlenmesini destekliyor.

Uzmanlar, beyaz ekmek ve makarna yerine tam tahıllı ürünlerin tercih edilmesini, yemeklere mercimek, fasulye ve bezelye eklenmesini öneriyor. Çiğneme güçlüğü yaşayan bireyler için ise doktor kontrolünde lif takviyelerinin bir alternatif olabileceği belirtiliyor.

Araştırmacılar, 5 binden fazla yetişkini 34 yıl boyunca takip ederek elde ettikleri verilerde, erkeklerin kalp sağlığı açısından kritik eşiklere kadınlardan ortalama yedi yıl daha erken ulaştığını tespit etti. Buna göre erkeklerin yüzde 5’i yaklaşık 50 yaşında kardiyovasküler hastalığa yakalanırken, kadınlarda aynı orana 57 yaşında ulaşılıyor.

Koroner kalp hastalığı özelinde farkın daha da belirgin olduğu belirtilirken, erkeklerin ortalama 48 yaşında risk sınırına geldiği, kadınlarda ise bu yaşın 58 olduğu kaydedildi. Araştırmaya göre 50 yaşına gelindiğinde, önümüzdeki 10 yıl içinde kalp hastalığına yakalanma riski erkeklerde yüzde 6 iken, kadınlarda bu oran yüzde 3 seviyesinde kalıyor.

Uzmanlar, ortaya çıkan farkın yalnızca tansiyon, kolesterol düzeyleri veya sigara kullanımı gibi geleneksel risk faktörleriyle açıklanamayacağını vurguluyor. Biyolojik farklılıkların yanı sıra, stres düzeyi, çalışma koşulları ve yaşam tarzı gibi sosyal etkenlerin de risk üzerinde etkili olduğu değerlendiriliyor.

Northwestern Üniversitesi’nden Dr. Sadiya Khan, kalp hastalığının ani gelişmediğine dikkat çekerek, “30’lu ve 40’lı yaşlardan itibaren yıllar içinde oluşan bir süreçten söz ediyoruz. Bu dönemde henüz hastalık tanısı konulmamış olsa bile risk sessizce birikiyor” ifadelerini kullandı.

Kadınlarda Risk Menopoz Sonrası Artıyor

Araştırma erkeklerdeki erken riske odaklansa da uzmanlar, kadınların da kalp sağlığı konusunda dikkatli olması gerektiğini belirtiyor. Östrojen hormonunun koruyucu etkisinin menopozla birlikte azalması, kadınlarda kalp hastalığı riskinin bu dönemden sonra hızla artmasına yol açabiliyor. ABD verilerine göre menopozun ortalama 52 yaşında başladığı ve bu süreçle birlikte kadınların erkeklerle aralarındaki risk farkını kısa sürede kapattığı ifade ediliyor.

Önleyici Tedbirler Öne Çıkıyor

Güncel sağlık kılavuzları, kardiyovasküler risk değerlendirmelerinin 40 yaş yerine 30 yaşından itibaren yapılmasını öneriyor. Özellikle genç erkeklerin rutin sağlık kontrollerine başvurma oranlarının düşük olması, erken risklerin saptanmasını zorlaştırıyor.

Uzmanlar, kalp sağlığını korumak için şu temel adımları öneriyor:

• Yılda en az bir kez tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümü yaptırılması

• Dengeli ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının benimsenmesi

• Düzenli fiziksel aktivitenin yaşamın bir parçası haline getirilmesi

Türkiye’de de benzer bir tablo söz konusu. Ülkede her beş ölümden birinin kanser nedeniyle gerçekleştiği belirtilirken, tıp alanındaki ilerlemelere rağmen uzmanlar asıl mücadelenin hastalığa yakalanmadan önce verilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları, Tıbbi Onkoloji ve Tümör İmmünolojisi Uzmanı Prof. Dr. Nebi Serkan Demirci, kanserlerin yaklaşık üçte birinin önlenebilir risk faktörlerinden kaynaklandığını belirterek, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemine vurgu yaptı.

Sigara ve tütün ürünlerinin yalnızca akciğer kanseri değil, birçok kanser türüyle doğrudan ilişkili olduğunu ifade eden Prof. Dr. Demirci, bu ürünlerden uzak durmanın kanser riskini ciddi ölçüde azalttığını söyledi. Alkol tüketiminin de başta meme, karaciğer ve sindirim sistemi kanserleri olmak üzere pek çok kanser türü için risk oluşturduğunu kaydetti.

Obezite ve hareketsiz yaşamın da önemli risk faktörleri arasında yer aldığını belirten Demirci, haftada en az üç gün, 20 ila 40 dakika tempolu yürüyüş veya benzeri fiziksel aktivitelerin kanserden korunmada etkili olduğunu dile getirdi. İşlenmiş gıdalar konusunda da uyarılarda bulunan Demirci, sucuk, salam ve sosis gibi ürünlerin Dünya Sağlık Örgütü tarafından kanserojen olarak sınıflandırıldığını hatırlattı.

Güneş ışınlarına uzun süre maruz kalmanın özellikle cilt kanseri riskini artırdığını vurgulayan Demirci, yaz aylarında güneşin dik geldiği saatlerde korunmasız kalınmaması gerektiğini ifade etti.

Erken Teşhis Hayat Kurtarıyor

Kanserle mücadelede düzenli taramaların hayati öneme sahip olduğunu belirten Prof. Dr. Demirci, Türkiye genelinde hizmet veren Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri’nin (KETEM) bu açıdan önemli bir rol üstlendiğini söyledi.

Kadınlarda 40 yaşından sonra mamografi taramalarının düzenli olarak yapılması gerektiğini belirten Demirci, rahim ağzı kanseri için jinekolojik kontrollerin, kalın bağırsak kanseri için ise 50 yaş sonrası kolonoskopi veya dışkıda gizli kan testlerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.

Tedavide Başarı Oranları Artıyor

Kanser tedavisinde özellikle son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını ifade eden Demirci, erken evrede yakalanan hastalarda başarı oranlarının oldukça yükseldiğini belirtti. İleri evre akciğer kanserinde immünoterapiyle sağ kalım oranlarının geçmiş yıllara kıyasla ciddi şekilde arttığını kaydeden Demirci, bazı hasta gruplarında beş yıllık sağ kalım oranlarının yüzde 30-35 seviyelerine ulaştığını söyledi.

Bitkisel Ürünlere Dikkat

Kanser tedavisi sürecinde kontrolsüz bitkisel ürün kullanımının ciddi riskler taşıdığına dikkat çeken Prof. Dr. Demirci, bu ürünlerin bilimsel olarak kanseri tedavi ettiğini gösteren güçlü kanıtlar bulunmadığını ifade etti. Doktora danışılmadan kullanılan bitkisel ürünlerin tedavinin etkinliğini azaltabileceğini ve bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

Demirci, “Doğal olan her şey zararsız değildir. Bitkisel ürünlerin kontrolsüz kullanımı, özellikle immünoterapilerin etkisini azaltabilir” diyerek, hastaların her türlü ek ürünü mutlaka hekimlerine danışarak kullanmaları gerektiğini vurguladı.

Omega-3, tek bir besin maddesi değil; ALA, DHA ve EPA olmak üzere üç ana yağ asidinden oluşan bir grubu ifade ediyor. ALA bitkisel kaynaklarda bulunurken, DHA ve EPA çoğunlukla deniz ürünlerinden sağlanıyor. Bu yağ asitleri “hayati besinler” olarak tanımlanıyor çünkü vücut tarafından üretilemiyor ve mutlaka besinler yoluyla alınması gerekiyor.

Yağlı balıklar, özellikle somon, sardalya, uskumru ve hamsi, DHA ve EPA açısından en zengin kaynaklar arasında yer alıyor. Bitkisel kaynaklı Omega-3 olan ALA ise ıspanak, lahana, Brüksel lahanası, keten tohumu, chia tohumu ve ceviz gibi gıdalarda bulunuyor. Ancak uzmanlar, ALA’nın vücutta DHA ve EPA’ya dönüşüm oranının oldukça düşük olduğunu vurguluyor.

Araştırmalar, Omega-3 açısından zengin bir beslenme düzeninin kalp ve damar sağlığını desteklediğini, tansiyonu düşürdüğünü ve beyin fonksiyonlarını korumaya yardımcı olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca Omega-3 tüketiminin hafıza, konsantrasyon ve ruh sağlığı üzerinde olumlu etkileri olduğu, depresyon ve Alzheimer hastalığı riskini azaltabileceği belirtiliyor.

Öte yandan, balık tüketimiyle alınan cıva miktarı da zaman zaman endişe konusu oluyor. Uzmanlar, genel halk için dengeli balık tüketiminin faydalarının risklerinden fazla olduğunu, ancak hamile kadınların bazı balık türleri konusunda dikkatli olması gerektiğini ifade ediyor.

Beslenme uzmanları ayrıca Omega-3 ve Omega-6 yağ asitleri arasındaki dengenin önemine dikkat çekiyor. Günümüzde Batı tipi beslenmede Omega-6 alımının fazla, Omega-3 alımının ise yetersiz olduğu; bu durumun iltihaplanma, kalp hastalıkları ve bazı kronik rahatsızlıklarla ilişkilendirildiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre, dengeli bir diyetle düzenli balık tüketimi ve bitkisel Omega-3 kaynaklarının sofralarda yer alması, genel sağlık açısından önemli bir koruyucu rol üstleniyor.

BBC Radio 4’te yayınlanan “Sliced Bread” programında, dinleyicilerden gelen “Öksürüğe gerçekten ne iyi gelir?” sorusu ele alındı. Programın sunucusu Greg Foot, Manchester Üniversitesi’nde görev yapan göğüs hastalıkları uzmanı ve öksürük kliniği yöneticisi Profesör Jacky Smith’in görüşlerine başvurdu.

Smith’e göre öksürük temelde iki gruba ayrılıyor: Kuru ve gıcıklı öksürük ile balgamla seyreden göğüs kaynaklı öksürük. Her iki tür için de piyasada şuruplar bulunsa da bu ürünler genellikle öksürüğü tamamen kesmekten ziyade semptomları hafifletiyor. Smith, kişisel olarak bu tür ilaçları tercih etmediğini ve en çok güvendiği yöntemin bal ve limon olduğunu belirtiyor.

Uzmanlara göre bal, öksürük konusunda bilimsel açıdan en umut verici besinler arasında yer alıyor. Araştırmalar, çok tatlı maddelerin öksürük refleksini baskılayabildiğini ve özellikle gece öksüren çocuklarda bal tüketiminin öksürük sıklığını azalttığını gösteriyor. Balın boğazı kaplayarak yatıştırıcı bir etki oluşturduğu ifade ediliyor.

Zerdeçalın öksürük üzerindeki etkisine dair ise yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor. Smith, bunun zerdeçalın kesinlikle etkisiz olduğu anlamına gelmediğini, ancak bu konuda yeterli araştırma yapılmadığını vurguluyor. Bununla birlikte sıcak içeceklerin boğazı yatıştırarak dolaylı yoldan öksürüğü hafifletebileceği belirtiliyor.

Zencefil ve sarımsak gibi besinlerin de teorik olarak fayda sağlayabileceği ifade ediliyor. Smith’e göre bu besinler, öksürüğü tetikleyen bazı reseptörleri uyararak zamanla bu refleksin duyarlılığını azaltabilir. Benzer şekilde acı biberde bulunan capsaicin maddesinin de bazı öksürük pastillerinde yer aldığı biliniyor.

Bitter çikolata ise daha sınırlı bir etkiye sahip. Kakao içeriğinde bulunan theobromine maddesinin öksürük refleksini azaltabileceğine dair laboratuvar bulguları olsa da, bu etkinin oldukça düşük olduğu belirtiliyor. Yine de denemek isteyenler için yüksek kakao oranlı bitter çikolata öneriliyor.

Probiyotikler konusunda ise uzmanlar temkinli. Mevcut araştırmaların erken aşamada olduğu ve bağırsak bakterilerinin solunum yolları üzerindeki etkisinin henüz netleşmediği ifade ediliyor.

Uzmanlar, öksürükle mücadelede mucizevi tek bir çözüm aramak yerine, belirtileri hafifletmeye odaklanan ve bilimsel dayanağı olan yöntemlerin tercih edilmesini öneriyor. Uzun süren veya şiddetlenen öksürüklerde ise mutlaka bir sağlık uzmanına başvurulması gerektiği vurgulanıyor.

Çalışmada, zayıflama iğneleriyle tedavi edilen aşırı kilolu bireylerin vücut ağırlıklarının ortalama beşte birini kaybettiği, ancak tedavi sonlandıktan sonra ayda ortalama 0,8 kilogram aldıkları belirlendi. Bu hızla kilo alımının devam etmesi hâlinde, kişilerin yaklaşık bir buçuk yıl içinde tedavi öncesi kilolarına geri döndüğü ifade edildi.

Oxford Üniversitesi’nden araştırmacı Dr. Susan Jebb, zayıflama iğnelerini kullanan kişilerin tedavi sona erdiğinde hızlı kilo geri kazanımı riskinin farkında olması gerektiğini belirtti. Jebb, çalışmanın verilerinin gerçek yaşam koşullarından ziyade klinik denemelere dayandığını vurgulayarak, bu ilaçların uzun vadeli etkileri konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu söyledi.

Araştırmacılar, dokuz binden fazla hastayı kapsayan 37 farklı çalışmayı inceleyerek zayıflama iğnelerini, geleneksel diyet ve kilo verme ilaçlarıyla karşılaştırdı. İncelenen çalışmaların yalnızca sekizinde Wegovy ve Mounjaro gibi yeni nesil GLP-1 ilaçları yer aldı. Bu çalışmalarda, ilacın kesilmesinden sonraki takip süresinin en fazla bir yıl olması nedeniyle bazı sonuçların tahmini verilere dayandığı belirtildi.

Elde edilen bulgulara göre diyet yapan kişiler, iğneyle tedavi görenlere kıyasla daha az kilo veriyor ancak tedavi sonrasında kilo alımı çok daha yavaş gerçekleşiyor. Diyet yapan bireylerde kilo geri alımının ortalama ayda 0,1 kilogram civarında olduğu, ancak bu oranın kişisel faktörlere göre değişebildiği kaydedildi.

İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), zayıflama iğnelerinin yalnızca estetik amaçla değil, obeziteye bağlı sağlık riskleri bulunan kişiler için önerilmesi gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar, bu tedavilerin sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktiviteyle desteklenmesinin önemine dikkat çekiyor.

Surrey Üniversitesi’nden beslenme uzmanı Dr. Adam Collins, GLP-1 ilaçlarının beyin ve vücut üzerindeki etkilerinin, tedavi bırakıldığında hızlı kilo alımını açıklayabileceğini ifade ediyor. Collins’e göre uzun süre yapay olarak yüksek tutulan GLP-1 seviyeleri, ilacın kesilmesiyle birlikte iştah kontrolünün aniden ortadan kalkmasına yol açabiliyor.

Glasgow Üniversitesi’nden Profesör Naveed Sattar ise zayıflama iğnelerinin kısa vadede kilo kaybı sağlayarak kalp, eklem ve böbrek sağlığı üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini belirtiyor. Ancak obezitenin kronik bir hastalık olduğuna dikkat çeken Sattar, kalıcı faydalar için uzun süreli tedavi ve yaşam tarzı değişikliklerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

İlaç üreticileri Eli Lilly ve Novo Nordisk de yaptıkları açıklamalarda, kilo verme ilaçlarının sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve tıbbi takip ile birlikte kullanılmasının önemine işaret ediyor. Şirketler, tedavi bırakıldığında kilo alımının yaşanmasının, obezitenin biyolojik ve kronik doğasını yansıttığını ifade ediyor.

Uzun süreli ve geniş katılımlı çalışmalar, yüksek oranda turunçgil tüketen bireylerde kalp hastalığı ve felç riskinin daha düşük olduğunu ortaya koyuyor. Ancak bu araştırmaların büyük bölümünde meyve suyu tüketimi ile bütün meyve tüketimi arasında net bir ayrım yapılmadığına dikkat çekiliyor. Uzmanlara göre meyvenin bütün hâliyle tüketilmesi ile suyunun içilmesi, vücut üzerinde farklı etkiler yaratabiliyor.

Imperial College London’dan beslenme bilimcisi Federica Amati, bu farkın en önemli nedenlerinden birinin tüketim hızı olduğunu belirtiyor. Amati’ye göre iki ya da üç portakalın sıkılmasıyla elde edilen küçük bir bardak portakal suyu birkaç saniyede tüketilebilirken, aynı miktarda portakalın yenmesi daha uzun sürüyor ve daha fazla tokluk hissi sağlıyor. Ayrıca bütün meyveler, bağırsak sağlığını destekleyen lif bakımından zengin olmalarıyla öne çıkıyor.

Bununla birlikte portakal suyu, lif içeriği azalmasına rağmen C vitamini ve çeşitli biyoaktif bileşenler açısından zenginliğini koruyor. Araştırmalar, düzenli ve ölçülü portakal suyu tüketiminin kalp sağlığı üzerinde olumlu etkileri olabileceğini gösteriyor. Bilimsel analizler, portakal suyunun kötü kolesterol seviyelerini düşürebileceğini, insülin fonksiyonunu iyileştirebileceğini ve kan basıncını dengeleyebileceğini ortaya koyuyor.

Bazı çalışmalar ise birkaç hafta boyunca her gün bir bardak portakal suyu içmenin, aşırı kilolu bireylerde sistolik kan basıncını düşürdüğünü ve iyi kolesterol düzeylerini artırdığını gösteriyor. Portakal suyunun bilişsel işlevler üzerinde de olumlu etkileri olabileceğine dair bulgular bulunuyor. Araştırmalar, zihinsel uyanıklık ve dikkat seviyelerinde artış gözlemlendiğini ortaya koyuyor.

Bu faydaların arkasında ise flavonoidler olarak bilinen güçlü antioksidan bileşiklerin yer aldığı düşünülüyor. Turunçgillerde bulunan flavonoidler, serbest radikalleri nötralize ederek hücresel hasarı azaltabiliyor ve enflamasyonu baskılayabiliyor. Özellikle hesperidin adlı flavonoidin, damar sağlığını destekleyerek kan akışını iyileştirdiği belirtiliyor.

Uzmanlar, portakal suyunun tek başına mucizevi bir içecek olarak görülmemesi gerektiğini, ancak dengeli ve çeşitli bir beslenme düzeni içinde ölçülü şekilde tüketildiğinde sağlık açısından olumlu katkılar sağlayabileceğini vurguluyor.

Uzmanlara göre sağlıklı bir bağırsak yapısının temelini, doğru bakteri dengesini destekleyen ve lif açısından zengin gıdalar oluşturuyor. Mikrobiyomda yaşayan faydalı bakterilerin gelişmesi, büyük ölçüde düzenli ve dengeli beslenmeye bağlı. Bu nedenle pahalı probiyotik ürünler yerine günlük beslenmede yapılacak küçük değişiklikler daha etkili sonuçlar sağlayabiliyor.

Beslenme uzmanları, cips gibi yüksek oranda işlenmiş atıştırmalıklar yerine tam tahıl içeriği sayesinde lif açısından zengin olan patlamış mısırın tercih edilebileceğini belirtiyor. Ancak patlamış mısırın aşırı yağ ve tuz içermemesine dikkat edilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Tatlı ihtiyacını karşılamak isteyenler için ise kuru kayısı, kuru üzüm ve hurma gibi meyve kuruları öneriliyor. Bu besinler hem doğal şeker içerikleriyle tatlı isteğini bastırıyor hem de lif ve vitamin bakımından bağırsak sağlığını destekliyor.

Ana yemeklerde yapılan küçük değişiklikler de önemli katkı sağlayabiliyor. Makarna soslarında kıyma yerine mercimek veya nohut gibi bakliyatların kullanılması, prebiyotik lif alımını artırarak bağırsak mikroplarının beslenmesine yardımcı oluyor. Ayrıca bitkisel protein içeriğiyle öğünlerin besin değerini yükseltiyor.

Kuruyemiş tüketiminde aromalı ürünler yerine sade seçeneklerin tercih edilmesi öneriliyor. Aromalı kuruyemişler genellikle yüksek tuz ve katkı maddesi içerirken, sade kuruyemişler sağlıklı yağlar ve lif açısından daha dengeli bir alternatif sunuyor.

Tatlı tüketimi konusunda dondurma yerine kefir ve dondurulmuş meyvelerin bir arada tüketilmesi de dikkat çeken öneriler arasında yer alıyor. Bu kombinasyon, doğal tatlılık sağlarken antioksidanlar ve canlı kültürler sayesinde mikrobiyomun gelişimini destekleyebiliyor.

Uzmanlar, fermente gıdaların da bağırsak sağlığına katkı sunduğunu kabul etmekle birlikte, temel beslenme alışkanlıkları düzenlenmeden tek başına bu ürünlere odaklanmanın yeterli olmayacağını ifade ediyor. Dengeli ve lif ağırlıklı bir beslenme düzeninin, sağlıklı bir bağırsak yapısının anahtarı olduğu vurgulanıyor.

Araştırma ekibinin bulgularına göre, özellikle prostat ve meme kanseri ile belirli katkı maddeleri arasında dikkat çekici ilişkiler tespit edildi. Çalışmanın yürütücülerinden Mathilde Touvier, elde edilen sonuçların dünya genelinde yaygın şekilde kullanılan gıda katkı maddeleri açısından önemli bir uyarı niteliği taşıdığını ifade etti.

The BMJ dergisinde yayımlanan ve yaklaşık 14 yıl süren takip verilerine dayanan çalışmada, ABD Gıda ve İlaç İdaresi tarafından güvenli kabul edilen bazı koruyucu maddelerin kanser riskini artırabileceği belirlendi. İşlenmiş et ürünlerinde kullanılan sodyum nitritin prostat kanseri riskini yükselttiği, potasyum nitratın ise meme kanseri ve genel kanser riskinde artışla ilişkilendirildiği bildirildi. Şarap, peynir ve soslarda yer alan sorbatlar ile asetik asit ve asetat grubu maddelerin de benzer şekilde kanser riskini artırabileceği gözlemlendi.

Nature Communications dergisinde yayımlanan ikinci araştırma ise bu katkı maddelerinin tip 2 diyabet üzerindeki etkilerine odaklandı. Bulgular, en yüksek düzeyde koruyucu madde tüketen bireylerde diyabet riskinin, en düşük tüketim grubuna kıyasla yaklaşık yüzde 50 daha fazla olduğunu ortaya koydu. Ayrıca kalsiyum propiyonat gibi bazı katkı maddelerinin de metabolik riskleri artırabileceği belirtildi.

Araştırmacılar, sonuçların gözlemsel nitelikte olduğunu ve kesin neden-sonuç ilişkileri için ileri çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor. Buna karşın elde edilen verilerin, ultra işlenmiş gıdalardan uzak durulması ve taze, doğal gıdaların tercih edilmesi yönündeki halk sağlığı önerilerini güçlendirdiği ifade ediliyor. Uzmanlar, tüketici sağlığının korunması adına gıda katkı maddelerine ilişkin düzenlemelerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, yüzey temizleyiciler, dezenfektanlar ve çamaşır suyu gibi ürünlerin yanlış kullanımının insan sağlığını tehdit ettiğini belirtti. Bu ürünlerin içeriğinde yer alan sodyum hipoklorit, amonyak, alkol türevleri ve sentetik kokuların, özellikle solunum yoluyla alındığında irritasyon ve alerjik reaksiyonlara neden olabileceğini ifade etti.

Dr. Mamçu, temizlik sırasında aerosol haline gelen kimyasalların havada asılı kalarak solunum yoluyla vücuda girebildiğini, bunun da astım benzeri rahatsızlıklara, burun ve boğaz tahrişine yol açabildiğini söyledi. Ayrıca bazı temizlik ürünlerinin gözle temas ettiğinde yanma, kızarıklık ve sulanma gibi belirtilere neden olabileceğine dikkat çekti.

Temizlik maddelerinin güçlü kokularının hijyen göstergesi olmadığını vurgulayan Mamçu, bazı ürünlerin mikropları yok etmek yerine yalnızca kokuyu bastırdığını belirtti. Yoğun kokunun daha fazla kimyasal solunması anlamına geldiğini ifade eden Mamçu, bunun özellikle çocuklar, hamileler, yaşlılar ve alerjik bünyeler için daha büyük risk oluşturduğunu dile getirdi.

Uzmanlar, çamaşır suyunun asitli temizleyicilerle kesinlikle karıştırılmaması gerektiği konusunda da uyarıyor. Bu tür karışımların zehirli gazların açığa çıkmasına yol açabileceği belirtiliyor. Gerçek hijyenin, doğru ürünün uygun miktarda ve yeterli sürede kullanılmasıyla sağlanabileceği ifade ediliyor.

Temizlik sırasında ortamın mutlaka havalandırılması gerektiğini vurgulayan Dr. Mamçu, özellikle sprey formdaki ürünlerin kapalı alanlarda kullanımının riskli olduğunu belirtti. Pencere ve kapıların açık tutulmasının, havadaki toksik maddelerin azalmasına yardımcı olacağını söyledi.

Antibakteriyel ürünlerin gereksiz kullanımının da sağlık ve çevre açısından sakıncalı olduğunu belirten Mamçu, bu durumun dirençli bakterilerin gelişmesine, cilt florasının bozulmasına ve çevre kirliliğine yol açabileceğini kaydetti. Uzmanlar, temizlik ürünlerinin etiketlerinin dikkatle okunmasını, kimyasal içeriği düşük veya doğal ürünlerin tercih edilmesini ve sirke, karbonat gibi doğal malzemelerle temizlik yapılmasının mümkün olduğunu hatırlattı.

Dr. Kükürt, özellikle eller, yüz ve dudakların soğuk hava koşullarından daha hızlı etkilendiğini ifade ederek, nemlendirici kullanımının yalnızca ihtiyaç halinde değil, düzenli bir alışkanlık haline getirilmesi gerektiğini söyledi. Cilt tipine uygun ürün seçiminin önemine dikkat çeken Kükürt, kuru ciltler için yoğun ve yağ bazlı, yağlı ve karma ciltler için ise su bazlı nemlendiricilerin tercih edilmesini önerdi.

Soğuk havanın egzama gibi kronik cilt rahatsızlıklarını da tetikleyebileceğini belirten Kükürt, sert sabunlar ve alkol içeren temizleyicilerin cilt bariyerine zarar verdiğini dile getirdi. Bu nedenle kış aylarında sabunsuz, nemlendirici özelliği bulunan ve cildi tahriş etmeyen ürünlerin kullanılmasının önemine işaret etti.

Kışın sıcak duş alma isteğinin arttığını ancak çok sıcak suyun cildin doğal yağ dengesini bozduğunu söyleyen Dr. Kükürt, duş süresinin kısa tutulması ve suyun ılık tercih edilmesi gerektiğini ifade etti. Duş sonrası ilk birkaç dakika içinde nemlendirici uygulanmasının cildin nemi tutmasına yardımcı olduğunu da sözlerine ekledi.

Kapalı alanlarda kullanılan kalorifer ve klimaların havadaki nem oranını düşürdüğünü belirten Kükürt, ortam nemlendiricilerinin ya da odada su bulundurmanın cilt sağlığını destekleyebileceğini söyledi. Dudak ve ellerde sık görülen çatlaklara karşı yoğun onarıcı ürünlerin kullanılması gerektiğini vurguladı.

Kış aylarında güneş ışınlarının zararsız olduğu algısının yanlış olduğuna dikkat çeken Kükürt, UV ışınlarının yıl boyunca cilt üzerinde olumsuz etki oluşturabileceğini belirtti. Özellikle karlı havalarda yansıma etkisiyle güneşin zararlı etkilerinin arttığını ifade eden Kükürt, kışın da güneş koruyucu kullanımının ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.

Peeling uygulamalarının da kontrollü yapılması gerektiğini belirten Dr. Kükürt, kış aylarında haftada en fazla bir kez ve nazik ürünlerle uygulanmasını önerdi. Dışarı çıkarken atkı, bere ve eldiven kullanımının cildi soğuk ve rüzgardan koruduğunu, yeterli su tüketimi ve dengeli beslenmenin de cilt sağlığı üzerinde önemli rol oynadığını sözlerine ekledi.

Yeşil çayın düzenli tüketiminin, yaşlanma etkilerini yavaşlattığı, vücutta biriken zararlı ve kanserojen maddelerin atılmasına yardımcı olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, yeşil çayın hücreleri derinlemesine temizleyici etkisi sayesinde bağışıklık sistemi üzerinde koruyucu bir kalkan oluşturduğunu vurguluyor.

Araştırmalara göre yeşil çay, içerdiği kateşinler ve polifenoller sayesinde serbest radikallerle savaşarak birçok kronik hastalığa karşı destekleyici rol üstleniyor. Bu özellikleriyle yeşil çay, sağlıklı içecekler listesinde ilk sırada yer alıyor.

Uzmanların paylaştığı listede yeşil çayın ardından nane çayı, yağsız süt, bitkisel süt alternatifleri, soya ve badem sütü gibi içecekler bulunuyor. Ayrıca sıcak çikolata, taze portakal ve limon suyu ile probiyotik açısından zengin kefirin de dengeli tüketildiğinde sağlık üzerinde olumlu etkiler sunduğu ifade ediliyor.

Sağlık uzmanları, bu içeceklerin tek başına mucize yaratmayacağını ancak dengeli beslenme ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla birlikte tüketildiğinde vücut direncini artırabileceğini belirtiyor. Özellikle yeşil çayın, düzenli ve ölçülü tüketildiğinde uzun vadede genel sağlık üzerinde olumlu etkiler sağladığına dikkat çekiliyor.

Yenimahalle Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde görev yapan Psikolog Erdal Dede, sağlıklı yaşam trendlerinin bireylerin ruhsal durumu üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Dede, modern toplumda sağlığın artık ölçülebilir bir performans kriteri haline geldiğini ifade etti.

Psikolog Dede’ye göre, kaç adım atıldığı, ne yenildiği ya da ne kadar spor yapıldığı gibi unsurlar, bireyin değeriyle doğrudan ilişkilendiriliyor. Bu durumun öz-değer algısını beden merkezli bir çerçeveye sıkıştırdığını belirten Dede, “Sağlık, iyi hissetmekten çok iyi görünmekle kanıtlanması gereken bir performansa dönüşüyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Uzmanlar, aşırı sağlıklı yaşam takibinin kaygı bozuklukları, takıntılı davranışlar, yeme bozuklukları ve tükenmişlik gibi sorunları tetikleyebileceğine dikkat çekiyor. Bu yaklaşımın, ruhsal iyilik hâlini desteklemek yerine zamanla yeni psikolojik sorunlara zemin hazırlayabildiği belirtiliyor.

Popüler kültür ve sosyal medya üzerinden yayılan “yeterince istersen sağlıklı olursun” mesajının da bireyler üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğuna işaret ediliyor. Süreklilik zorunluluğu, her şeyi kontrol edebilme algısı ve başarısızlık hissiyle gelen suçluluk duygusu, ruh sağlığını olumsuz etkileyen temel unsurlar arasında yer alıyor.

Uzmanlara göre sağlığın yalnızca dış görünüşe indirgenmesi, bireylerin yorgunluk, kaygı ve mutsuzluk gibi duygularını bastırmasına neden olabiliyor. Bu bastırmanın uzun vadede daha derin psikolojik sorunlara yol açabileceği uyarısında bulunuluyor.

Özellikle gençler ve kadınların bu baskıdan daha fazla etkilendiği ifade ediliyor. Sosyal medyada öne çıkarılan “fit, enerjik ve disiplinli” bedenlerin, sürekli kıyaslama davranışını artırarak özsaygı düşüklüğü ve depresif duygulara zemin hazırladığı belirtiliyor.

Psikolog Erdal Dede, sağlıklı yaşam ile takıntılı kontrol arasındaki sınırın; esneklik, stres düzeyi ve günlük işlevsellik üzerinden anlaşılabileceğini vurguluyor. Sağlıklı alışkanlıkların keyif vermekten çıkıp stres kaynağına dönüşmesi halinde sürecin zararlı bir boyuta evrildiğine dikkat çekiyor.

Bireylerin kendilerini bu görünür sağlık baskısından koruyabilmesi için gerçekçi olmayan beden standartlarının farkında olması, iyi görünmekten çok iyi hissetmeyi hedeflemesi, esnek ve sürdürülebilir alışkanlıklar geliştirmesi ve gerektiğinde profesyonel destek almaktan kaçınmaması öneriliyor.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi olan Uçar, düzensiz yaşam alışkanlıklarının biyolojik saati bozduğunu söyledi. Sosyal yaşam ile biyolojik saat arasındaki uyumsuzluğun “sosyal jetlag” olarak adlandırıldığını belirten Uçar, bu durumun özellikle 16-22 yaş arası gençlerde yaygın görüldüğünü ifade etti.

Gençlerin gece geç saatlere kadar uyanık kaldığını ve günün büyük bölümünü uyuyarak geçirdiğini aktaran Uçar, bu durumun okul ve iş hayatını olumsuz etkilediğini dile getirdi. Yapılan çalışmalara göre, bu yaş grubundaki gençlerin yüzde 30 ila 40’ında sosyal jetlag belirtilerinin görüldüğünü belirten Uçar, sorunun uzun vadede ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekti.

Sosyal jetlag yaşayan bireylerin, erken saatte yatağa girseler bile uyuyamadıklarını anlatan Uçar, bunun melatonin hormonunun salgı zamanının bozulmasından kaynaklandığını söyledi. Gece geç saatlerde mavi ışığa maruz kalmanın bu durumu daha da ağırlaştırdığını belirten Uçar, uyuyamayan gençlerin telefon, tablet ve televizyon kullanımını artırmasının kısır döngüye neden olduğunu kaydetti.

Sosyal jetlagın tedavi edilebilir bir durum olduğunun altını çizen Uçar, düzenli uyku alışkanlığı kazanmanın önemine vurgu yaptı. Uzmanlara göre, her gün aynı saatte yatıp aynı saatte uyanmak, en geç saat 23.00’te uykuya geçmek ve sabah 07.30-08.00 arasında güne başlamak uyku düzeninin yeniden sağlanmasına yardımcı oluyor.

Tedavi sürecinde mavi ışıktan uzak durulması, akşam saatlerinde ortam ışığının azaltılması ve gündüz saatlerinde açık havada vakit geçirilmesi öneriliyor. Özellikle sabah saatlerinde güneş ışığına maruz kalmanın melatonin dengesini olumlu yönde etkilediğini belirten Uçar, “Sabah 11.00’e kadar yarım saat bile güneş görmek, akşam saatlerinde melatonin salgısını kolaylaştırıyor. Sabah güneşi olmazsa bu hormonun salgılanması gecikiyor ve uyku düzeni bozuluyor.” dedi.

Sosyal jetlag nedeniyle tedavi için hastaneye başvuran 20 yaşındaki Batuhan Bulut ise yaşadığı uyku problemlerinin günlük yaşamını olumsuz etkilediğini anlattı. Gece saatlerinde uyuyamadığını ve günün büyük bölümünü uykuda geçirdiğini ifade eden Bulut, bu süreçte sosyal hayatından uzaklaştığını belirterek yeniden eski düzenine kavuşmayı hedeflediğini söyledi.

Türkiye’nin zengin flora yapısı, bal çeşitliliği açısından önemli bir avantaja sahip. Çam, kestane, lavanta, kekik ve narenciye balları gibi birçok tür, kendine özgü özellikleriyle dikkat çekiyor. Kimi ballar yoğun aromasıyla öne çıkarken, kimileri hafif tadı ve özel bileşenleri nedeniyle tercih ediliyor.

Düzce Üniversitesi Arıcılık Araştırma Geliştirme ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Meral Kekeçoğlu, balların genel olarak monofloral ve polifloral olmak üzere iki gruba ayrıldığını belirtiyor. Monofloral ballar, arıların ağırlıklı olarak tek bir bitkiden nektar toplamasıyla oluşuyor. Türk Gıda Kodeksi’ne göre, belirli oranlarda tek bir bitkinin polenini içeren ballar, o bitkinin adıyla anılıyor.

Kestane balı, yüksek fenolik bileşik içeriği sayesinde antioksidan ve antibakteriyel özellikleriyle öne çıkıyor. Özellikle dolaşım sistemi ve kalp sağlığı üzerinde olumlu etkileri bulunan bu bal türü, sınırlı üretimi nedeniyle diğer ballara kıyasla daha yüksek fiyatlarla satılıyor. Kekik balı ağız ve idrar yolu enfeksiyonlarında, meşe balı kansızlıkta, sedir balı ise antiseptik özelliğiyle biliniyor.

Salgı balları olarak adlandırılan çam, sedir ve meşe balları ise polen içermemeleriyle çiçek ballarından ayrılıyor. Çam balının bağışıklık sistemini desteklediği, solunum yolu rahatsızlıklarında balgam söktürücü etkisinin bulunduğu ve mide sorunlarına iyi geldiği ifade ediliyor.

Bal tüketimiyle ilgili en çok merak edilen konulardan biri de diyabet hastalarının bal tüketip tüketemeyeceği. Uzmanlar, çam, kestane, akasya ve ıhlamur gibi bazı balların düşük glisemik indekse sahip olduğunu ve kan şekerini daha yavaş yükselttiğini belirtiyor. Ancak bu noktada balın ham ve katkısız olması büyük önem taşıyor.

Petek bal ile süzme bal arasındaki farklara da değinen Prof. Dr. Kekeçoğlu, kalıntı riski göz önüne alındığında süzme balın daha güvenilir olabileceğini ifade ediyor. Buna karşın, arının tamamen kendi ördüğü petekten elde edilen balın da doğru koşullarda üretildiğinde sağlık açısından önemli faydalar sunduğu belirtiliyor.

Uzmanlar, balın bilinçli ve ölçülü tüketilmesinin, hem sağlığın korunması hem de doğal şifa kaynağından en iyi şekilde faydalanılması açısından önemli olduğuna dikkat çekiyor.

Antimikrobiyal direnç, bakteri ve virüslerin mevcut tedavilere karşı etkisiz hale gelmesiyle ortaya çıkıyor. Bu durum, Avrupa Birliği ülkeleri ile İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç’te her yıl 35 binden fazla kişinin hayatını kaybetmesine neden oluyor.

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin (ECDC) verilerine göre, 2024 yılında Avrupa Birliği genelinde her 1.000 kişi başına ortalama 20,3 günlük doz antibiyotik kullanıldı. Bu oran, pandemi öncesi seviyelerin üzerine çıkarken, 2030 yılı için belirlenen hedeflerin de oldukça gerisinde kaldı.

Ülkeler bazında değerlendirildiğinde, antibiyotik kullanımında en düşük oran Hollanda’da 9,8 günlük doz olarak ölçülürken, en yüksek kullanım Yunanistan’da 29,9 günlük doz seviyesine ulaştı. Uzmanlar, bu farklılıkların temelinde sağlık politikalarının uygulanma hızının ve ulusal rehberlerin sağlık çalışanlarına yaygınlaştırılma düzeyinin yattığını belirtiyor.

ECDC verileri, 2020 yılından bu yana Avusturya, Belçika, Fransa, İspanya, Hollanda ve Portekiz başta olmak üzere birçok ülkede antibiyotik kullanımının artış eğiliminde olduğunu ortaya koyuyor. Kurum, bu durumun sağlık sistemlerinde gereksiz antibiyotik kullanımına karşı daha güçlü önlemler alınması gerektiğini gösterdiğini vurguluyor.

Uzmanlar, tanı süreçlerinin güncellenmesi, enfeksiyon önleme ve kontrol uygulamalarının güçlendirilmesi ile antibiyotik reçetelerinin daha bilinçli düzenlenmesinin hayati önem taşıdığını ifade ediyor. Ayrıca vatandaşların, reçete edilen antibiyotikleri önerilen doz ve süre boyunca eksiksiz kullanmasının, ilaç direnciyle mücadelede önemli bir rol oynadığına dikkat çekiliyor.

Beynin derin bölgelerinde yer alan ve “usta saat” olarak tanımlanan suprakiyazmatik çekirdek, vücudun biyolojik saatini yönetiyor. Bu yapı; uyku ve uyanıklık döngüsü, vücut ısısı, hormon salınımı, açlık ve sindirim gibi hayati süreçleri düzenleyen sirkadiyen ritmi koordine ediyor. Sirkadiyen ritim, vücudun 24 saatlik gün döngüsüne uyum sağlamasını mümkün kılıyor.

Düzenli uyku ve uyanma saatleri, beslenme alışkanlıkları ve günlük aktiviteler, bu biyolojik saatin “programlanmasına” yardımcı oluyor. Zamanla beyin, kişinin rutinlerini öğrenerek vücudu belirli saatlerde belirli durumlara hazırlamaya başlıyor.

Sabah saatlerine yaklaşıldığında devreye giren en önemli mekanizmalardan biri ise “kortizol uyanma tepkisi” olarak adlandırılıyor. Bu süreçte kortizol hormonu kademeli olarak artarken, uyku hormonu olan melatonin seviyesi düşüyor ve vücut uyanıklığa geçiş yapıyor. Uyku düzeni tutarlı olan bireylerde bu hormonal değişim, alarm saatinden hemen önce tamamlanabiliyor.

Uzmanlar, alarmdan birkaç dakika önce uyanıp kendini dinç hisseden kişilerin, biyolojik saatlerinin sağlıklı ve uyumlu çalıştığını belirtiyor. Buna karşılık alarmdan önce uyanmasına rağmen yorgunluk, sersemlik veya huzursuzluk yaşayan bireylerde ise uyku kalitesinin düşük olabileceğine dikkat çekiliyor. Bu durum, uykunun derin evrelerinden ani uyanışa bağlı olarak ortaya çıkan “uyku ataleti” ile ilişkilendiriliyor.

Bilim insanları, biyolojik saatin sağlıklı çalışması için tutarlı bir uyku-uyanma programı izlenmesini, sabah saatlerinde doğal gün ışığına maruz kalınmasını ve düzensiz uyku alışkanlıklarından kaçınılmasını öneriyor. Alarm kullanmadan, doğal bir şekilde uyanabilmek ise yeterli dinlenmenin ve dengeli bir sirkadiyen ritmin en güçlü göstergeleri arasında kabul ediliyor.

Araştırmanın bulgularına göre, günlük beslenmesinde 50 gramdan fazla yağlı peynir tüketen bireylerin demansa yakalanma riski, çok az peynir tüketenlere kıyasla yüzde 13 oranında daha düşük bulundu. Çalışmada özellikle bri, gouda, cheddar ve mozzarella gibi yağ oranı yüzde 20’nin üzerinde olan peynirlerin öne çıktığı belirtildi.

Bilim insanları, elde edilen sonuçların uzun yıllardır yaygın kabul gören “yağlı gıdalar zararlıdır” görüşünü sorgulatabilecek nitelikte olduğunu ifade etti. Veriler, sağlıklı yağların beyin fonksiyonlarının korunmasında rol oynayabileceğini düşündürürken, bu etkinin düşük yağlı peynirler, süt veya yoğurt gibi diğer süt ürünlerinde gözlemlenmediği vurgulandı.

Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen demans hastalığına yönelik kesin bir tedavinin henüz bulunmaması, beslenme ve yaşam tarzı faktörlerini daha da önemli hâle getiriyor. Uzmanlar, bu tür uzun süreli gözlemsel çalışmaların, hastalığın önlenmesine yönelik yeni yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağladığını belirtiyor.

Bununla birlikte araştırmacılar, söz konusu bulguların tek başına bir gıdanın mucizevi etkisi olarak değerlendirilmemesi gerektiği uyarısında bulunuyor. Çalışma süresince katılımcıların yaşam tarzlarında meydana gelen değişikliklerin sonuçları etkilemiş olabileceği ifade edilirken, peynir tüketimi ile beyin sağlığı arasındaki ilişkinin mekanizmasının netleştirilmesi için daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç duyulduğu kaydedildi.

PM2.5 kirleticileri; yoğun trafik, orman yangınları ve toz fırtınaları gibi kaynaklardan yayılan, mikrometre boyutunda parçacıklar olarak biliniyor. Bu partiküllerin astım, solunum yolu hastalıkları ve akciğer kanseriyle ilişkili olduğu uzun süredir bilimsel çalışmalarda dile getiriliyor.

Araştırma kapsamında bilim insanları, C vitamininin etkilerini incelemek amacıyla fareler ve laboratuvar ortamında yetiştirilen insan dokuları üzerinde deneyler gerçekleştirdi. Elde edilen bulgular, C vitamininin hava kirliliğinin neden olduğu temel hücre hasarlarına karşı belirgin bir koruma sağladığını gösterdi.

Çalışmada, C vitamininin özellikle hücrelerin enerji üretiminden sorumlu olan mitokondrilerin kaybını azalttığı, iltihaplanmayı baskıladığı ve oksidatif stres kaynaklı hücresel bozulmaları engellediği gözlemlendi. Araştırmacılar, vitaminin güçlü antioksidan özelliklerinin bu koruyucu etkiye katkı sağladığını belirtti.

Araştırmanın yazarlarından UTS lisansüstü öğrencisi Xu Bai, yayımlanan makalede antioksidan C vitamini takviyesinin düşük seviyeli PM2.5 maruziyetinin olumsuz etkilerini hafifletmede etkili olduğunu ve bu durumun risk altındaki bireyler için değerlendirilebileceğini ifade etti.

Bununla birlikte uzmanlar, elde edilen sonuçların laboratuvar koşullarına dayandığını ve gerçek yaşam koşullarında benzer etkinin ne ölçüde sağlanacağının belirlenmesi için daha kapsamlı insan çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Kullanılan kirlilik düzeyleri ve vitamin dozlarının, günlük hayattaki maruziyetleri birebir yansıtmayabileceği kaydedildi.

Moleküler biyolog Brian Oliver ise çalışmanın, izin verilen üst sınırlara yakın C vitamini alımının potansiyel faydalarına işaret ettiğini ancak yanlış dozajın risk oluşturabileceğini belirtti. Oliver, takviye kullanımının mutlaka hekim kontrolünde yapılması gerektiği uyarısında bulundu.

Araştırmacılar, C vitamininin destekleyici bir önlem olarak öne çıkabileceğini kabul etmekle birlikte, hava kirliliğiyle mücadelede asıl çözümün çevresel önlemler ve solunan hava kalitesinin iyileştirilmesi olduğunun altını çizdi.

Araştırmacılar, Alzheimer’ın temel nedenlerinden biri olarak kabul edilen ve beyinde plak oluşumuna yol açan zehirli proteinleri hedef alan bu ilacın, sinir hücrelerine zarar veren moleküllerin birikimini engellediğini belirtiyor. Fareler üzerinde gerçekleştirilen deneylerde, NU-9’un söz konusu zararlı proteinleri temizleyerek beynin destek hücrelerini sağlıklı bir dengede tuttuğu gözlemlendi.

Çalışmayı yürüten ekipte yer alan nörobiyolog William Klein, elde edilen sonuçları “son derece dikkat çekici” olarak nitelendirirken, bu bulguların Alzheimer’ın belirtiler ortaya çıkmadan yıllar önce başladığını bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti. Uzmanlar, bugüne kadar birçok klinik çalışmanın başarısız olmasının en önemli nedenlerinden birinin, tedavilere hastalığın ileri evrelerinde başlanması olduğunu vurguluyor.

NU-9’un en dikkat çekici özelliği ise koruyucu bir tedavi olarak kullanılabilme ihtimali. Kalp ve damar hastalıklarında kullanılan kolesterol düşürücü ilaçlara benzer şekilde, Alzheimer riski taşıyan bireylerde belirtiler ortaya çıkmadan önce devreye girmesi hedefleniyor. Araştırmaların başarıyla sonuçlanması hâlinde, gelecekte basit bir kan testiyle risk grubundaki kişilerin belirlenmesi ve NU-9 ile koruyucu tedaviye başlanması mümkün olabilecek.

Bilim dünyası, Alzheimer hastalığının önlenmesine yönelik umut verici bir gelişmeye tanıklık ediyor. Northwestern Üniversitesi bünyesinde yürütülen araştırmalar kapsamında geliştirilen NU-9 adlı deneysel ilaç, hastalığın yıkıcı etkileri henüz ortaya çıkmadan süreci durdurma potansiyeli gösterdi.

Araştırmacılar, Alzheimer’ın temel nedenlerinden biri olarak kabul edilen ve beyinde plak oluşumuna yol açan zehirli proteinleri hedef alan bu ilacın, sinir hücrelerine zarar veren moleküllerin birikimini engellediğini belirtiyor. Fareler üzerinde gerçekleştirilen deneylerde, NU-9’un söz konusu zararlı proteinleri temizleyerek beynin destek hücrelerini sağlıklı bir dengede tuttuğu gözlemlendi.

Çalışmayı yürüten ekipte yer alan nörobiyolog William Klein, elde edilen sonuçları “son derece dikkat çekici” olarak nitelendirirken, bu bulguların Alzheimer’ın belirtiler ortaya çıkmadan yıllar önce başladığını bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti. Uzmanlar, bugüne kadar birçok klinik çalışmanın başarısız olmasının en önemli nedenlerinden birinin, tedavilere hastalığın ileri evrelerinde başlanması olduğunu vurguluyor.

NU-9’un en dikkat çekici özelliği ise koruyucu bir tedavi olarak kullanılabilme ihtimali. Kalp ve damar hastalıklarında kullanılan kolesterol düşürücü ilaçlara benzer şekilde, Alzheimer riski taşıyan bireylerde belirtiler ortaya çıkmadan önce devreye girmesi hedefleniyor. Araştırmaların başarıyla sonuçlanması hâlinde, gelecekte basit bir kan testiyle risk grubundaki kişilerin belirlenmesi ve NU-9 ile koruyucu tedaviye başlanması mümkün olabilecek.

Leiden Üniversitesi Tıp Merkezi'nden Prof. Gisela Terwindt, migren hastalarının yaklaşık yüzde 30'unun belirli gıdaların ağrılarını tetiklediğini tespit ettiğini ifade ediyor. 2015 yılında yapılan bir araştırmada peynir, kırmızı şarap, çikolata, monosodyum glutamat, nitrat içeren işlenmiş etler ve tiramin içeren gıdalar migreni tetikleyici olarak öne çıkmıştır. Tiramin, peynir, çikolata, kırmızı şarap ve bazı tatlılarda bulunan biyolojik bir amindir ve yüksek tüketiminde migren semptomlarını artırabilir.

İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS), migren hastalarına bir ay boyunca yüksek amin içeren gıdalardan uzak durmalarını ve migren semptomlarının bu süreçte nasıl değiştiğini takip etmelerini öneriyor. Kaçınılması gereken yiyecekler arasında alkollü ve düşük alkollü içkiler, kahve, çay, çikolata, peynir, turunçgiller, domuz eti, bakla ve bazı deniz ürünleri bulunuyor.

Uzmanlar ayrıca düzenli öğün yemenin önemine dikkat çekiyor. Öğün atlamak, kötü yeme alışkanlıkları veya dehidrasyon migreni tetikleyebilir. Düzenli ve sağlıklı beslenme, kilo kontrolü ve glisemik indeksi düşük diyetler, ketojenik veya DASH diyetleri migren ağrılarını hafifletebilir. Ancak migren odaklı beslenme planına başlamadan önce mutlaka bir doktor veya diyetisyen ile görüşülmesi tavsiye edilmektedir.

Migren Derneği, baş ağrılarının takibinin yapılması ve hangi gıdaların tetikleyici olduğunu belirlemek için baş ağrısı takvimi tutulmasını önermektedir. Uzmanlar, her bireyin tetikleyicilerinin farklı olduğunu ve beslenme düzeninde radikal değişiklikler yapmadan önce kişiye uygun planlama yapılmasının önem taşıdığını vurgulamaktadır.

Ulusal Migren Merkezi uzmanı Dr. Katy Munro, tekrarlayan baş ağrıları için evde uygulanabilecek bazı yöntemleri şöyle sıralıyor:

1. Tetikleyicileri Tespit Edin: Baş ağrısının nedenlerini anlamak için günlük tutmak önemlidir. Hava koşulları, ışık hassasiyeti, hormonal değişiklikler veya öğün atlamak baş ağrısını tetikleyebilir.

2. Kafeini Avantaja Çevirin: Küçük miktarlarda kafein, ağrı kesicilerin etkisini artırabilir. Ancak kahve tüketimi öğleden sonra veya akşam saatlerinde uyku düzenini bozabileceği için sınırlı tutulmalıdır.

3. Öğün Atlamayın: Düzenli beslenme, kan şekerinin dengelenmesine yardımcı olur. Protein, sağlıklı yağlar ve kompleks karbonhidrat açısından zengin beslenme baş ağrılarını azaltabilir. Abur cubur ve basit karbonhidratlardan kaçınılmalıdır.

4. Ağrı Kesicinizi Dikkatli Seçin: Reçetesiz ağrı kesiciler ve bulantı önleyiciler baş ağrısını yönetmeye yardımcı olabilir. Kodein içeren ilaçların sık kullanımı baş ağrısını artırabilir. Haftada iki günden fazla ağrı kesici kullanımı önerilmemektedir.

Uzmanlar ayrıca düzenli uyku, egzersiz, stres yönetimi ve yeterli su tüketiminin baş ağrılarının önlenmesinde etkili olduğunu vurgulamaktadır.

Kısa süreli stres, motivasyon sağlarken, uzun süreli yani kronik stres depresyon, uyku bozuklukları ve kilo artışı gibi sorunlara yol açabiliyor. Nöroloji uzmanı Dr. Mithu Storoni ise stresin vagus sinirini baskılayarak beyin ve bağırsak arasındaki iletişimi etkilediğini, bunun da bazı kişilerde iştahı kapatırken, bazılarında şeker ve yüksek kalorili gıdalara yönlendirdiğini belirtiyor.

Kronik stres, insülin hormonunun etkinliğini azaltarak kan şekeri seviyelerinin yükselmesine, insülin direncine ve uzun vadede diyabete neden olabiliyor. Uzmanlar, stres kaynaklı yemeyi önlemek için uyku, düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenmenin önemine dikkat çekiyor. Özellikle abur cubur ve basit karbonhidratlardan uzak durulması, küçük ve dengeli porsiyonlar tüketilmesi öneriliyor.

Sosyal etkileşimlerin de stresle başa çıkmada etkili olduğu vurgulanıyor. Prof. Sinha, beraber yemek yemenin veya yemek pişirmenin, stres kaynaklı yemeyi azaltmada faydalı olduğunu ifade ediyor. Uzmanlar, stres ve yeme ilişkisini yönetebilmek için temel yaşam alışkanlıklarının düzenlenmesinin kritik olduğunu belirtiyor.

Erdem, çoğu burun akıntısının alerji, sinüzit veya üst solunum yolu enfeksiyonu ile ilişkili olduğunu belirtirken, özellikle baş öne eğildiğinde tek taraflı ve damla şeklinde sıvı geliyorsa dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı. Bu durum, kafa tabanı kemiğindeki açıklıklardan veya beynin zarlarında oluşan ufak yırtıklardan kaynaklanabilir ve dış ortama açık olması nedeniyle menenjite yol açabilir.

Burun akıntısının her zaman riskli bir duruma işaret etmediğini belirten Erdem, özellikle alerji sık görülen Zonguldak gibi bölgelerde şeffaf sıvının yaygın olabileceğini kaydetti. Ancak travma, ameliyat geçmişi veya ani kafa içi basınç artışı gibi durumlarda acil değerlendirme gerektiğini ifade etti.

Tanı koymanın kolay olmadığını, çeşitli görüntüleme yöntemleri ve akıntının tahlillerinin gerekli olduğunu belirten Erdem, beyin omurilik sıvısı kaçağı tespit edilirse uygun onarım yöntemleriyle kaçağın kaynağının bulunması ve tedavi edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Kahramanoğlu, diş temizliğinde fırçalamanın önemine değinerek, kullanım alanına göre farklı fırça seçeneklerinin bulunduğunu ve herhangi bir sorun yaşamayanların orta sertlikte bir fırça tercih edebileceğini belirtti. Elektrikli fırçaların diş ve diş etine zarar vermemesi için dikkatle kullanılması gerektiğini vurgulayan Kahramanoğlu, çocukların velilerinin gözetiminde bu fırçaları kullanabileceğini söyledi.

Diş tedavisinin amacının hastanın şikayetlerini gidermek ve temel fonksiyonlarını sağlamak olduğunu dile getiren Kahramanoğlu, ilerleyen çürüklerin estetik sorunlara ve sosyal yaşamda olumsuz etkilere yol açabileceğini ifade etti.

Başlangıç safhasında önlenmeyen çürüklerin ağız içi enfeksiyonlara yol açabileceğini, ilerlediğinde diğer organlara zarar verme veya sistemik rahatsızlıkları tetikleme riski bulunduğunu belirten Kahramanoğlu, rutin kontrollerin bu olumsuz durumları önleyebileceğini söyledi. Minimum 6 ay ile 1 yılda bir diş hekimine gidilmesi gerektiğini aktardı.

Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Dilek Türkaydın, ağız ve diş sağlığının tüm vücut sağlığını etkilediğini vurguladı. Kötü ağız hijyeninin kalp ve diğer organlar üzerinde risk oluşturabileceğini belirten Türkaydın, çocukların 2 yaşından itibaren florürlü diş macunu kullanmasının teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.

Prof. Dr. Gühan Dergin ise diş hekimliğinde dijital teknolojilerin kullanımına dikkat çekerek, üç boyutlu tomografi ve yapay zekâ destekli analizlerin ameliyatları daha öngörülebilir, planlı ve konforlu hâle getirdiğini kaydetti.

Uzmanlar, ağız ve diş sağlığının ihmal edilmemesi gerektiğini, düzenli fırçalama, diş ipi kullanımı ve profesyonel kontrollerin sistemik hastalıkların önlenmesinde kritik rol oynadığını belirtti.

Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS) tarafından yürütülen denemelerde, Galleri testi pozitif sonuç veren hastaların yüzde 62’sinde gerçekten kanser tespit etti. Ayrıca test, kanser olmayan kişilerde yüzde 99,6 doğrulukla negatif sonuç vererek hastalığı dışlamada yüksek performans gösterdi.

Ancak uzmanlar, testi değerlendirirken dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. ABD ve Kanada’da gerçekleştirilen “Pathfinder 2” denemesinde 50 yaş üstü 23.161 katılımcı incelendi. Pozitif sonuç alan 216 kişiden 133’üne kanser teşhisi konulurken, 83 kişide yanlış pozitif sonuç görüldü. Bu durumun gereksiz kaygı ve tıbbi müdahalelere yol açabileceği belirtiliyor.

Testin hassasiyet oranı yüzde 40,4 olarak kaydedildi. Bu, bir yıl içinde ortaya çıkan kanser vakalarının yaklaşık üçte ikisinin testle tespit edilemediği anlamına geliyor. Uzmanlar, testin tek başına güvence sağlamadığını ve gerçek dünya koşullarında performansının daha düşük olabileceğini ifade ediyor.

Galleri testinin yüksek maliyeti de gündemde. ABD’de testin fiyatı yaklaşık 950 dolar olarak açıklanırken, uzmanlar testin daha geniş topluluklarda uygulanması ve uzun vadeli sonuçlarının izlenmesi gerektiğini belirtiyor. Şu aşamada, testin kanser kaynaklı ölümleri azaltmaya yönelik kanıtları sınırlı.

John Ferguson, İstatistik Bilimleri Öğretim Üyesi, “Erken sonuçlar umut verici ancak heyecanı dengeli tutmak önemli. Test, mevcut haliyle tek başına bir çözüm değil” değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Memişoğlu, Türkiye'nin dijital sağlık alanında dünya çapında marka ülke konumuna geldiğini vurgulayarak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde ortaya koyulan "Sağlıklı Türkiye Yüzyılı" vizyonunun sağlık sistemlerinin her köşesine yayıldığını ifade etti. Memişoğlu, dijitalleşmenin ötesinde veriyi bilgiye, bilgiyi değere ve üretime dönüştüren bir aşamaya geçildiğini belirtti.

EMRAM validasyon deneyimine sahip sağlık kuruluşlarının sayısının arttığını söyleyen Memişoğlu, 2025 itibarıyla EMRAM Seviye 7 sertifikasına sahip hastane sayısının 9’a yükseldiğini açıkladı. Bu hastanelerin hem Türkiye hem de dünya çapında saygın sağlık merkezleri arasında yer aldığı, seviye 6 kategorisindeki yüzlerce hastanenin ise dijital sağlık standartlarını Anadolu’nun en ücra köşelerine kadar yaydığı aktarıldı.

Memişoğlu, e-Nabız sistemiyle vatandaşların sağlık verilerine 7/24 erişim sağladığını, bu sayede teşhis ve tedavi süreçlerinin hızlandığını belirtti. Ayrıca Bakanlık olarak hayata geçirilen üç büyük yapay zeka projesi hakkında bilgi verildi: ARİS - Yapay Zeka Destekli Mobil Röntgen Sistemi, METRA - Ulusal Mamografi Taramasında Yerli Yapay Zeka ve RADİS - Akılcı Görüntüleme Karar Destek Sistemi. Bu projelerin Türk mühendisleri ve hekimleri tarafından geliştirildiği vurgulandı.

Memişoğlu, “Üreten sağlık” yaklaşımıyla fikirden ürüne ve ticarileşmeye kadar tüm süreçlerde destek sağlandığını, şehir hastanelerinde kurulan teknoloji transfer ofisleri ve TÜSEB bünyesindeki “Fikirden Ürüne Portalı” ile inovasyonun önünün açıldığını ifade etti. Sağlıkta tam bağımsızlığın savunma sanayisi kadar kritik olduğunu vurgulayan Memişoğlu, sağlık endüstrisinde yerlilik oranını artırmayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.

Kongreye 17 ülkeden bini aşkın katılımcının yer aldığı ve sağlık bilişimi alanındaki yeniliklerin ele alındığı etkinlik, 29 Kasım 2025’te sona erecek.

Hayvanlar 21 gün boyunca taze sıkım sızma zeytinyağıyla hazırlanmış özel yemlerle beslendi. Sonuçlarda, zeytinyağıyla beslenen sıçanlarda dizdeki kireçlenmenin hafiflediği, serumlarındaki oksidan maddelerin azaldığı ve kıkırdak hasarının önemli ölçüde azaldığı görüldü.

Proje koordinatörü Prof. Dr. Cemil Ertürk, diz kireçlenmesinin mekanik yıpranma, iltihabi hastalıklar ve metabolik bozukluklar gibi çok faktörlü etkenlerle ilişkili olduğunu ifade etti. Ertürk, “Çalışmalarımız diz kireçlenmesi ile damar sertliği arasındaki biyokimyasal benzerliği ortaya koyuyor. Taze sıkım sızma zeytinyağı antioksidan etkisiyle kıkırdak hasarını azaltıyor ancak bunu bir tedavi yöntemi olarak görmek doğru değildir. Destekleyici bir besin olarak değerlendirilebilir” dedi.

Araştırmanın sonuçları Clinical Rheumatology dergisinin son sayısında yayımlandı ve insan çalışmalarıyla desteklenmesi gerektiği vurgulandı.

1. Tavuk Suyu Çorbası

Malzemeler:

• 1 bütün tavuk (tercihen organik)

• 2 litre su

• 1 soğan (iri doğranmış)

• 2 havuç (iri doğranmış)

• 2 kereviz sapı (iri doğranmış)

• Tuz, karabiber

• Arzuya göre taze maydanoz veya dereotu

Hazırlanışı:
Tavuk geniş bir tencereye alınarak su ilave edilir. Sebzeler, tuz ve karabiber eklenerek kaynatılır. Kaynama sonrası ısı azaltılır ve 2–3 saat pişirilir. Pişen tavuk çıkarılıp didiklenir. Arzuya göre sebzeler çorbaya eklenerek taze otlarla servis edilir.

İpucu:
Doğal bir bağışıklık desteği sunar ve soğuk algınlığı riskini azaltır.

2. Klasik ve Pratik Mercimek Çorbası

Malzemeler:

• 1 su bardağı kırmızı mercimek

• 1 soğan

• 2 havuç

• 1 patates

• 4 su bardağı su veya tavuk suyu

• 1 yemek kaşığı zeytinyağı

• 1 çay kaşığı kimyon

• ½ çay kaşığı zerdeçal

• Tuz, karabiber

Hazırlanışı:
Mercimekler yıkanır. Soğan zeytinyağında kavrulur. Havuç, patates ve mercimek eklenerek suyla birlikte pişirilir. Baharatlar ilave edildikten sonra birkaç dakika daha kaynatılır. İstenirse blenderdan geçirilerek pürüzsüz kıvam elde edilir.

İpucu:
Vitamin ve protein açısından zengin içeriğiyle kış menülerinin ilk tercihlerinden biridir.

3. Tok Tutan Yoğurtlu Buğday Çorbası

Malzemeler:

• 1 su bardağı dövme buğday

• 1 litre sebze veya tavuk suyu

• 1 soğan

• 1 yemek kaşığı tereyağı veya zeytinyağı

• 1 su bardağı yoğurt

• 1 yumurta sarısı

• 1 yemek kaşığı un

• Tuz, nane, kırmızı biber

Hazırlanışı:
Buğday yıkanıp süzülür. Soğan yağ ile kavrulur ve buğday eklenir. Su ilave edilerek pişirilir. Ayrı bir kapta yoğurt, yumurta sarısı ve un çırpılır, çorbadan alınan sıcak suyla ılıtılarak tencereye eklenir. Kısa süre kaynatıldıktan sonra baharatlarla tatlandırılır.

İpucu:
Uzun süre tok tutar ve özellikle öğünlerde besleyici bir alternatif sunar.

1. Sabahları su içmemek
Gece boyunca hafif düzeyde susuz kalan vücudun, güne su yerine çay veya kahveyle başlamasının böbreklerin çalışma yükünü artırdığı belirtiliyor. Araştırmalar, düzenli su tüketiminin böbrek taşlarının oluşumunu azalttığını ortaya koyuyor.

2. Mesaneyi tutmak
Uzmanlar, sabah idrara çıkmayı ertelemenin mesaneye ve böbreklere baskı uygulayarak uzun vadede sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguluyor. Bilimsel bulgular, idrar tutmanın kan basıncını olumsuz etkileyebildiğini gösteriyor.

3. Aç karnına ağrı kesici almak
Özellikle ibuprofen gibi NSAID türü ağrı kesicilerin aç karnına alınmasının böbrek fonksiyonlarını zorlayabileceği belirtiliyor. Sağlık uzmanları, bu tür ilaçların mutlaka yemekle birlikte ve doktor önerisi doğrultusunda kullanılmasını tavsiye ediyor.

4. Egzersiz sonrası yeterli sıvı almamak
Sabah yapılan sporun sağlıklı bir alışkanlık olmasına karşın, egzersiz sonrası kaybedilen sıvının yeterince yerine konmaması böbreklerde baskı yaratabiliyor. Araştırmalar, elektrolit içeren içeceklerin sade suya kıyasla daha etkili bir yeniden hidrasyon sağladığını gösteriyor.

5. Kahvaltıyı atlamak
Kahvaltıyı alışkanlık hâline getirmemek, gün içinde yüksek sodyum içeren gıdalara yönelme riskini artırıyor. Uzmanlar, yüksek tuz tüketiminin böbrek hastalıklarının ilerlemesinde önemli bir faktör olduğuna dikkat çekiyor.

Sağlık uzmanlarına göre, güne sağlıklı bir başlangıç yapmak ve küçük görünen hatalardan kaçınmak, böbrek fonksiyonlarının korunması açısından büyük önem taşıyor.

Sağlık bilimci Ollie Whitby, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda “Yaşam biçimi ve tüketilen besinler, beyin hücrelerinin çalışma, onarım ve korunma süreçlerini doğrudan etkiliyor” ifadelerini kullanarak, bilişsel sağlığı destekleyen sekiz temel besini açıkladı.

Beyin Yaşlanması Nedir?

ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü, beyin yaşlanmasını yaş ilerledikçe beyinde meydana gelen yapısal değişimler, kan akışındaki azalma ve sinir hücresi iletişimindeki yavaşlama olarak tanımlıyor. Bu süreç, kelime hatırlama, yeni bilgi öğrenme ve aynı anda birden fazla görevi sürdürebilme gibi bilişsel becerilerin yavaşlamasına neden olabiliyor.

Enstitünün “Beslenme ve Bilişsel Sağlık: Yaşam Boyu Yaklaşımı” başlıklı çalışması, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve yaşam tarzı değişikliklerinin özellikle genç yetişkinlik ve orta yaş döneminde beyin sağlığının korunmasında önemli rol oynadığını belirtiyor.

Beyin Sağlığını Destekleyen 8 Besin Öğesi

1. Omega-3 Yağ Asitleri

Beyin hücrelerinin yapısını korur, iltihabı azaltır ve hafızayı destekler.
Kaynaklar: Somon, sardalya, uskumru, chia tohumu, keten tohumu, ceviz.

2. B12 Vitamini

Sinir sistemi sağlığı için gereklidir. Eksikliği bilişsel gerileme ve sinir hasarıyla ilişkilidir.
Kaynaklar: Yumurta, kırmızı et, tavuk, balık, zenginleştirilmiş bitkisel sütler.

3. Folat (B9 Vitamini)

Beyin fonksiyonlarını destekler, damar sağlığını korur.
Kaynaklar: Ispanak, mercimek, nohut, avokado, tam tahıllar.

4. D Vitamini

Kemik sağlığının yanı sıra beyin fonksiyonlarında önemli rol oynar.
Düşük D vitamini seviyelerinin bilişsel bozukluk ve demans riskini artırabileceği belirtilmektedir.
Kaynaklar: Güneş ışığı, balık, yumurta sarısı, zenginleştirilmiş sütler.

5. E Vitamini

Güçlü bir antioksidandır, beyin hücrelerini korur. Alzheimer kaynaklı gerilemeyi yavaşlatabileceğine dair araştırmalar bulunmaktadır.
Kaynaklar: Badem, fındık, ay çekirdeği, zeytinyağı, yeşil yapraklı sebzeler.

6. Kolin

Hafıza ve öğrenme süreçlerinde önemli olan asetilkolin üretiminde görev alır.
Kaynaklar: Yumurta sarısı, karaciğer, soya, kinoa, karnabahar.

7. Magnezyum

Sinir sistemi işlevleri ve nöroplastisite için gereklidir.
Kaynaklar: Badem, kabak çekirdeği, yeşil yapraklı sebzeler, bitter çikolata, mercimek.

8. Polifenoller

Antioksidan etkisiyle beyin hücrelerini oksidatif stresten korur ve kan akışını artırır.
Kaynaklar: Yaban mersini, çilek, nar, elma, zeytinyağı, yeşil çay, zerdeçal.

Balkabağına turuncu rengini veren karotenoidlerin, vücutta A vitaminine dönüşerek görme fonksiyonlarını, cilt sağlığını ve bağışıklık sistemini olumlu yönde etkilediği biliniyor. Araştırmalar, karotenoidlerden zengin beslenmenin kalp hastalığı riskini azalttığını, bazı kanser türlerine karşı koruyucu olabileceğini ve iltihaplanmayı düşürdüğünü ortaya koyuyor.

DailyMail’de yer alan habere göre, C vitamini içeriği bağışıklık sistemi fonksiyonlarını güçlendirirken kolajen üretimini destekliyor; potasyum ise kalp sağlığını koruyarak vücudun sodyum dengesinin sağlanmasına yardımcı oluyor. Balkabağı, aynı zamanda yüksek lif içeriğiyle kan şekerinin dengelenmesine ve bağırsak sağlığının desteklenmesine katkıda bulunuyor.

Dev tarla kabakları oyma işlemleri için tercih edilirken, yemek yapımında daha küçük ve yoğun aromalı türlerin kullanılması öneriliyor.

Kabak Çekirdeği: Besleyici ve Mineral Kaynağı

Balkabağının çekirdekleri, çinko, magnezyum ve selenyum açısından oldukça zengin bir besin kaynağı olarak öne çıkıyor. Bu mineraller bağışıklık fonksiyonları, sindirim sağlığı ve hormon dengesi üzerinde kritik role sahip. Çinko eksikliği enfeksiyonlara yatkınlığı artırırken, selenyum iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı oluyor; magnezyum ise kas gevşemesine ve uyku düzenine katkı sağlıyor.

Kabak çekirdeği aynı zamanda bitkisel protein ve lif açısından zengin olup bağırsak mikrobiyotasını destekliyor. İçerdiği triptofan sayesinde serotonin ve melatonine dönüşerek uyku düzeninin iyileşmesine katkıda bulunuyor.

Balkabağı Nasıl Tüketilebilir?

Balkabağı hem tatlı hem de tuzlu tariflerde rahatlıkla kullanılabiliyor.

– Küp şeklinde doğranarak zeytinyağı ve baharatlarla fırında veya tavada kavrulabilir.
– Smoothielere eklenerek kıvamlı bir yapı sağlanabilir.
– Püre haline getirilip kek, krep veya ekmek hamurlarına karıştırılabilir.
– Çorba ve salatalara kabak çekirdeği eklenerek besin değeri artırılabilir.

Prof. Dr. Albayrak, özellikle çocukluk çağında beyin gelişiminin kritik dönemi olan ilk iki yılda ortaya çıkan demir eksikliğinin, ilerleyen süreçte çocukların akademik başarılarını, davranış örüntülerini, motor gelişimlerini ve bilişsel fonksiyonlarını olumsuz etkilediğini vurguladı. Bu nedenle demir eksikliğinin erken fark edilmesinin ve zamanında tedavi edilmesinin büyük önem taşıdığını ifade etti.

Demir eksikliğinin kadınlarda, özellikle gebelik döneminde sık görüldüğünü belirten Albayrak, bu durumun erken doğum ve çeşitli gelişimsel sorunlara yol açabildiğini söyledi. Gebelikte demir eksikliğine bağlı olarak otizm, hiperaktivite, gelişme geriliği ve davranış bozuklukları gibi problemlerin görülme olasılığının arttığını belirterek, bu konuda Japonya ve ABD’de yapılan çalışmaların sonuçlarına dikkat çekti.

Demir eksikliğinin yalnızca çocukları değil, yetişkinleri de etkilediğini söyleyen Albayrak, bu durumun iş performansını düşürdüğünü, hayat kalitesini olumsuz etkilediğini ve bilişsel fonksiyonları zayıflattığını kaydetti. Beslenme bozukluklarının yaygın olduğu toplumlarda erkeklerde de demir eksikliğinin sık görüldüğünü dile getirdi.

Tedavi sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Albayrak, Türkiye’de demir eksikliği tedavisinin başarılı bir şekilde uygulandığını ifade ederek, beslenmenin düzeltilmesinin tedavinin ilk adımı olduğuna dikkat çekti. Yumurta, kırmızı et ve sakatatların demir açısından zengin besinler olduğunu hatırlattı.

Türkiye’de uygulanan “Demir Gibi Türkiye Projesi” kapsamında 4 aylık ile 1 yaş arasındaki çocuklara ücretsiz demir takviyesi sağlandığını belirten Prof. Dr. Albayrak, ailelerin bu takviyeleri düzenli olarak kullanmasının önemini vurguladı. Ayrıca, küçük çocuklarda aşırı süt tüketiminin, yetişkinlerde ise aşırı çay ve kahve tüketiminin demir emilimini olumsuz etkilediğini ifade ederek, bu alışkanlıklara dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.

İmza törenine Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile çeşitli ülkelerden sağlık bakanları katıldı. Protokol; yalnızca SMA tedavisine yönelik ilacın yerli üretimini değil, aynı zamanda diğer genetik ve nadir hastalıkların tedavisinde kullanılan etkin maddelerin geliştirilmesine yönelik AR-GE çalışmalarını da kapsıyor.

TÜSEB Başkanı Ümit Kervan, törende yaptığı konuşmada yerli SMA ilacı ve hammaddesine ilişkin klinik çalışmaların başlatıldığını belirterek, “Bu çalışmanın en önemli yanı, hastalarımızın tedaviye dünyadaki birçok ülkeden önce ulaşma imkânı elde etmesidir. Ayrıca bu kadar değerli bir molekülün tamamen yerli bir firma tarafından geliştirilmiş olması ülkemiz açısından son derece kıymetlidir.” ifadelerini kullandı. Kervan, geliştirilen molekülün küresel muadilleriyle bire bir aynı nitelikte olduğunu vurguladı.

Polifarma Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Vildan Kumrulu ise sürecin 7 yıl önce başladığını hatırlatarak, ilk etapta molekül sentezinin 4,5 yılda tamamlandığını, 1,5 yıl önce ise etkin madde sentezinin bitirildiğini anlattı. Kumrulu, “Bugün klinik aşamaya gelmiş bulunuyoruz. Bu aşama, ilacın hastaya ücretsiz ulaştırılması sürecinin de başlangıcıdır. TÜSEB’in himayesinde klinik süreçleri yöneteceğiz.” dedi.

Tören sonrasında konuşan Polifarma Yönetim Kurulu Başkanı Ufuk Süleyman Kumrulu, nusinersen etkin maddesi için yaklaşık 14 milyon dolar yatırım yapıldığını belirtti. Kurulan Nadir Hastalıklar Platformu aracılığıyla SMA ilacının yanı sıra dört yeni etkin madde üzerinde daha çalışıldığını kaydeden Kumrulu, yatırımların artarak devam edeceğini ifade etti.

Vildan Kumrulu ayrıca, 70 kişilik AR-GE ekibiyle yürütülen çalışmalarla nadir hastalıkların tedavisinde dışa bağımlılığı azaltmayı hedeflediklerini söyledi.

Yapılan protokolün, Türkiye’nin yerli ilaç ve biyoteknolojik ürün üretim kapasitesinin artırılması açısından stratejik bir adım olduğu belirtiliyor.

Yeşil, diş eti hastalıklarının kalp-damar rahatsızlıkları, diyabet ve bağışıklık sistemi zayıflığıyla da bağlantılı olabileceğini belirterek, erken teşhisin büyük önem taşıdığını vurguladı.

“Diş etlerini korumak, sadece güzel bir gülümseme değil, aynı zamanda genel vücut sağlığı için de gereklidir. Düzenli diş taşı temizliği, doğru fırçalama teknikleri ve ara yüz fırçası kullanımı diş eti sağlığını korumada etkili yöntemlerdir.”

Dr. Yeşil, estetik açıdan da diş eti görünümünün kişinin özgüveni üzerinde doğrudan etkisi olduğunu söyledi.

“Sağlıklı diş etleri, kişinin daha rahat gülümsemesini sağlar. Bu da hem sosyal hem psikolojik açıdan olumlu bir etki yaratır. Diş eti tedavileri artık ağrısız ve hızlı şekilde yapılabiliyor. Dolayısıyla erken müdahale her zaman en doğru adımdır,” ifadelerini kullandı.

UNICEF’in 190’dan fazla ülkeden toplanan verilere dayandırdığı rapora göre, okul çağındaki her 10 çocuktan 1’i obeziteden etkileniyor. Obeziteden etkilenen 188 milyon çocuk, yaşamı tehdit eden hastalıklara yakalanma riski taşıyor.

Raporda, 2000 yılından bu yana 5-19 yaş aralığındaki çocuklarda düşük kilolu olma oranının yüzde 13’ten yüzde 9,2’ye gerilediği, obezite oranının ise yüzde 3’ten yüzde 9,4’e yükseldiği belirtildi. Çocuklarda obezite oranı, Sahra Altı Afrika ve Güney Asya dışındaki tüm bölgelerde düşük kilolu olma oranını geçti.

UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, obezitenin çocukların sağlığı ve gelişimini etkileyen önemli bir endişe kaynağı olduğunu vurgulayarak, aşırı işlenmiş gıdaların giderek daha fazla meyve, sebze ve proteinin yerini aldığını ifade etti.

Raporda, hükümetler ve sivil toplum kuruluşlarına çocukların besleyici gıdalara erişiminin sağlanması için önlem alınması çağrısı yapıldı.

Dr. Yeşil, özellikle gece fırçalamadan uyumanın çürük riskini katladığını söylüyor: “Uyku sırasında tükürük salgısı azalır. Bu da bakteriler için altın saatlerdir. Gece fırçalanmamış diş, sabaha kadar bakteri üretim merkezine dönüşür.”

Çürük sadece estetik bir sorun değil. Uzun vadede diş kayıplarına, çene kemiği sorunlarına ve sindirim problemlerine bile yol açabiliyor. Bu nedenle Yeşil, “Küçük bir çürük, ihmal edildiğinde kanal tedavisine, hatta diş çekimine kadar gider. Oysa düzenli kontrollerle bu süreç en başında durdurulabilir,” diyerek önlemenin tedaviden çok daha kolay olduğunu vurguluyor.

Psikolojik boyutu da göz ardı etmeyen Yeşil, “Çürük dişler sadece ağrı yapmaz, aynı zamanda özgüveni de etkiler. Çürük nedeniyle gülemeyen, konuşurken ağzını kapatan çok hastam oldu. Sağlıklı bir gülüş, kişinin ruh halini ve sosyal ilişkilerini bile değiştiriyor,” ifadelerini kullanıyor.

Son olarak toplumda yaygın yanlışlara değiniyor: “Bazı insanlar, diş ağrısı geçince sorun çözüldü sanıyor. Oysa çürük asla kendiliğinden iyileşmez. Ertelemek, zararı büyütür. Erken müdahale, hem sağlığı hem bütçeyi korur,” diyerek uyarısını yapıyor.

Yeşil’in uyarısı net: “Sigara içen bireyler için düzenli kontrol çok daha kritik. Altı ayda bir değil, üç ayda bir hekim kontrolü yapılmalı.” Çünkü sigara içen bir ağız, normalden çok daha hızlı şekilde bakteri üretiyor ve diş etlerini zayıflatıyor.

Sigarayı bırakmayan kişilerde, sadece diş sağlığı değil, genel sağlık da olumsuz etkileniyor. Araştırmalara göre sigara, diş eti hastalıklarının görülme riskini en az iki kat artırıyor. Dr. Yeşil bu noktada şunu ekliyor: “Hastalar genelde diş sararmasını kozmetik bir sorun sanıyor. Oysa sararma, alttaki daha büyük hasarın işaretidir. Sigara, kökün çevresindeki dokuyu zayıflatır ve diş kaybı kaçınılmaz hale gelir.”

Psikolojik boyuta da dikkat çeken Yeşil, toplumda sigaranın sadece estetik bir problem gibi algılandığını, ama işin gerçeğinin farklı olduğunu söylüyor: “Hastalarım çoğu zaman sosyal hayatta kendilerini geri çekiyor. Gülümsemekten utanıyor, hatta sohbet sırasında ağzını kapatıyor. Bu durum özgüveni zedeliyor, ilişkileri olumsuz etkiliyor.”

Son söz olarak ise şu uyarıyı yapıyor: “Sigaranın bıraktığı izleri silmek için elbette tedavi yöntemlerimiz var. Ancak hiçbir tedavi, zararı baştan önlemenin yerini tutmaz. Gerçek çözüm, sigarayı tamamen bırakmaktır. Diş sağlığı sadece gülüş değil, tüm beden sağlığı için ilk adımdır.”

Sağlık Bakanı Wes Streeting, “Çocukların her gün çift espressoya eşdeğer kafein tüketmesi kabul edilemez. Bu içecekler masum görünse de uyku düzenini, konsantrasyonu ve sağlığı bozuyor; şekerli olanlar ise dişlere zarar verip obeziteyi artırıyor” ifadelerini kullandı.

Resmî verilere göre İngiltere’de yaklaşık 100 bin çocuk her gün en az bir yüksek kafeinli enerji içeceği tüketiyor. Uzmanlar, bu içeceklerin uyku sorunları, kaygı artışı ve okul başarısında düşüşe yol açtığını belirtiyor. Ayrıca yüksek şeker oranı obezite ve diş çürümesi riskini artırıyor.

Büyük süpermarket zincirleri Tesco, Sainsbury’s, Asda, Morrisons ve Waitrose daha önce çocuklara satışları durdurmuştu. Ancak hükümet, küçük bakkal ve büfelerde satışların sürdüğüne dikkat çekerek, yasağın kapsamlı uygulanmasının önemine vurgu yaptı. Yeni düzenlemenin 12 haftalık istişare süreci sonrasında yürürlüğe girmesi ve okullarda satışın da engellenmesi planlanıyor.

Fareler üzerinde yapılan deneylerin ardından, 51 böbrek nakli hastasında da benzer sonuçlar elde edildi. MikroRNA, böbrek hasarı olan farelere enjekte edildiğinde, damar yapısının korunduğu ve böbrek hasarının sınırlandığı gözlemlendi.

Araştırmacılar, doğrudan enjeksiyon dışında miR-423-5p’nin böbreğe taşınabileceği alternatif yöntemler üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Bu keşfin, yalnızca böbrek hastaları için değil, kalp, akciğer ve nörodejeneratif hastalıklarda da fayda sağlayabileceği belirtiliyor. Çünkü birçok hastalıkta küçük damar kaybı, hastalığın ilerlemesinde kritik bir rol oynuyor.

Bilkent Şehir Hastanesi Kardiyoloji Bölümü Aritmi Kliniği Direktörü Prof. Dr. Serkan Topaloğlu, klinikte üç elektrofizyoloji laboratuvarının aktif olarak hizmet verdiğini ve Türkiye’nin en fazla işlem yapan kliniklerinden biri olduklarını söyledi. Ablasyon işleminin, ilaç tedavisine göre daha başarılı sonuçlar verdiğini belirten Topaloğlu, özel kateterlerle kalbe ulaşarak bozukluğa neden olan odakları ortadan kaldırdıklarını ve hastayı normal ritmine döndürdüklerini ifade etti.

Türkiye’de sağlık turizminin daha çok estetik alanıyla anılsa da, şehir hastanelerinin kurulmasıyla kardiyoloji alanında da sağlık turizmi ivme kazandı. Yurt dışından gelen hastalar, hem hasta odaları hem laboratuvarları görerek Türkiye’deki sağlık hizmetinden memnun ayrılıyor.

Prof. Dr. Topaloğlu, yalnızca hasta tedavisi değil, eğitim alanında da uluslararası işbirlikleri yürüttüklerini belirterek, klinikte hem Türkiye’den hem de yurt dışından hekimlerin eğitim aldığını söyledi. Azerbaycan ve Kosova’dan gelen hekimler, belirli periyotlarla 6 ay süreyle klinikte kalıyor ve ardından kendi ülkelerine dönüyor.

Örnek olarak, Kosova’da yaşayan 54 yaşındaki İlır Pllana, kalp çarpıntısı şikayetiyle Ankara Bilkent Şehir Hastanesi’ne başvurdu. İlaç tedavisiyle sonuç alınamayan hastaya atriyal fibrilasyon ablasyon işlemi uygulandı. Hasta bir gün hastanede misafir edilip ertesi gün taburcu edilerek ülkesine gönderildi. Klinik, düzenli olarak yurt dışından hastaları kabul ediyor ve sağlık turizminde Türkiye’nin öne çıkmasını sağlıyor.

KUYAM Koordinatörü Doç. Dr. Fatih Kar, yaptığı açıklamada, Türkiye’nin güçlü bir AR-GE altyapısına sahip olduğunu belirterek, bor üzerine yapılan sağlık araştırmalarının ülkeye katkı sağlamayı hedeflediğini söyledi. Kar, bor mineraliyle geliştirilen ürünün sadece bağırsak hastalıklarında değil, Alzheimer ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıkların tedavisinde de etkili olduğunu vurguladı.

Araştırmalar kapsamında hem hücre kültürü hem de hayvan deneyleri gerçekleştirildi. TÜSEB desteğiyle yürütülen projede elde edilen bulgular, literatüre katkı sağlarken ürünün patent başvurusu da yapıldı. KUYAM’daki 10 kişilik akademik ekip, projenin başarıyla tamamlanmasında aktif rol oynadı.

“BOROBİYOTA”, hem fonksiyonel gıda hem de sağlıkta yenilikçi ürün olarak kullanılmak üzere geliştirilmiş bulunuyor.

Beslenme uzmanı Doktor Keatley, “Lif, bir öğünün ardından tokluk sağlayan en önemli faktörlerden biridir ve yulaf ezmesi lif bakımından zengindir. Ancak sonuçta bir tahıldır ve küçük porsiyonlarda bile yüksek enerji içerir. Üstelik bal, şeker veya tatlandırıcı eklenmesi, yulafın besin değerini olumsuz etkileyebilir” ifadelerini kullanmaktadır.

Aromalı hazır yulaf karışımlarının çoğunda yüksek miktarda şeker bulunur. Bu nedenle en sağlıklı yöntem, sade yulaf ezmesini tercih ederek kendi ek malzemelerinizle tatlandırmaktır. Örneğin, meyveler, fıstık ezmesi veya tohumlarla zenginleştirilmiş yulaf hem daha sağlıklı hem de daha dengeli bir öğün sunar.

Yulaf ezmesi tam bir öğün olarak kabul edilmez. Dolayısıyla yeterli protein ve yağ ile desteklenmesi gerekir. Süt ile hazırlanması, bir miktar kuruyemiş veya yumurta ile birlikte tüketilmesi önerilmektedir. Ayrıca yaban mersini gibi meyveler ya da rendelenmiş kabak eklenerek ekstra besin değeri sağlanabilir.

Bunun yanında yulaf, yalnızca kilo kontrolünde değil, genel sağlık açısından da önemli katkılar sunar. Çözünür lifleri sayesinde kalp sağlığını destekler, kolesterolü düşürür ve kan şekerini dengeler. Aynı zamanda prebiyotik özellik göstererek bağırsak mikrobiyotasını besler ve dengeler. 2021’de yayımlanan bir inceleme, düzenli yulaf tüketiminin sağlıklı bir bağırsak yapısıyla ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.

Sonuç olarak, yulaf ezmesi tek başına bir mucize gıda değildir. Ancak doğru malzemelerle desteklenerek tüketildiğinde, hem kilo kontrolünde hem de genel sağlıkta önemli faydalar sağlayabilir.

Vitamin ve mineral bakımından oldukça zengin olan hardal otu; A, C ve K vitaminleri ile kalsiyum, potasyum ve magnezyum içerir. Ayrıca lif açısından da güçlü bir kaynaktır. Bu özellikleri sayesinde sindirim sistemini desteklerken bağışıklık sağlığına katkı sunar.

Hardal otunun besin değerini kaybetmeden tüketilmesi için pişirme yöntemleri önemlidir. Buharda yavaş pişirme yöntemi, vitamin ve minerallerin korunmasına yardımcı olurken lezzetini de yumuşatır. Sarımsak, soğan veya jambon ile kavrularak zenginleştirilebilir. Kahvaltılarda yumurta ile birlikte kullanılabileceği gibi çorbalara, salatalara ya da pesto soslarına da eklenebilir.

Farklı bir lezzet arayanlar için Asya mutfağından esinlenerek, sote edilmiş hardal otuna susam yağı, soya sosu, sarımsak ve zencefil eklenebilir. Bu sayede hem sağlıklı hem de aromatik bir yemek alternatifi elde edilir.

Özkol, sosyal medyada öne çıkan güzellik ürünlerinin, kullanıcıların cilt yapısına uygun olup olmadığı dikkate alınmadan kullanılmasının ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Prof. Dr. Özkol, özellikle “leke giderici”, “sivilce izlerini yok eden” veya “cildi beyazlatan” iddialarla satılan ürünlerin dermatolojik sorunları tetikleyebileceğini vurguladı.

Uzman, cilt sağlığını korumak için krem ve kozmetik ürünlerin yalnızca eczanelerden alınmasını tavsiye etti. Ayrıca, bu tür ürünlerin içeriklerinin, son kullanma tarihlerinin ve güvenilirliğinin mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi. Özkol, sahte ürünlerin kullanımının ciddi alerjik reaksiyonlar, yaygın cilt lekeleri ve yoğun bakım gerektiren durumlara kadar varabilen sağlık riskleri taşıdığını ifade etti.

Yaz aylarında güneş kremi ve çeşitli kozmetik ürünlere olan talebin arttığını hatırlatan Özkol, artan talep ile sahte ve taklit ürünlerin piyasada yaygınlaşma riskine dikkat çekti. “Güneş kremi süreyim derken sadece vazelin sürmekle karşılaşabiliyoruz. Bu nedenle ürünlerin güvenilirliği büyük önem taşıyor” dedi.

Serdaroğlu, yaşlılarda susuzluğa karşı vücudun tepkinin zayıfladığını, böbreklerin su tutma kapasitesinin azaldığını ve bazı ilaçların, özellikle idrar söktürücülerin sıvı kaybını artırdığını vurguladı. Yüksek sıcaklık ve bozulmuş gıdalar nedeniyle yaz aylarında mide ve bağırsak enfeksiyonlarının da risk oluşturduğunu belirtti.

Ciddi susuzluk durumunda bilinç bulanıklığı, tansiyon düşüklüğü ve böbrek yetmezliği gibi sonuçların ortaya çıkabileceğini söyleyen Serdaroğlu, suyun yanı sıra tuz ve şeker içeren sıvıların alınmasının önemini vurguladı. Ayrıca yalnız yaşayan yaşlıların düzenli olarak ziyaret edilmesi ve sağlık durumlarının takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

Sedef hastalığının genellikle önce cilt bulgularıyla başladığını ifade eden Orhan, eklem bulgularının ortalama 7-8 yıl sonra ortaya çıkabildiğini söyledi. Sedef romatizması el ve ayak eklemleri başta olmak üzere omurga, diz ve kalça eklemlerini de etkileyebiliyor. Hastalar ağrı, şişlik veya sabah tutukluğu gibi belirtiler yaşayabiliyor.

Orhan, tırnak çukurlaşmaları ve kalınlaşmalarının da sedef romatizmasının sık görülen belirtilerinden olduğunu vurguladı. Erken tanı ve tedavinin eklemde kalıcı hasar ve şekil bozukluklarını önlemede hayati önem taşıdığını söyledi.

Hastalığın kesin nedeninin bilinmediğini ancak genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerin etkili olduğunu belirten Orhan, tedavide hastanın eğitimi, sigarayı bırakma, düzenli egzersiz ve kilo kontrolünün önemli olduğunu aktardı.

Sedef romatizmasıyla mücadele eden hastalar Göknur Çetiner ve Mustafa Maraş ise, tedaviyle eklem ağrılarından kurtulduklarını ve yaşam kalitelerinin arttığını belirtti.

Lindmeier, sağlık hizmetlerine erişimin güvenlik sorunları, sağlık tesislerine saldırılar ve personel eksikliği nedeniyle ciddi şekilde kısıtlandığını, sağlık tesislerinin yüzde 38’inin tamamen kapalı, yüzde 62’sinin ise kısmen hizmet verdiğini ifade etti.

BM Sözcüsü Jeremy Laurence, Darfur bölgesindeki Faşir ve Ebu Şok Kampı’na düzenlenen saldırılarda 10 gün içinde en az 89 sivilin yaşamını yitirdiğini açıkladı. Laurence, gerçek sivil kayıplarının muhtemelen daha yüksek olduğunu vurguladı.

Sudan, 15 Nisan 2023’ten bu yana ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmalara sahne oluyor. Darfur bölgesinin büyük kısmını kontrol eden HDK, Kuzey Darfur’un merkezi Faşir’i kuşatırken, çatışmalar ülke genelinde altyapı, sağlık, eğitim ve ekonomide büyük yıkıma yol açıyor.

BM verilerine göre, 11 milyondan fazla kişi yerinden edilirken, yaklaşık 4 milyon kişi komşu ülkelere göç etti. Sudan’daki çatışmalar ve kolera salgını, ülkenin ciddi bir insani krizle karşı karşıya olduğunu gözler önüne seriyor.

Bakan Memişoğlu, Rize’deki temasları sırasında Türkiye’nin sağlık altyapısındaki gelişmeleri de aktardı. 2002’de 164 bin yatakla hizmet veren Türkiye’de bugün 271 bin hastane yatağının 184 bini nitelikli yatak konumunda. Rize Şehir Hastanesi’nin 2026 sonunda hizmete girmesi planlanıyor ve il genelinde yeni devlet hastaneleriyle bölgesel sağlık üssü haline gelmesi hedefleniyor.

Bakan Memişoğlu, koruyucu sağlık hizmetlerine önem verildiğini vurgulayarak, “Bizim ismimiz Sağlık Bakanlığı, hastalık bakanlığı değil. Toplum olarak sağlıklı kalmamız gerekiyor. Tütün ve kilo sorununa karşı özel bir mücadele başlattık” dedi.

Ayrıca anne ve anne adaylarına yönelik hizmetler de detaylandırıldı. Gebelik sürecinde ebe desteği, mobil uygulamalar ve riskli gebelik takibiyle anne ve bebek sağlığı için kapsamlı sistemler hayata geçiriliyor.

Bakan, Türkiye’nin sağlık hizmetlerinde dünyanın örnek gösterdiği bir sistem kurduğunu belirterek, koruyucu sağlık ve altyapı yatırımlarını artırarak vatandaşların sağlıklı yaşamasını sağlamayı hedeflediklerini ifade etti.

Demirkol, 2000’li yılların başında 100 binde 64 civarında olan anne ölümlerinin, günümüzde 100 binde 11’e gerilediğini belirterek, hedefin bu rakamı 10’un altına düşürmek olduğunu ifade etti.

Yeni sistem kapsamında, yüksek riskli tanı alan anneler, aile hekimlerinden özel ve devlet hastanelerine kadar tüm sağlık birimlerinde takip edilecek. Gebelik sürecinde 4 kez, doğum sonrası ilk 6 haftada ise sık aralıklarla anne ile iletişime geçilecek; gerekirse ev ziyaretleri yapılacak.

Ayrıca yüksek riskli gebeler, kardiyoloji, kalp damar cerrahisi, göğüs hastalıkları, nöroloji, üroloji, genel cerrahi, psikiyatri ve dahiliye branşlarında randevusuz ve öncelikli hizmet alabilecek. MHRS sistemi ile entegre edilen bu uygulama, dijital olarak aile hekiminden hastaneye tüm klinik bilgilerin aktarılmasını sağlayacak.

Bakanlık, bu sistemle yüksek riskli gebelerin sağlık süreçlerini daha güvenli ve etkin şekilde yönetmeyi hedefliyor.

Uzun süredir tartışma konusu olan palm yağıyla ilgili bilimsel çalışmalar, bu doğal yağın aslında sanılandan çok daha faydalı olabileceğini ortaya koyuyor. İşte palm yağı hakkında mutlaka bilinmesi gereken, araştırmalara dayanan 10 önemli sağlık etkisi:

1. Kolesterol Dengesine Katkı Sağlar
   Palm yağı, HDL (iyi kolesterol) seviyesini yükseltirken LDL (kötü kolesterol) üzerinde sınırlı etki gösterir. Damar sağlığını korur ve kalp dostudur.

2. Kalp Damar Sağlığını Destekler
   Palm yağı kan pıhtılaşmasını tetiklemez, dolaşımı destekleyen bileşenleri artırır. Kalp sağlığını tehdit eden risk faktörlerini azaltabilir.

3. Tokluk Süresini Uzatabilir
   Tokluk hissini düzenleyen hormonları uyarır, böylece daha uzun süre doygunluk sağlar ve ani açlık krizlerini azaltabilir.

4. E Vitamini ve Cilt İçin Destek Kaynağıdır
   İçerdiği tokotrienoller sayesinde güçlü bir antioksidan olan palm yağı, yaşlanma belirtilerine karşı hücreleri korur ve cilt sağlığını destekler.

5. A Vitamini Eksikliğine Karşı Etkilidir
   Kırmızı palm yağı, yüksek karotenoid içeriğiyle özellikle gelişim çağındaki çocuklar ve hamile kadınlar için önemli bir A vitamini kaynağıdır.

6. Bağışıklık ve Kanserle Savaşta Etkilidir
   Bazı bileşenler bağışıklık sistemini güçlendirir ve hücre hasarını azaltarak kanser riskine karşı koruma sağlayabilir.

7. Beyin Sağlığını Güçlendirir
   Özellikle yaşlanmayla ilgili zihinsel gerilemeleri önlemede etkili olduğu belirtilen maddeler içerir.

8. İltihap Karşıtı Etki Gösterir
   Araştırmalar, palm yağının eklem iltihabı ve astım gibi kronik iltihaplı durumları yatıştırabildiğini gösteriyor.

9. Kan Akışını Destekler, Pıhtılaşmayı Engeller
   Kan damarlarında sağlıklı işleyişi teşvik eder, pıhtı oluşumuna neden olan belirteçleri artırmaz.

10. Yüksek Isıya Dayanıklıdır ve Güvenle Pişirilebilir
    Yüksek dumanlanma noktasına sahip olan palm yağı, yüksek sıcaklıklarda bile toksik hale gelmez. Bu özelliğiyle kızartmalar ve yemekler için ideal bir pişirme yağıdır.

Adana Veteriner Hekimler Odası Başkanı Nihat Köse, bu tür iddiaların gerçeği yansıtmadığını vurgulayarak, “Kedi ya da köpek tüyünden insan ölmez. Eğer bu doğru olsaydı, veteriner hekimler, berberler ve hayvan sahiplerinde sürekli akciğer hastalığı görülürdü” dedi.

Köse, evcil hayvanların dışkısıyla bulaşabilen bazı parazitlerin, hijyen kurallarına dikkat edilmediği takdirde insanlara geçebileceğini belirterek, “Bu durumun kedi tüyüyle ilgisi yok. Tüy yutmakla ölümcül hastalık gelişmez” diye konuştu.

Söz konusu olayda hayatını kaybeden Okan Diköz’ün ölüm nedeni hakkında da Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden açıklama geldi. Prof. Dr. Murat Alemdar, Diköz’ün gerçek ölüm sebebinin akciğer kanseri olduğunu belirtti. Alemdar, “Kedi tüyü nedeniyle hayatını kaybettiği yönündeki haberler, merhumun hayvansever kimliği nedeniyle oluşmuş yanlış bir algının sonucudur” dedi.

Uzmanlar, toplumun bu tür söylentilere itibar etmemesi gerektiğini vurgularken, evcil hayvan sahiplerine de düzenli veteriner kontrolleri ve hijyen kurallarına dikkat edilmesi çağrısında bulundu.

⸻

GİRNE BÖLGESİ
    •    Başak Eczanesi
08:00 - 00:00
Ziya Rızkı Cad. No:31, Ocak Kulübü karşısı, Girne
Tel: (0392) 815 36 20
    •    Şifalı Eczanesi
08:00 - 00:00
Karaoğlanoğlu Cad., Yayla Mah. Dük. No:5, Alsancak
Tel: (0533) 846 33 30
    •    Tören 2 Eczanesi
08:00 - 00:00
Vakıflar Çarşısı A Blok No:1, Girne
Tel: (0392) 815 17 90

⸻

GAZİMAĞUSA (MAĞUSA) BÖLGESİ
    •    Ece Eczanesi
08:00 - 00:00
Mustafa Kemal Bulvarı, Özel Yaşam Hastanesi yanı
Tel: (0392) 366 38 46
    •    Tanya Salimer Eczanesi
08:00 - 00:00
15 Ağustos Bulvarı, Canova Benzin İstasyonu yanı, Baykal
Tel: (0392) 366 99 88

⸻

GÜZELYURT BÖLGESİ
    •    Erin Eczanesi
08:00 - 00:00
Kutlu Adalı Bulvarı No:41, Lemar Dükkanları, Güzelyurt
Tel: (0392) 714 70 52

⸻

LEFKE BÖLGESİ
    •    Sıdıka Umar Eczanesi
08:00 - 22:00 (22:00 - 00:00 arası nöbetçi çağrı ile hizmet)
Menekşe Sok. No:2/B, Gaziveren
Tel: (0392) 723 79 97

⸻

ÜST MESARYA BÖLGESİ
    •    Yüksel Eczanesi
08:00 - 19:00
Sevgi Sokak, Milli Homes No:4, Değirmenlik, Akıncılar
Tel: (0542) 875 21 12

⸻

ALT MESARYA BÖLGESİ
    •    Mehmet Hoca Eczanesi
08:00 - 19:00
Özgürlük Cad. Türkmenköy No:2, Beyarmudu
Tel: (0533) 873 30 98

⸻

İSKELE BÖLGESİ
    •    Gökberk Alp Yakar Eczanesi
08:00 - 22:00
Mekanizi Cad., Royal Sun Residence, İskele
Tel: (0539) 109 95 77

⸻

KARPAZ BÖLGESİ
    •    Melek İbrahim Eczanesi
08:00 - 20:00
Öztürk Cad. No:10, Mehmetçik
Tel: (0392) 375 53 66
    •    Sakiner Eczanesi
08:00 - 20:00
Yeni Erenköy, Karpaz
Tel: (0392) 374 43 56

? LEFKOŞA BÖLGESİ
    •    İsmet Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0392) 228 15 40
Adres: Bedreddin Demirel Cad. No: 92, Önder AVM karşısı, Ticaret Odası yanı, Lefkoşa
    •    Sev Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0392) 223 44 14
Adres: Kemal Şemiler Cad. Akçın Plaza No: 2, Zephyr Cafe yolu üzeri, Civisilli Gıda yanı, Metehan Kermiya
    •    Sözüöz Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0392) 229 33 00
Adres: Şht. Mehmet Kemal Sok., Akasya Apt., Lemar arkası, Şht. Doğan Ahmet İlkokulu sırası, Küçük Kaymaklı

? GİRNE BÖLGESİ
    •    Ahmet Çağer Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0392) 821 34 34
Adres: Ankara Cad. No: 50/2A, Alsancak
    •    Mehmet Kamiloğlu Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0533) 887 44 88
Adres: Mustafa Çağatay Cad. No: 41/C, Dr. Akçiçek Hastanesi yolu
    •    Şule Yıldızdoğan Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0392) 816 12 13
Adres: Salih Miroğlu Cad., Alier Plaza 22/B, Spark Grill karşısı, Özgölbaşı Fırın yanı

? MAĞUSA BÖLGESİ
    •    Ada Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0392) 365 31 30
Adres: Salamis yolu, Sakarya Dük. No:3
    •    Veli Ateş Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0392) 365 04 19
Adres: Adsız Asker Sok., Noyan Apt. No:1, Shoe For Me ayakkabı mağazasının iç yolu, Merve Kuaför yanı

? GÜZELYURT BÖLGESİ
    •    Camcıoğlu Eczanesi
Saat: 08:00 - 00:00
Tel: (0392) 714 24 57
Adres: Şht. Mümür Dilaver Sok. No:24 C

? LEFKE BÖLGESİ
    •    Hatice Soyer Eczanesi
Saat: 08:00 - 22:00 (22:00 - 00:00 arası nöbetçi)
Tel: (0548) 865 52 91
Adres: Cengizköy

? ÜST MESARYA BÖLGESİ
    •    Yüksel Eczanesi
Saat: 08:00 - 19:00
Tel: (0542) 875 21 12
Adres: Sevgi Sokak, Minareliköy Milli Homes 34 No:4, Değirmenlik, Akıncılar

? ALT MESARYA BÖLGESİ
    •    Mehmet Hoca Eczanesi
Saat: 08:00 - 19:00
Tel: (0533) 873 30 98
Adres: Özgürlük Cad. Türkmenköy No:2, Beyarmudu Belediyesi

? İSKELE BÖLGESİ
    •    Özbirtan Eczanesi
Saat: 08:00 - 22:00
Tel: (0392) 371 22 24
Adres: Dt. Temel Zeki Cad., Arken B2 Apt. No:3

? KARPAZ BÖLGESİ
    •    Melek İbrahim Eczanesi
Saat: 08:00 - 20:00
Tel: (0392) 375 53 66
Adres: Öztürk Cad. No:10, Mehmetçik
    •    Sakiner Eczanesi
Saat: 08:00 - 20:00
Tel: (0392) 374 43 56
Adres: Yeni Erenköy, Karpaz

2015 Nobel Kimya Ödülü sahibi Türk bilim insanı Prof. Dr. Aziz Sancar, üç yıldır üzerinde çalıştıkları beyin kanserlerine dönük ilaçla ilgili fareler üzerinde yaptıkları testlerden olumlu sonuçlar aldıklarını açıkladı. İnsanlardaki yan etkilere henüz başlayamadıklarını vurgulayan Sancar, 2 milyon dolara ihtiyaç olduğunu belirterek, "Bizi maddi olarak destekleyecek kurum bulamıyoruz" dedi.

PARASIZLIKTAN DERT YANDI

Nobel ödüllü Aziz Sancar, Nefes gazetesinden Şehriban Kıraç'ın sorularını yanıtladı. Beyin kanserlerine dönüş çalışmalarından bahseden Sancar, maddiyatsızlıktan dert yandı.

"2 MİLYON DOLARA İHTİYAÇ VAR"

Aziz Sancar, üç yıldır üzerinde çalıştıkları beyin kanserlerine dönük ilaçla ilgili fareler üzerinde yaptıkları testlerden olumlu sonuçlar aldıklarını açıkladı.

İnsanlardaki yan etkilere henüz başlayamadıklarını vurgulayan Sancar, 2 milyon dolara ihtiyaç olduğunu belirterek "Bizi maddi olarak destekleyecek kurum bulamıyoruz." dedi.

"KEŞFİMİZ OLAN BİLEŞEN KANSER HÜCRESİNİ ÖLDÜRÜYOR"

Beyin kanserlerine dönüş çalışmalarından bahseden Sancar, şu bilgilendirmelerde bulundu:

Beyin tümörleri, ölüm nedenleri arasında 10'uncu sırada yer alıyor. Kan-beyin bariyerini geçemeyen mevcut kanser ilaçları bu kanser türüne etki etmede yetersiz kalıyor. Keşfimizde ortaya koyduğumuz bileşen, beyne giriyor ve kanser hücresini öldürüyor. Biz üç yıl önce bunun haberini vermiştik, üç yıl sonra makaleyi yayınladık. Bu işler yavaş gidiyor. EdU, hızlı bölünen kanserli beyin hücrelerini öldürebilirken, bölünmeyen sağlıklı beyin hücrelerini koruyabilir. Beyin kanserinde EdU, hayvanlarda çalışıyor. Onun devamını yapıyoruz. Devamı şimdilik oldukça olumlu gözüküyor. Ama yeni çalışma üç yılımızı alır mı almaz mı bilmiyorum.

Kendilerini bu çalışmaları için maddi olarak destekleyecek kurum bulmakta zorlandıklarını söyleyen Sancar, "O kadar çok çalışmalar, yayınlar, buluşlar var ki bu konuda. İddiası olanlar çok fazla. O bakımdan ilaç firmaları da hangilerini destekleyeceklerini ya kime inanacaklarını bilmiyorlar." dedi.

"ŞU AN GÖNÜLLÜ İNSANLARDA DENEME YAPMAMIZ LAZIM"

Sancar, "Bizi destekleyecek birilerini bulmalıyız. Şu an gönüllü insanlarda deneme yapmamız lazım. Çünkü olumlu ve güvenli sonuçlar alıyoruz. Ölüme terk edilmiş çok insan var. Bu hastalara tanı konulduktan sonra ortalama yaşam süresi 14-16 ay. Onun için ne kadar hızlı bir şeyler yapabilirsek iyidir." diye konuştu.

Sancar, "Kanserin çözümünü bulmak zor. Ama farelerde hayat süresini iki misli uzatıyoruz. O bakımdan umut verici bir şey. Fakat kalkıp bunu beyin kanserlerini tedavi edeceğiz demek yanlış." diye ekledi.

"TRUMP BÜTÇEDE CİDDİ KESİNTİYE GİDİYOR, NE OLACAĞIMIZ BELLİ DEĞİL"

ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) Başkanı'nın kendisine, "2 milyon dolar harcayıp önce insanlarda yan etkilerini araştıracaksın. O yan etkilerinin dokümanını yapacaksın. Ciddi yan etkilerin olmadığı ispatlandıktan sonra insan deneyleri başlayacak" dediğini aktaran Sancar, "Özellikle ABD Başkanı Donald Trump, bilimsel araştırmalara dönük bütçede ciddi kesintiye gidiyor. Ne olacağımız belli değil. O bakımdan ciddi bir belirsizlik var." dedi.

"DIŞARIYA GELİN BİLİM YAPIN, ÖĞRENİN AMA TÜRKİYE'YE DÖNÜN"

Öte yandan Sancar, Türkiye'deki gençlere şöyle seslendi:

Benim yanımda şu anda çalışan 5 Türk var ve hepsi çok iyi. Benim Türkiye'deki öğrencilere, bilim insanlarına tavsiyem dışarıya gelin bilim yapın, bilim yapmayı öğrenin ama Türkiye'ye dönün. Benim Türkiye'ye dönen üç öğrencim var, üçü de profesör şimdi.

Trabzon'da Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Farabi Hastanesi'nde MR kabininde kamerayla görüntü aldığı tespit edilen müteahhit firma personelinin hastaneyle ilişiği kesildi. Şüpheli hakkında adli işlem başlatıldığı belirtildi.

Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi'nde MR çekimi için kabine giren bir hasta, içeride cep telefonu kamerasıyla kayıt yapıldığını fark etti. Hastanın durumu hastane ve emniyet birimlerine bildirmesi üzerine harekete geçen polis ekipleri, inceleme başlattı.

ADLİ İŞLEM BAŞLATILDI

İncelemelerde, hastanede müteahhit firma aracılığıyla çalışan personel tarafından MR kabininde kamerayla kayıt alındığı tespit edildi. İsmi açıklanmayan şüphelinin işine son verildi. Şüpheli hakkında adli işlem başlatıldığı belirtildi.

ÜNİVERSİTEDEN AÇIKLAMA

Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü'nden konuya ilişkin açıklama yapıldı. "19.02.2025 tarihinde Üniversitemiz Farabi Hastanesi'nde MR çekimi için kabine giren bir hasta, kabinde cep telefonu kamerası ile kayıt yapıldığını fark etmiş ve durumu derhal emniyet birimlerine bildirmiştir" ifadelerinin kullanıldığı açıklamada, "Üniversitemiz Farabi Hastanesi Başhekimliği ve emniyet güçleri tarafından yürütülen titiz inceleme sonucunda, olayın Farabi Hastanesi'nde, müteahhit firma aracılığıyla çalışan bir personel tarafından gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Hadisenin ardından ilgili personelin, hastane ile ilişiği derhal kesilmiş ve konu, adli makamlara intikal ettirilmiştir. Üniversitemiz, hasta mahremiyeti ve güvenliğini en üst düzeyde koruma sorumluluğunun bilincinde olup benzer olayların tekrar yaşanmaması için gerekli tüm önlemleri almaya devam edecektir. Kamuoyuna saygıyla duyurulur" denildi.

Mahkemede mesele ile ilgili olarak şahadet veren Polis memuru Görkem Taşlı olayla ilgili olguları aktardı. Taşlı, zanlının "Kanunsuz uyuşturucu madde ithal ve tasarruf" suçlarından tutuklandığını söyledi.

Polis memuru, 9 Kasım 2024 tarihinde saat 23:10’da Lefkoşa Ercan Havalimanında gelen yolcu salonu içerisinde Narkotik ve Kaçakçılığı Önleme Müdürlüğü’nde görevli bir polis ekibi tarafından Pamir isimli köpeğin Mehmet Topçu’nun tasarrufunda bulunan valize tepki vermesi üzerine arama yapıldığını belirtti.

Polis memuru Taşlı yapılan aramada valizdeki montun cebinde Parllament marka sigara paketi içerisinde tütünle karışık yaklaşık bir gram ağırlığında tütün ile karışık hintkeneviri türü uyuşturucu olduğuna inanılan madde bulunarak emare alındığını, zanlının suçüstü tutuklandığını mahkemeye aktardı. Polis, zanlının uyuşturucu maddeyi İstanbul Taksim'de tanımadığı bir kişiden aldığını söylediğini aktardı.

Polis memuru Taşlı, uyuşturucu maddenin analize gönderileceğini, soruşturmanın devam ettiğini söyleyerek, zanlının ilk etapta 3 gün süreyle tutuklu kalmasını talep etti.

Mahkemede söz hakkı alan zanlı ise özür dileyerek, "Kötü bir niyetim yoktu. Montumun cebinde kaldı, valizin içerisindeydi. Tek sarımlıktır. Bir gram bile değildir “dedi. 

Huzurundaki şahadeti değerlendiren Yargıç Meltem Dündar zanlının 3 gün süreyle tutuklu kalmasına emir verdi.

Dinçyürek, yaşanan bu vahim olayın oluşmasında ihmal ve sorumluluğu olan kişi veya kişilerin tespiti hususunda sonuna kadar adli sürece destek vereceklerini, iş birliği içerisinde olacaklarını kaydederek “Bu konuda kararlıyız.” dedi.

Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek yazılı açıklamayla, hemşire örgütlerinin eleştirilerini yanıtladı.

Bakan Dinçyürek, “Sağlık Bakanlığı olarak, toplum sağlığını koruma ve sağlık çalışanlarımızla dayanışma içinde olma sorumluluğumuzu yerine getirmekteyiz.” diyerek Acil Durum Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Servisi’nde yaşanan üzücü olay sonrası, süreci en şeffaf şekilde yürütmek, kamuoyunu ve ilgili paydaşları bilgilendirmek amacıyla örgütlü sivil toplum kuruluşlarıyla bir araya geldiklerini kaydetti.

-“Hemşire örgütleriyle de görüşeceğiz”

Bu toplantılarda, mevcut durumun değerlendirilmesi ve bilgi paylaşımı yapıldığını; hemşire örgütlerinin de toplantıya davet edildiğini ancak toplantı saatinin belirlenememesi nedeniyle henüz bir araya gelinemediğini ifade eden Dinçyürek, bu görüşmenin en kısa sürede gerçekleştirilmesi için çabalarının sürdüğünü bildirdi.

Dinçyürek, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Öncelikle belirtmek isteriz ki, sağlık çalışanlarımızın özverili çabaları ve bu süreçteki gayretleri toplumumuz adına büyük bir değere sahiptir. Yaşananlar çalışanlarımızın moral ve motivasyonunu zedeleyebilecek nitelikte olup, bunu engellemek için sürecin etkin şekilde yönetilmesi kaçınılmazdır. Ailelerin de bu süreçte en doğru bilgilere ulaşması için gerekli tedbirlerin alındığı ve alınmaya devam edeceği hususunda kamuoyunun bilgisine sunarız.

Hayatını kaybeden bebeğimiz için Allah’tan rahmet diler, tedavi görmekte olan diğer bebeklerimizin sağlıklarına kavuşmaları için gereken tüm çabayı sarf etmekte olduğumuzu vurgulamak isteriz. Sağlık Bakanlığı olarak bu tür hassas durumlarda kimseyi zan altında bırakmamak, her bireyin haklarını korumak ve sürecin adil bir şekilde sürdürülmesini sağlamak için azami dikkat gösterilmektedir. Daha önce de kamuoyuna açıklamış olduğumuz gibi yaşanan bu vahim olayın oluşmasında ihmal ve sorumluluğu olan kişi veya kişilerin tespiti hususunda sonuna kadar adli sürece destek vereceğiz, iş birliği içerisinde olacağız. Bu konuda kararlıyız.

Bu vesileyle, sağlık çalışanlarımızın özverili çabalarını takdirle karşıladığımızı yineler, şeffaflık ve toplumsal sorumluluk bilinciyle üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla bildiririz.”

Sağlık Bakanlığı, bugün saat 08.30 itibarıyla yapılan değerlendirmelere göre, Dr. Burhan Nalbantoğlu Acil Durum Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi’nde tedavi görmekte olan 6 bebeğin tümünün sağlık durumları stabil ve iyileşme süreçleri olumlu yönde devam ettiğini duyurdu.

Acil Durum Hastanesi Yeni Doğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde, mamaları etil alkolle karıştırılan bebeklerin sağlık durumları bozulmuş, bir bebek ise hayatını kaybetmişti. Yaşamını yitiren bebeğin otopsisi bugün yapılacak.

ABD, uluslararası hazır yemek zinciri McDonald's'ın adının karıştığı bir gıda skandalı ile sarsıldı. ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri Kurumu'ndan (CDC) yapılan açıklamada, McDonald's'ın "Quarter Pounder" hamburgerlerinden tüketen 49 kişinin Escherichia coli (E.coli) bakterisi nedeniyle hastalandığı, 10 kişinin ise hastanelik olduğu bildirildi. Hastaların kendileriyle yapılan görüşmelerde belirti göstermeden önce McDonald's'ta yemek yediğini ve özellikle "Quarter Pounder" tükettiğini ifade ettiği kaydedilirken, Colorado eyaletinde yaşayan 1 kişinin ise hayatını kaybettiği açıklandı.

SOĞAN VE DANA KÖFTESİNDEN ŞÜPHELENİLDİ

Vakalara neden olan gıda maddesinin henüz kesin olarak tespit edilmediği ifade edilen açıklamada, uzmanların kıyılmış soğan ve dana köftesinden şüphelendiği aktarıldı. CDC, McDonald's'ın söz konusu gıda maddelerinin kullanımını şüpheli vakaların görüldüğü eyaletlerdeki şubelerde geçici olarak durduğunu açıkladı. Skandalın ardından McDonald's hisselerinin yaklaşık yüzde 9 değer kaybetmesi ise dikkat çekti.

KANLI İSHAL, KUSMA VE BOĞAZ KURULUĞU...

Belirtilerin genellikle bakterinin alınmasından 3 ila 4 gün sonra başladığını ve çoğu insanın 1 hafta içinde iyileştiğini hatırlatan yetkililer, 38,8 derece üzeri yüksek ateş, 3 günden uzun süren ishal ya da kanlı ishal, kusma, ağız ve boğaz kuruluğu ile ayağa kalkarken baş dönmesi şikayetleri gösteren kişileri tıbbi destek almaları konusunda uyardı.

E.COLİ BAKTERİSİ NEDİR?

Normalde insan ve hayvanların bağırsak ortamında bulunabilen E.coli bakterilerinin "Enterohaemorrhagic Escherichia coli (EHEC)" gibi bazı alt türleri hayatı tehdit edebilen hastalıklara neden olabiliyor. En sık yiyecek yoluyla alınan E.coli bakterilerinin, yüzde 85 oranında iyi pişirilmemiş veya çiğ etlerden, süt ve süt ürünlerinden ve iyi temizlenmemiş sebze ile meyvelerden bulaştığı biliniyor.

Tarım Ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan "Taklit veya Tağşiş Yapılan Gıdalar" listesinde dana eti yerine bazı şubelerinde domuz eti kullandığı tespit edilen Köfteci Yusuf skandalın ardından gelen destek mesajlarıyla adeta rüzgarı tersine çevirmeyi başarmıştı.

MÜŞTERİLER PARALARINI GERİ İSTEMEYE BAŞLADI

Şubeleri yavaş yavaş yeniden dolup taşmaya başlayan Köfteci Yusuf'un hiç hesaba katmadığı bir gelişme yaşandı. Online platformlar üzerinden paketlenmiş et ürünü satışlarında büyük rakamlara ulaşan firmaya domuz eti skandalının ardından iade başvuruları yağdı. Müşteriler paralarını geri istemeye başladı birçok tüketici, satın aldıkları ürünleri iade etmek için sıraya girdi.

ESKİ TARİHLİ SİPARİŞLER İÇİN İPTAL BAŞVURULARI KAPATILDI

Müşteriler buzdolaplarında ve dondurucularında sakladıkları ürünleri iade etmek için firmanın satış yaptığı platformlarla iletişime geçerek iptal taleplerini verdi. İade başvurularında önce standart iptal prosedürü uygulansa da, Köfteci Yusuf başvurularla baş edemeyerek online sipariş platformlarını taleplere kapattı. Köfteci Yusuf yapılan eski tarihli siparişler için iptal başvurularını tamamen durdurdu ve yeni bir uygulama başlattı.

"ETLERİNİZİN FOTOĞRAFINI ÇEKİP PLATFORMLARA YÜKLEYİN"

Köfteci Yusuf son 15 gün içerisinde verilen siparişler için iade taleplerini değerlendirmeye başladı. İptal başvurusunda bulunacak müşterilerden, etlerinin fotoğraflarını çekmeleri ve platformlara yüklemeleri istendi. Şartlara uygun olduğu belirlenen ürünler, firma tarafından yönlendirilecek kuryeler aracılığıyla teslim alınıp, iade işlemleri gerçekleştirilecek

Tedavi gördüğü hastanede dün yaşamını yitiren Sıla bebeğin cenazesi, sabah saatlerinde morgdan alınarak Altınova Mahallesi'ndeki yakınlarının evine helallik için götürüldü. Daha sonra bebeğin cenazesi aynı mahalledeki Yeni Cami'ye getirildi. Burada Sıla bebeğin teyzeleri tabuta sarılarak uzun süre ağladı. Cenazede fenalaşan bebeğin akrabalarını sağlık ekipleri sakinleştirdi.

"NE OLUR BİZLERİ AFFET"

Bebeğin cenaze namazını kıldırmak üzere gelen İl Müftüsü Mustafa Soykök namaz öncesi yaptığı konuşmada kıldırdığı cenazenin çok farklı olduğunu, yüreklerinin dağlandığını belirtti. Sıla bebekten helallik isteyen Soykök, "Ben hepiniz adına helallik isteyeceğim. Sıla bebeğimiz ne olur bizleri affet, seni koruyamadık. İnşallah senin için döktüğümüz gözyaşları iyiliklere, merhametin çoğalmasına vesile olur. İnsani değerlerimizi daha fazla kuşanmayı, güzellikleri, merhameti çoğaltmak için sorumluluklarımızın farkında olmayı Rabb'im nasip eylesin." dedi.

DEDESİNİN SOYADI İLE DEFNEDİLDİ

Sıla Yeniçeri bebek, kılınan cenaze namazının ardından Süleymanpaşa ilçesinde bulunan Yenişehir Mezarlığı'nda dedesinin soyadı ile toprağa verildi. Sıla bebeğin mezarının başına konulan tahtaya Sıla Güler yazılması dikkatlerden kaçmadı.

OLAYIN GEÇMİŞİ

Malkara ilçesinde yaşayan anne B.Y, 8 Eylül'de kızı S.Y'nin "uyanmadığını" belirterek, Malkara Devlet Hastanesi'ne götürmüş, muayene sonrası bebek, beyin kanaması teşhisi ve cinsel istismar şüphesiyle Tekirdağ Dr. İsmail Fehmi Cumalıoğlu Şehir Hastanesi'ne sevk edilmiş, durum polise bildirilmişti. Bebek, beyninden ameliyat edilerek entübe halde yoğun bakıma alınmıştı.

Soruşturma kapsamında anne B.Y. (25), birlikte yaşadığı S.Ö. (57), komşuları K.A. (32) ile 13 yaşındaki oğlu K.A. ve 14 yaşındaki G.K. gözaltına alınmış, şüpheliler çıkarıldıkları hakimlikçe tutuklanmıştı. S.Y. bebeğin 5 yaşındaki kardeşi A.Y. ise devlet korumasına alınmıştı.

Tekirdağ Baro Başkanı Egemen Gürcün, darp nedeniyle hastaneye getirilen ve yoğun bakımda tedavisi süren 2 yaşındaki kız bebeğe cinsel istismarda bulunulduğunun adli tıp raporuyla belirlendiğini ifade etmişti.

Sıla bebek, dün Tekirdağ Dr. İsmail Fehmi Cumalıoğlu Şehir Hastanesi'nde bir aydır tedavide tutulduğu yoğun bakım ünitesinde hayatını kaybetmişti.

Virüsün hızla yayılmaya başlamasının dünyanın gündemine oturduğunu kaydeden Harris, Maymun çiçeği virüsünün "Klad 1" ve "Klad 2" olmak üzere iki genetik türünün olduğunu kaydetti.

Harris, geçen yıl ortaya çıkan virüsün yeni türü "Klad 1b" ile ilgili endişelerini dile getirirken, "Bu endişelendiğimiz tür çünkü çok hızlı bulaşıyor ve özellikle çocuklar arasında oldukça yüksek bir ölüm oranına sahip. Esas endişelendiğimiz durum çok hızlı yayılması. Bu yıl, 2023'ün tamamında görülenden daha fazla vaka tespit edildi. Çok hızlı yayılan virüs diğer ülkelere de sıçradı. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde artan Maymun çiçeği vakaları, daha önce hiç vaka bildirmemiş Burundi, Ruanda, Uganda ve Kenya'ya da sıçradı" diye konuştu.

Maymun çiçeği virüsünün yeni türü olan Klad 1b dolayısıyla hastalıkla ilgili daha yüksek ölüm oranlarının görüldüğünü bildiren Harris, "(Ölüm oranı) Yaklaşık yüzde 3 ve küçük çocuklar gibi gerçekten savunmasız gruplarda bundan daha yüksek. Özellikle küçük çocuklar üzerindeki etkilerinden endişe ediyoruz. Çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş insanlar arasında da hızla yayılıyor. Bağışıklık sistemleri yetersiz beslenmeden muzdarip olduğu için çok güçlü olmayan bu insanlar çok tehlikeli durumda" dedi.

Harris, çiçek hastalığı ve HIV enfeksiyonuna yakalanmış bireylerin Maymun çiçeği virüsünü daha ağır geçirebilme olasılığına işaret ederken, bu kişilerin ölüm riskinin daha fazla olduğunu söyledi.

Maymun çiçeği virüsü için belirli bir tedavi olmadığını kaydeden Harris, virüsü yenebilecek bir antiviral ilacın olmadığını ancak semptomatik tedavinin etkili olduğunu söyledi.

Harris, hastalığa yakalananların ciltlerinde döküntüler olduğuna değinirken, başka enfeksiyon kapmasını önlemek için kişilerin tedaviye ihtiyacı olduğunu söyledi.

Maymun çiçeği virüsü bulaşanların ateşlerinin çıkacağını hatırlatan Harris, ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaçlara ihtiyaç duyacağını belirterek hastaların tıbbi tedavi almalarının ve bu süreçte kendilerini izole edebilmelerinin çok önemli olduğunu vurguladı.

 "Maymun çiçeği virüsü nedeniyle bir kapanmaya ihtiyaç yok"

Harris, çiçek hastalığı için geliştirilen aşıların Maymun çiçeğine karşı etkili olduğunu kaydederek şöyle devam etti:

"Maymun çiçeği virüsüne sahip olduğu bilinen biriyle temas kuranlara, bu temastan sonraki 4 gün içinde bu aşıları olması önerilir. Aşılanması gereken bir diğer grup da salgının olduğu bölgedeki sağlık çalışanlarıdır. Ayrıca daha büyük risk altında olanlardır. (Maymun çiçeği virüsü için) Kitlesel aşılama önerilmiyor. Bu çok önemli. Virüsün bulaştığı yerlerde hedefli aşılama yapılması gerekiyor. Şu anda zor olan, sınırlı olan aşıyı tedarik etmek ve onları salgının olduğu yere ulaştırmak. Aşı stokları konusunda Kuzey Avrupa, ABD ve Japonya iyi kaynaklara sahip. Bu yüzden şu anda stokları olan ülkelerle ve üreticilerle üretimi artırmak, ayrıca bu stokları ihtiyaç duyulan yere ulaştırmak için çok yakın bir şekilde çalışıyoruz. Bu aktif bir virüs. Kimin hasta olduğunu bildiğiniz, iyi bir temas ve izolasyon önlemleri takibi yaptığınız sürece oldukça kolay bir şekilde durdurulabilir. Yani (salgın nedeniyle) bir kapanmaya ihtiyaç yok. İhtiyaç olan şey, tam olarak kimin hasta olduğunu bilmeniz için çok iyi bir gözetim. İyi laboratuvar teşhislerine ihtiyacınız var, böylece kimin hasta olduğunu ve virüsün nerede olduğunu ve değişip değişmediğini takip edebilirsiniz."

Maymun çiçeği virüsünün durumunu takip için iyi laboratuvar teşhislerine ihtiyaç olduğunu söyleyen Harris, toplumların da bu hastalıkla mücadeleye katılımının önemine işaret etti.

Harris, aşılamanın yanı sıra "basit halk sağlığı önlemleri"ne dikkati çekerek hasta ve temaslıların takip edilmesi halinde, virüsün yavaş yavaş bitirilebileceğini söyledi.

"Maymun çiçeği virüsünün dünyaya yayılmasını ve bir pandemiye dönüşmesini istemiyoruz

Maymun çiçeğiyle ilgili insanların "Yeni bir Kovid-19 gibi süreç başlayabilir mi?" diye tedirgin olduğunu belirten Harris, şunları kaydetti:

"İnsanların Kovid-19 gibi bir durumla karşı karşıya olduğumuzu düşünerek endişelenmelerine gerek yok. Bu çok farklı bir virüs, farklı şekilde yayılıyor. Kovid-19 hava yoluyla bulaşıyor. Maymun çiçeği ise esasen çok yakın fiziksel temas yoluyla yayılıyor. Bu yüzden fiziksel temasla ilgili yapılan her şeyi durdurmak, aslında hava yoluyla yayılan bir şeyi durdurmaktan daha kolay. Çünkü bu büyük bir kalabalığa yayılabilir. Bu birçok toplumun karantinaya girmesinin nedenlerinden biriydi çünkü yapacak şeyleri tükeniyordu. Bu yüzden maske takmak çok önemliydi. Ancak Maymun çiçeği virüsünün dünyaya yayılmasını ve bir pandemiye dönüşmesini istemiyoruz. Çünkü yine sağlık sistemleri üzerinde baskı oluşturacaktır. Maymun çiçeği virüsü, bir pandemiyi önlemek için uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu olarak ilan edildi."

Pakistan ve İsveç'in Maymun çiçeği vakalarını bildirdiğini belirten Harris, bu iki ülkenin de vakaları tespit ederek hızlı bir şekilde bildirmelerinin önemine işaret etti.

Harris, ülkelerin Maymun çiçeği virüsüyle ilgili durumu ve vakaları raporlarında "şeffaf olmalarının" bu alandaki mücadeleye katkı sağlayacağını söyledi.

Maymun çiçeği virüsü nedir?

DSÖ'ye göre, Maymun çiçeği virüsü, Poxviridae adlı virüs ailesine ve Orthopoxvirus cinsine ait viral bir hastalık.

Hastalığın yaygın belirtileri arasında yüksek ateş, baş, sırt ve kas ağrısı, lenf bezlerinde şişlik, yorgunluk, üşüme, titreme ve ciltte su çiçeğine benzer kabarcıklar yer alıyor.

Maymun çiçeği virüsü fare ve sincap gibi kemirgen hayvanlardan veya enfekte olmuş bireylerden bulaşıyor.

Virüsün neden olduğu vücut döküntülerine dokunmak, bu döküntülerin bulaştığı giysi, çarşaf, havlu ve benzeri eşyaları kullanmak ve vücut sıvılarıyla temas etmek en önemli bulaş nedenleri arasında yer alıyor.

Aşı faaliyetleri

Çeşitli ülkelerin sağlık kurumlarının paylaştığı bilgilere göre, çiçek hastalığına karşı kullanılan aşıların Maymun çiçeği virüsü için de etkin koruma sağlayabileceği ifade ediliyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri'nin sitesinde, JYNNEOS aşısının Maymun çiçeği riskini azaltmada etkili olduğu belirtiliyor. En etkili yöntem olarak 28 gün arayla iki doz uygulama tavsiye ediliyor.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu'nun internet sitesinde de "MVA-BN" veya "Modifiye Aşı Ankara-Bavarian Nordic", AB ve İngiltere'de onaylı tek Maymun çiçeği aşısı olduğu ifade ediliyor. Bu aşının ABD ve İsviçre'de JYNNEOS, Kanada'da IMVAMUNE ismiyle pazarlandığı belirtiliyor. Aşı 18 yaş ve üstü kişiler için kullanılabiliyor.

Avustralya Sağlık Bakanlığı'nın internet sitesinde de Maymun çiçeğine karşı JYNNEOS ve ACAM2000 aşılarının kullanılabileceği belirtiliyor. ACAM2000'in 12 aylıktan küçük bebekler için kullanımının uygun olmadığı aktarılıyor.

DSÖ, 9 Ağustos'ta aşı üreticilerine yaptığı çağrıda acil kullanım listesine yönelik sürecin başlatıldığını duyurdu. DSÖ, ayrıca iki aşının Acil Kullanım Listesi için değerlendirildiğini duyurmuştu.

Alithia ve diğer gazeteler, Rum Sağlık Bakanlığı Genel Müdürü Hristina Yannaki’nin dün yaptığı açıklamada, Dünya Sağlık Örgütü tarafından küresel salgın ilan edilen Maymun çiçeği virüsüyle mücadeleye hazır olduklarını söylediğini yazdılar.

Habere göre Yannaki, 2022 yılından bugüne kadarki süreçte 5 Maymun virüsü vakası tedavi ettikleri için vakalara aşina olduklarını belirterek, yeterli aşıya da sahip olduklarını ve yetişkinlere randevu sonrasında aşı yapıldığını sözlerine ekledi.

The Guardian'ın haberine göre, insanlarda aniden ortaya çıkan kırışıklıklar, ağrı ve sızılardaki artış ve bir gecede çökme hissinin sebebi 44 ve 60 yaşlarında yaşanan yaşlanma dalgalarından kaynaklanıyor.

Stanford Üniversitesinde yapılan araştırmada, kas-iskelet sistemi sorunları ve kardiyovasküler hastalıklar da dahil olmak üzere yaşla ilgili sağlık sorunlarında belirli dönemlerde ani artışlar meydana geldiği tespit edildi.

Araştırmada, 25 ila 75 yaş arasındaki 108 gönüllüden yaklaşık yedi yıl boyunca birkaç ayda bir kan ve dışkı örnekleri ile deri, ağız ve burundan sürüntü örnekleri alındı.

Örneklerdeki 135 bin farklı molekül (RNA, protein ve metabolit) ile mikroorganizmalar (bağırsaklar ve deride yaşayan bakteri, virüs ve mantarlar) incelendi.

Araştırılan molekül ve mikroorganizmalardaki değişimin kademeli, kronolojik bir şekilde yaşanmadığı görüldü. Büyük değişimlerin 40'lı yaşların ortalarında ve 60'lı yaşların başlarında meydana gelme eğiliminde olduğu tespit edildi.

- Yaşlanmadaki hızlanma cinsiyetten bağımsız gerçekleşiyor

Başlangıçta, 40'lı yaşların ortasındaki yaşlanmanın, tüm grup için sonuçları bozan kadınlardaki perimenopozal değişikliklerin bir sonucu olduğu varsayıldı. Ancak veriler, 40'lı yaşların ortasındaki erkeklerde de benzer değişimlerin yaşandığını ortaya koydu.

Araştırmanın başyazarı, Singapur Nanyang Teknoloji Üniversitesi çalışanı Dr. Xiaotao Shen, 40'lı yaşların ortasındaki kadınlardaki değişimlere menopozun katkıda bulunabileceğini kaydederek, "(Araştırma sonuçları) Hem erkeklerde hem de kadınlarda bu değişiklikleri etkileyen muhtemelen başka, daha önemli faktörler olduğunu gösteriyor." ifadelerini kullandı.

İlk değişiklik dalgasının, kardiyovasküler hastalıklarla bağlantılı moleküllerle, kafein, alkol ile lipitleri metabolize etme yeteneğinde yaşandığı, ikincinin ise bağışıklık sisteminde, karbonhidrat metabolizması ve böbrek fonksiyonlarında görüldüğü tespit edildi.

Deri ve kas yaşlanmasıyla bağlantılı moleküllerde, her iki değişim döneminde de sorunlar yaşandığı görüldü.

- Hızlı yaşlanma, yaşam tarzı ile de bağlantılı olabilir

Araştırma, yaşa bağlı pek çok hastalık riskinin kademeli olarak artmadığı, Alzheimer ve kardiyovasküler hastalık riskinin 60 yaşından sonra hızlandığına dair önceki araştırmalarla paralellik gösterdi.

Öte yandan, yaşanan bazı değişikliklerin yaşam tarzı veya davranışsal faktörlerle bağlantılı olabileceği belirtildi.

Örneğin alkol metabolizmasındaki değişimi, stresli bir dönem olan 40'lı yaşlarda alkol tüketiminin artmasının tetikleyebileceği öne sürüldü.

Araştırmacılar, bulguların daha hızlı kas kaybı dönemlerinde egzersizi artırmak gibi önlemlerin sağlığı koruma konusunda yardımcı olabileceğini kaydetti.

 Stanford Üniversitesi Genom Bilimi ve Kişiselleştirilmiş Tıp Merkezi direktörü ve araştırmanın kıdemli yazarı Dr. Michael Snyder, "Zaman içinde yavaş yavaş değişmiyoruz. 40'lı yaşların ortaları ve 60'lı yaşların başlarında, hangi sınıftaki moleküllere bakarsanız bakın dramatik bir değişim olduğu ortaya çıktı. Hala sağlıklıyken yaşam tarzımızı değiştirmeye çalışmamız gerektiğine inanıyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Polis basın bültenine göre, bu sabah saat 06.15’te Gaziveren’de meydana gelen olayda Alsancak’ta sakin Zekeriya Saraç (E-51) bulunduğu ikametgah içerisinde aniden rahatsızlandı. Arkadaşları tarafından götürüldüğü Cengiz Topel Devlet Hastanesi’nde yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayan Saraç’ın ölüm sebebi, yapılacak otopsinin ardından belli olacak.

 - Deniz içerisinde rahatsızlanması sonucu yaşamını yitirdi

İskele’de dün saat 16.30’da yüzmek için denize giren Mıluse Valoskova (K-73), deniz içerisinde rahatsızlanması sonucu yaşamını yitirdi. Valoskova’ya yapılan otopside ölüm sebebinin “kalp kapak hastalığı, suda boğulma ve asfiksi” sonucu olduğu tespit edildi.

- Yaşam mücadelesini kaybetti

Gönyeli’de faaliyet gösteren bir iş yerinde çalışan ve 31 Temmuz akşamı aniden rahatsızlanması sonucu kaldırıldığı hastanede beyin kanaması teşhisiyle yoğun bakıma alınan Mary Ladi Musa (K-27), dün, tüm müdahalelere rağmen kurtarılamadı.

Musa’ya yapılan otopsisinde ölüm sebebinin “patolojik beyin kanaması, hipertrofik kalp hastalığı, beyin ödemi ve gelişen komplikasyonlar” sonucu olduğu tespit edildi.

Polisin üç ani ölüm olayıyla ilgili soruşturması sürüyor.

Tarım Dairesi’nden yapılan açıklamaya göre, 2-8 Ağustos tarihleri arasında ithal ürünlerden alınan 56 numunenin 55’i temiz çıktı. Onbaşı İşl. Ltd.’in getirttiği dereotu limit üstü bitki koruma ürünü tespit edildiğinden firmanın isteği üzerine imha edildi.

Yerli ürünlerden alınan 20 numunenin 20’si de temiz çıktı.

Her gün mahkeme salonları uyuşturucu suçlarından dolayı dolup taşıyor. Ancak bağımlıların tedavi edilmesi için yeterli olanaklar sağlanamıyor. Uyuşturucu batağına düşen çocukların aileleri, dört duvar arasında hayatlarını zindana çeviriyor. Bu aileler evlatları için ellerinden geleni yapıyor ve yapmaya devam edecekler. Ancak bu soruna devletin daha etkin çözümler üretmesi gerekiyor. Ailenin çabası, ne maddi ne de manevi anlamda yeterli olamıyor.

Bir aile düşünün; çocuğuna gözü gibi bakmış, büyütmüş, askere gidene kadar sigara bile içmemiş. Ancak askerlik dönüşünde uyuşturucu bağımlısı olarak geri dönüyor. Ya da bir kişi hırsızlıktan hapse giriyor, uyuşturucu bağımlısı olarak çıkıyor. Bu tarz örnekler, toplumumuzda sıkça görülüyor ve çoğaltmak mümkün.

Yetkililerin, daha fazla ailenin canının yanmaması için acilen yeni tedbirler alması gerekiyor. Uyuşturucu ile mücadelede daha etkili adımlar atılmalı, gençlerimizi bu bataktan koruyacak önlemler derhal hayata geçirilmelidir. KKTC'de uyuşturucu ile mücadelede başta eğitim ve bilinçlendirme yapılmalıdır. Okullarda uyuşturucu bağımlılığının zararları ders olarak verilmelidir. Seminerler düzenlenmeli ve bu illete düşmüş ve kurtulmuş kişiler konferanslar vermelidir.

Uyuşturucu madde kullanımına, ticaretine ve üretimine ceza öngören yasalar sıkılaştırılabilir, sınırlarda kontroller artırılabilir. En önemlisi, bağımlılara yönelik tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri sağlanmalıdır. Bağımlılık sorunu yaşayan bireyler ve ailelerine psikolojik ve sosyal destek verilerek topluma yeniden kazandırılmalıdır. Ayrıca, uyuşturucu ile mücadelede ülke genelinde bilinçlenmeyi yaygınlaştırmak için çeşitli bölgelerde projeler üretilebilir.

Sonuç olarak bu küçücük adada uyuşturucunun önüne geçilebilir yeterki hükümet edenler daha fazla bu konuya önem versin ve önlemler alsın.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre, REE Tic. Cahide Kılıç’a ait sivri biberde limit üstü bitki koruma ürünü tespit edildiğinden  imha edilirken, Tatlısu köyü sakini Adem Çil’e ait domateste ise limit üstü bitki koruma ürünü saptandığından hasadının bir sonraki laboratuvar analizine kadar durduruldu.

Açıklamada, haftalık gıda denetim sonuçları çerçevesinde, 14-20 Haziran tarihleri arasında ithal ve yerli ürünlerden alınan numunelerin, Devlet Laboratuvarı'nda gerçekleştirilen analizler sonucunda Avrupa Birliği pestisit limitlerine göre değerlendirildiği belirtildi.

İthal ürünlerden alınan 29 numunenin 28’i, yerli ürünlerden alınan 7 numunenin 6’sı temiz çıktı.

İmzalanan ptorokole göre sporcuların sağlık raporlarının düzenlenmesi, KKTC Süper Lig müsabakalarında futbolculara gerekecek acil müdahale, medikal ve cerrahi müdahaleler yer alıyor.

Ayrıca Kolan hastanesi ve Kulüpler Birliği arasında yapılan bu protokolle 2023 -2024 sezonunda Futbol camiası sporcu ve ailelerinin sağlık alanında desteklenmesi sağlandı.

Gönyeli’de yer alan Kolan British Hospital’deki imza törenine Kolan British Hospital Yönetim Kurulu Başkanı Op. Dr. Ahmet Kolan, Başhekimi Op. Dr. Celal Bölükbaşı, İşletme Müdürü Ali Denli ve Futbol Kulüpler Birliği Başkanı Aytaç Karavezirler ve Genel Sekreteri Op. Dr. Bülent Dizdarlı yer aldı.

Kolan: 2013’ten beridir sporcunun yanındayız

Törende ilk sözü alan Kolan British Hospital Yönetim Kurulu Başkanı Op. Dr. Ahmet Kolan, sosyal sorumluluk bilinci içerisinde birçok sosyal sorumluluk projesine imza attıklarını ifade etti. Kolan, sağlık konusunda 2013’ten beri futbolcuların yanlarında olduklarını ve her zaman sağlık konusunda tüm ekibiyle destek olacaklarını belirtti.

Kolan, “Biz, Kolan Group Hospital olarak bu ülkeye sağlık konusunda yatırım yaptıysak ada insanına da sosyal sorumluluk bilinciyle desteğimizi her zaman
sağlamayı sürdüreceğiz. Hastanemiz özel sağlık sektöründe 10 yılı aşkın süredir hizmet veriyor. Uzman hekim ve deneyimli sağlık profesyonelleri ile başkentin ve KKTC’nin sağlık ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyoruz. Tam donanımlı hastanemiz, alanında uzman hekimlerimiz, ileri tıp uygulamalarımız ile hizmet veriyor olmaktan gurur duyuyoruz. Kolan Hastanesi, hizmetlerini teknolojik imkanlarla bir araya getirerek hayat kalitenizi arttırıyoruz. Alanında uzman, nitelikli ve deneyimli sağlık personellerimiz ile uluslararası standartlarda hizmetler sunuyoruz. Bu anlayışla, spora ve sporcuya da ayni hizmeti vermeyi sürdüreceğiz. Tıp alanındaki tüm teknolojik gelişmeleri ve yenilikleri yakından takip ederek sizlere en iyisini sunmak için durmadan çalışıyoruz” dedi.

Futbol Kulüpler Birliği Başkanı Aytaç Karavezirler ise, sağlık sektöründe yaptığı yatırımlarla Türkiye’nin öncü sağlık grubu olan Kolan Group Hospital’e teşekkür etti.

Polis Basın Bülteni’nde yer alan bilgiye göre, Bahadi, dün saat 05.30 sıralarında kalmakta olduğu ikametgah içerisinde yaşamını yitirmiş şekilde bulundu. Bahadi’nin cansız bedeni üzerinde yapılan dış muayenede, darp ve cebir izine rastlanmadı. Ölüm sebebi yapılacak otopsi sonucunda tespit edilecek.

Sineli ise dün saat 21.30 sıralarında kalmakta olduğu ikametgah içerisinde aniden rahatsızlanması sonucu, ambulans ile kaldırıldığı Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayarak yaşamını yitirdi. Sineli’nin cansız bedeni üzerinde yapılan dış muayenede, darp ve cebir izine rastlanmadı. Ölüm sebebi yapılacak otopsi sonucunda tespit edilecek.

Polisin iki ani ölüme ilişkin soruşturması devam ediyor.

33 yaşındaki Jamil’e otopsi yapılacak

Kanlıköy’de 1 Şubat tarihinde kalmakta olduğu ikametgahın önünde bulunduğu sırada aniden rahatsızlanması sonucu, ambulans ile kaldırıldığı Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayarak yaşamını yitiren 33 yaşındaki Sarwar Jamil’in ölüm sebebi belirlenecek.

Polisten verilen bilgiye göre, Jamil’in ölüm sebebinin tespiti için kan ve doku örnekleri alındı, ölüm sebebi yapılacak tetkikler sonucunda tespit edilecek.

2

Pek çok derde deva olan bitki çayları için Diyetisyen Merve Sena Nazlı, "Her şeyin azı karar, çoğu zarardır" atasözünü hatırlatarak, fitokimyasal bileşenler, vitamin ve minerallerden zengin olan bitki çaylarının, yüzyıllardır tedavi edici amaçlarla kullanıldığını söyledi. Nazlı, "Her besin grubunda olduğu gibi bitki çaylarının da fazlası karaciğer- böbrek fonksiyonlarında bozulma, hipo/hipertansiyon, kalp çarpıntısı gibi olumsuz etkilere sebep olabilmektedir’’ dedi.

3

KRONİK HASTALIĞI OLANLAR DİKKAT!

Bitki çaylarının ilaçlarla etkileşime girebildiği için kronik hastalığı olanların ve ilaç kullanmak zorunda olanların mutlaka dikkatli olması gerektiğine değinen Nazlı, böbrek-karaciğer hastaları, gebeler, emzirenler ve özellikle çocukların bilinçsizce bitki çayı tüketmemeleri gerektiğine dikkat çekti.

Bitki çaylarını artılarıyla ve eksileriyle hangi durumlarda kullanılabileceğini anlatan Nazlı, "Yeşil çay içeriğinde bulunan EGCG epigallokateşin gallat sayesinde metabolik hızı arttırarak kilo vermeye ve ödem atmaya yardımcı olur. Antioksidan etkisinden dolayı bağışıklık sistemini güçlendirerek kansere karşı korur. Kolesterol seviyesini düşürür. Kafein içerdiği için hipertansiyon ve çarpıntısı olan kişiler dikkatli kullanmalıdır. Kurburnu çayı ise, yüksek C vitamini içeriğiyle bağışıklık sisteminin güçlenmesine yardımcı olur. Romatizma hastalıklarında ağrıyı azaltarak, grip, soğuk algınlığında iyileşme sürecini hızlandırır. LDL kolesterolü düşürür. İdrar yolu enfeksiyonlarına iyi gelmektedir.

5

Fazla tüketimi alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Papatya çayının da, stres, kaygı, uyku problemlerinde daha çok tercih edilen papatya çayı aynı zamanda regl dönemi ağrılara, bağışıklık sistemini güçlendirmeye, mide rahatsızlıklarını azaltmaya yardımcıdır. Yapılan bir çalışmada kısa süreli papatya çayı alımının Tip 2 diyabetik hastalarda glisemik kontrol ve antioksidan durum üzerinde güçlü faydalı etkilere sahip olabileceğini göstermektedir. Papatya çayı kramplara iyi gelirken kasları gevşettiği için rahmi de gevşeterek düşük doğuma neden olabilir.

6

Papatya çayı, kan sulandırıcı, sedatif ve ibuprofen grubu ilaçlar ile etkileşime girebileceğinden tüketmeden önce uzmana danışılmalıdır. Ayrıca gingko bloba ve saw palmetto gibi besin takviyeleri de papatya ile birlikte kullanılmamalıdır” dedi.

Karar alma süreci tekrarlandıkça baskı altında hisseden kişinin bu durumu yönetme biçimi de olumsuz etkilenebiliyor. Karar yorgunluğu da işte tam bu noktada ortaya çıkıyor. Karar verirken yaşadığımız stres bize nasıl yansıyor? En çok kimler karar yorgunluğu yaşıyor? Üstesinden gelmek için nelere dikkat edilmeli? Uzman Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir ile konuştuk.

Karar yorgunluğu, gün içerisinde çok fazla konuda seçim yapıp, vermek zorunda olduğumuz karar sayısı arttıkça zorlandığımız ve ileri safhada seçim yapamaz hale geldiğimiz psikolojik bir durum olarak kabul ediliyor.

Karar yorgunluğu kavramı ilk kez Psikolog Prof. Dr. Roy F. Baumeister ve arkadaşları tarafından kullanıldı. Baumeister’ın yaptığı çalışmalarda, kişinin bilişsel kaynaklarının tükenmesi ile ortaya çıkan karar yorgunluğu, tıpkı fazlaca fiziksel aktiviteye maruz kalmış kas yorgunluğuna benzetiliyor.

Kişi eğer üst üste karar almak zorunda kaldıysa ego tükenmesi ve karar yorgunluğu yaşayabilir. Çünkü beyin karar verirken pek çok kaynağını harcar, tüketir.

Uzman Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir

Gün içinde birçok kez karar almak egoyu tüketiyor

Bazen mantığımızla, bazen duygularımızla ama çoğu zaman her ikisini de kullanarak karar verdiğimizi söylüyor Merve Umay Candaş Demir. “Günlük hayatta defalarca karar vermek durumunda kalmak ve hata yapmak istememek karar yorgunluğu denilen durumun oluşmasına neden olabiliyor” diyor. Bunu bir örnek ile şöyle anlatıyor:

“Karar yorgunluğu gün içinde basit bir görev gibi görülen alışveriş süreçlerinde de ortaya çıkabilir. Günümüzde aynı işleve sahip ürünler pek çok seçenek ve yoğun düzeyde reklam ile karşımıza çıkar. Örneğin bir kahve almak için bile normalde olması gerekenden fazla zaman düşünürüz. Her bir ürün için seçeneklerin arasından karar vermek, alışverişin sonunda karar yorgunluğu ile belki de ihtiyacımız olmayan bir ürünü satın alma davranışı sergilememize neden olabilir.”

Zihnimiz yorulduğunda karar verme mekanizmamızda da aksamalar görülebiliyor. Karar yorgunluğu kişilerde, kendi kendini düzenleme noktasındaki başarısızlığa ve beraberinde de verilen kararların kalitesinde düşmeye neden olabiliyor. Candaş Demir bu durumun kişiye nasıl yansıdığını ise şu sözlerle ifade ediyor:

“Karar yorgunluğu kendini bazen karar vermesi gereken yerlerde karar vermeme, erteleme, sorumluluğu üstlenmeme, kendinden daha otoriter kişilerin kararlarını uygulama, tükenmiş hissetme, yoğun duyguları düzenleyememe gibi belirtiler görülebilir.”

Candaş Demir’e göre kişi bu belirtilerle kendini kontrol edemediğinde, ego tükenmesi yaşıyor. Ego tükenmesi kendini tek bir duygu olarak değil, her şeyi daha yoğun bir şekilde deneyimleme şeklinde gözleniyor.

“Yani hissedilen her duygunun yoğunluk düzeyi fazladır ve bu da kişinin duygularını kontrol edememesine neden olarak yaşamını olumsuz etkileyebilir. Kişi eğer üst üste karar almak zorunda kaldıysa ego tükenmesi ve karar yorgunluğu yaşayabilir. Çünkü beyin karar verirken pek çok kaynağını harcar, tüketir.”

Kişinin fizyolojik durumu da karar yorgunluğuna neden olabilir. Uykusuz, aç, yorgun olmak, kandaki şeker seviyesi gibi unsurlar da karar yorgunluğunu artırabilir.

Karar yorgunluğunu en çok kimler yaşıyor?

Karar yorgunluğunu nispeten daha fazla yaşayan bazı meslek grupları olduğunu anlatıyor Candaş Demir. Hukuk alanında çalışanlar, öğretmenler, bilgi teknolojisi çalışanları, sağlık çalışanlarının karar yorgunluğu konusunda riskli grupta olduklarını söylüyor.

“Özellikle hukuk alanında yapılan çalışmalarda günün bitimine doğru ve yemek saatlerine yaklaştıkça şartlı tahliye hakimlerinin mahkumların lehine daha az karar verdikleri gösterilmektedir.

O halde buradan hareketle karar yorgunluğuna nedenlerinden biri günün geç saatinde karar almaktır. Günün erken saatinde yapılan işlerde performansımız daha yüksektir. Örneğin, sağlık çalışanlarının sabahın erken saatindeki müdahalelerinde daha iyi performans gösterdikleri görülmektedir. Öğrencilere de günün sabah saatlerinde ders çalışmalarının önemi vurgulanırken karar alırken de yine aynı vurgu mevcuttur.”

Karar yorgunluğu ile nasıl başa çıkabiliriz?

Uzman Klinik Psikolog Merve Umay Candaş Demir, kişinin fizyolojik durumunun da karar yorgunluğuna neden olabileceğinin altını çiziyor. Uykusuz, aç, yorgun olmak, kandaki şeker seviyesi gibi unsurların da karar yorgunluğunu artırabildiğini belirtiyor. Kendisinde karar yorgunluğu olduğunu hisseden kişilere şu önerilerde bulunuyor:

“Çoğu insanda yaşamının belirli döneminde görülebilecek olan karar yorgunluğundan korunmak için, yoğun mesai saatlerimizi azaltmalı ya da sık molalar vermeliyiz. Hayatımız adına önceliklerimizi önem sırasına koymalıyız. Günlük rutinler oluşturmalı günümüzü planlamalıyız. Seçeneklerimizi mümkün olduğunda kısıtlamalıyız. Kontrolcü ve mükemmeliyetçi yanımız varsa eğer bir kenara bırakarak en iyiye değil sadece iyiye odaklanmalıyız. Kritik denebilecek işlerimizi ve kararlarımızı sabah saatlerinde almalıyız.”

Sigara kullanımının akciğer kanserinin en yaygın sebebi olduğunun altını çizen Karakaya, tütün kullanımının vakaların yüzde 85-90'ından sorumlu olduğunu vurguladı.

"Elektronik sigara kanser riskini önemli oranda artırıyor"

Son dönemde kullanımı artmaya başlayan elektronik sigara kullanımının da akciğer kanseri riskini önemli oranda arttırdığına dikkati çeken Karakaya, "Pasif sigara içiciliği de akciğer kanseri riskini yüzde 24 oranında arttırmaktadır. Bu açıdan düşünüldüğünde akciğer kanseri sigarayla etkin mücadele ile önlenebilir bir halk sağlığı sorunudur" diye konuştu.

Dumanın aktif içici dışındaki kişiler tarafından solunmasının "pasif içicilik" olarak isimlendirildiğini belirten Karakaya, son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalarla pasif içiciliğin çeşitli hastalık ve ölümlere neden olduğunun ortaya konduğunu söyledi.

"Yan akım dumanının kanserojenik etkisi 2-6 kat daha fazla"

Karakaya, dünya genelinde bir milyardan fazla insanın tütün ürünleri kullandığını aktararak, tütün kullanımının ve tütün dumanına maruziyetin, kanser, kalp damar hastalıkları ve buna bağlı inme gibi en sık ölüme yol açan hastalıkların gelişiminden sorumlu olduğunun altını çizdi.

Çevresel tütün dumanının, aktif sigara içilmesi sırasında ortama yayılan duman olduğunu dile getiren Karakaya, şunları kaydetti:

"Pasif içicilik, kendi sigara içmediği halde çevresel tütün dumanına maruz kalınmasıdır. Çevresel tütün dumanı sigara kullanmayanlar için ciddi bir sağlık tehlikesidir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli şey ise güvenli bir maruziyet seviyesinin bulunmamasıdır, yani zararlıdır. Bilimsel çalışmalar, pasif içiciliğin ölümle sonuçlanabilen kanser, kalp-damar hastalıkları ve inme gibi ölümle sonuçlanan hastalıklara yol açtığını ve mevcut sağlık sorunlarını alevlendirdiğini göstermektedir."

Karakaya, sigara dumanına maruziyetin ev içi hava kirliliğinin en önemli nedeni olduğuna işaret ederek, şu bilgileri verdi:

"Tütünün yanması ile yanma bölgesinden çevreye yayılan yan akım ve sigara içen kişi tarafından solunan ana akım olmak üzere iki tip duman oluşur. Çevresel sigara dumanının yüzde 85'i yan akım sigara dumanından oluşur. Ana akım sigara dumanında bulunan katran, nikotin gibi partiküler maddeler, filtre tarafından süzüldüğü için yan akım sigara dumanındaki partiküler madde konsantrasyonu daha yüksektir. Bundan dolayı da daha toksik olan yan akım dumanının kanserojenik etkisi 2-6 kat, bağışıklık sisteminin vücudu çeşitli hastalık veya yaralanmalara karşı korumak amacıyla oluşturduğu tepki olarak tanımlanan inflamasyona neden olma etkisi ise 4 kat daha fazladır. Bu nedenle sigara dumanına maruziyet çok ciddi bir tehlikedir."

Pasif içiciliğin kısa süreli etkilerinin göz, burun ile boğazda harabiyet, akut bronşit ve zatürre ile ilişkilendirildiğini ifade eden Karakaya, yapılan çalışmalarda sigara dumanına maruziyet ile ortaya çıktığı kesin olarak kanıtlanmış hastalıkların olduğunu vurguladı.

Karakaya, "Bunlar akciğer kanseri, koroner kalp hastalığı, astım atakları, kalp hastalığı semptomlarının başlaması, mevcut bronşit semptomlarının kötüleşmesi, nefes darlığı, hava yolu irritasyonu, öksürük, mide bulantısı, baş ağrısı ve göz irritasyonudur" dedi.

Sigara dumanının uzun süre ortamda kaldığını ve eşyalara sindiğini de belirten Karakaya, sigaranın kesinlikle kapalı ortamlarda tüketilmemesi gerektiğini aktardı.

"Hedefe yönelik tedavi ve immünoterapi yöntemleriyle sağkalım oranları arttı"

Karakaya, hastaların sıklıkla geçmeyen öksürük, kanlı balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ses kısıklığı, halsizlik, iştahsızlık, geçmeyen ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonu gibi belirtilerle hastaneye başvurduğunu belirterek, "Son dönemde yoğun sigara içenlerde düşük doz akciğer tomografilerinin tarama yöntemi olarak etkinliğinin kabul görmesiyle erken tanı alan hasta sayımızda artış yaşandı" değerlendirmesinde bulundu.

Son dönemlerde akciğer kanseri tedavisinde çok önemli gelişmeler olduğunu aktaran Karakaya, "Metastatik akciğer kanseri 2000 yılı öncesinde kemoterapilerle 8-10 ay civarında sağ kalma sürelerinden bahsettiğimiz bir hastalık iken özellikle 2000'li yılların başından itibaren halk arasında akıllı ilaç tedavileri olarak da bahsedilen hedefe yönelik tedavilerle çok yol alındı" açıklamasında bulundu.

Karakaya, hedefe yönelik tedavilere uygun olmayan hastalarda ise bağışıklık sisteminin kuvvetlendirilmesi esasına dayanan immünoterapi seçeneklerinin tek başına veya kemoterapilerle kombine olarak kullanılmasıyla ileri evre akciğer kanserinde ortalama sağ kalma sürelerinin önemli ölçüde arttığını söyledi.

Doç. Dr. Karakaya, bu yeni nesil tedavi yöntemlerinin yaşam süresinde önemli katkılar sağladığını, yaşam kalitesinde de belirgin düzelmelerin ortaya çıktığını dile getirdi.

Egzama, soğuk alerjisi, sedef hastalığı… Kış aylarında sık görülen cilt hastalıklarını, tedavi yöntemlerini ve korunmak için alınabilecek önlemleri Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Arzu Kılıç’la konuştuk.

Egzama türleri soğuk havada sık görülüyor

Soğuk havalarda en sık görülen cilt hastalıklarının başında egzama geliyor. Egzama aslında bir hastalıklar bütünü olduğu için tek bir çeşidi yok, pek çok türü bulunuyor. Kışın yaygın olarak görülen türlerinden biri ise "yağlı egzama" olarak da bilinen seboreik egzama…

Prof. Dr. Kılıç, “Seboreik egzama kaşların arasında, kulakların arkasında ve dış kulak yolunda, burun kenarlarında, yani yüzün T bölgesinde kuruluk, kaşıntı ve pullanma ile karakterize bir hastalık” diyor.

Kışla birlikte ortaya çıkan bir başka egzama türü ise tüm vücutta görülüyor. Atopik egzama denilen bu hastalık yanakların yanı sıra boyun, gövde ve ellerde pullu ya da sulu döküntülere yol açıyor. Kaşıntı bu hastalığın bir başka bulgusu. Kış aylarında özellikle çocuklarda görülen atopik egzama, ilerleyen yaşlarda ise daha hafif formda, cilt kuruluğu olarak görülebiliyor.

“Tahriş egzaması elleri etkiliyor” diyen Prof. Dr. Kılıç sözlerini şöyle sürdürüyor:

Tahriş egzaması elleri etkiliyor. Soğuk havalar kadar soğuk suyun da etkisiyle ellerde kuruluk, kaşıntı, kızarıklık, çatlama gibi belirtilerle ortaya çıkıyor. Bütün bu egzamaların hepsi kış aylarında, soğuk havalarda artış gösteren hastalıklar.

Balıkesir Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Arzu Kılıç

Korunmak için hangi önlemler alınabilir?

Peki, tüm bu egzama çeşitlerinden korunmak için neler yapılması gerekiyor? “Öncelikle soğuk hava ve sudan korunmak gerek” diye uyarıda bulunan Prof. Dr. Kılıç, sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Tabii bütün bu önlemlerden önce doğru tanı için bir dermatoloji hekimine başvurmak gerekiyor. Ancak bireysel olarak neler yapabiliriz diyorsak da en önemli korunma şekli soğuktan korunmanın yanı sıra cildimize sık sık nemlendiriciler kullanmak ve böylelikle cilt bariyerini güçlendirmek.”

Sedef hastalığı, pernio ve soğuk alerjisi…

Kronik bir cilt hastalığı olan sedef hastalığı da kış aylarında ataklar yapabiliyor. Hastalık, ciltte beyazımsı, gümüşi renkte kepeklenmelerle ve kızarıklıklarla seyrediyor. Soğuk ve kuru hava, düşük nem ve enfeksiyonlar nedeniyle kış aylarında sedef hastalığının artış gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Kılıç, “Bu alevlenme dönemlerinde mutlaka dermatoloji uzmanına başvurmak gerek. Hastaların kulaktan dolma bilgiler ile tedavi olma girişimleri yerine dermatoloji uzmanının önerdiği tedavi seçeneklerini uygulamaları lazım” diye uyarıyor.

Soğuk kurdeşeni ya da ürtikeri denilen bu hastalık, kış boyunca devam eder. Bu hastalığın en önemli kısmı ise bazen nefes darlığına kadar gidip ölümcül olabilmesi. Bu nedenle soğuk alerjisi olan hastaların da mutlaka bir dermatoloji hekimiyle temasa geçerek tedavi olması şart.

Pernio hastalığı nedir?

Kış aylarında pernio hastalığı da sık görülüyor. Soğuk yaralanması olarak da bilinen bu hastalık el, ayak, parmak uçları, kulak kepçeleri, burun; yani vücudun uç bölgelerinde kırmızılık, ağrı, yanma ve kaşıntı hissiyle seyrediyor. Hastalıktan korunmak için öncelikle soğuğa karşı önlem almak gerekiyor. Pernio hastalığının tedavisi için ise mutlaka bir dermatoloji uzmanına başvurmak gerekiyor.

Soğuk alerjisi hiç şüphesiz kış mevsiminde görülen cilt hastalıklarının en dikkat edilmesi gerekeni. “Hastalık soğuk hava, buz ya da suyun cilde temas ettiği yerlerde kaşıntılı kızarıklıklar ve kabarıklıklarla seyrediyor” diye konuşan Prof. Dr. Kılıç, önemli bir noktanın altını çiziyor:

“Soğuk kurdeşeni ya da ürtikeri denilen bu hastalık, kış boyunca devam eder. Bu hastalığın en önemli kısmı ise bazen nefes darlığına kadar gidip ölümcül olabilmesi. Bu nedenle soğuk alerjisi olan hastaların da mutlaka bir dermatoloji hekimiyle temasa geçerek tedavi olması şart.”

Alman Bild am Sonntag gazetesine konuşan Şahin, "İlk mRNA tabanlı kanser aşılarımızın 2030'dan önce onaylanmasını bekliyoruz. Ayrıca 2025-2029 yıllarında diğer tedavi edici yaklaşımlar için deneme verilerine sahip olmayı planlıyoruz." ifadelerini kullandı.

Amaçlarının her hastaya özel kanser aşısı geliştirmek olduğunu vurgulayan Şahin, "Bunu yapmak için her hastanın kanser özelliklerini analiz ediyoruz ve bağışıklık sisteminin mümkün olduğunca çok sayıda tümör hücresini tanımasını ve yok etmesini sağlayacak olanları seçiyoruz." diye konuştu.

Şahin, bir başka umut kaynağının antikor-ilaç konjugatları (ADC) olduğuna da işaret ederek, "ADC'ler kemoterapiyi taşıyan antikorlardır. Kanda dolaşarak tümöre ulaşırlar ve orada kemoterapiyi hedefli şekilde serbest bırakırlar. Bu tedavinin önemi, katılımcıların önemli bölümünde tümörü çok hızlı şekilde küçültebilmesidir. Birkaç yıl içinde birçok kanser durumunda klasik kemoterapi yerine hedefe yönelik kemoterapi olarak giderek daha fazla ADC'nin kullanılacağından eminim." ifadesini kullandı.

Dünya Sağlık Örgütü'nün raporuna göre, akciğer kanserinin tüm dünyada en fazla ölüme neden olan kanser türü olduğunu bildiren Çuhadaroğlu, "Ülkemiz, özellikle erkeklerde akciğer kanseri görülme sıklığı bakımından dünya genelinde ön sıralarda yer almaktadır. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün yayımladığı Türkiye Kanser İstatistikleri verilerine göre, tüm yaş grupları içinde yüzde 21 ile en sık görülen kanser türü akciğer kanseridir" bilgisini verdi.

Çuhadaroğlu, vakaların çoğunun geç evrelerde tespit edildiğini belirterek, şunları söyledi:

"Tanı sırasında yüzde 52,7'sinin uzak metastaz geliştirdiği göz önüne alındığında, erken teşhisin önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Akciğer kanserinin ileri evrelerde beş yıllık sağ kalımı, erken evre olgulara göre düşüktür. Bu nedenle erken teşhis bu hastalarda çok önemlidir. Verilere göre, özellikle 50 yaş ve üzerindeki yaş gruplarında akciğer kanseri görülme oranları artmaktadır. Bu durum, yaşlı nüfusun daha dikkatli takip edilmesi gerektiğini göstermektedir.

Tüm yaş grupları içinde erkeklerde yüzde 21 ile en sık görülen akciğer kanseridir. Kadınlarda akciğer kanseri görülme oranı yüzde 6'dır. 50-69 yaş grupları içinde erkeklerde yüzde 25 ile en sık görülen akciğer kanseridir. 50-69 yaş grubunda kadınlarda akciğer kanseri görülme oranı yüzde 7'dir. 70 yaş üstünde erkeklerde yüzde 28 ile en sık görülen akciğer kanseridir. 70 yaş üstündeki kadınlarda akciğer kanseri görülme oranı yüzde 8'dir."

"İmmünoterapi, akciğer kanserinde yaşam süresini belirgin şekilde uzatıyor"

TTD Torasik Onkoloji Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Tuncay Göksel ise akciğer kanserinin gelişiminde tütün ürünleri kullanımının en önemli faktör olduğuna dikkati çekti.

Akciğer kanserinden en önemli korunma yönteminin sigara ve benzeri ürünlerin kullanılmaması ve dumanına maruz kalınmaması olduğunu ifade eden Göksel, "Özellikle tütün ürünlerini kullanmanın yanında bunların dumanına maruz kalmak, asbest, ağır metal ve radyasyona maruz olmak, hava kirliliği gibi faktörleri riski artırmaktadır" uyarısında bulundu.

Hormonal ve genetik faktörlerin akciğer kanseri gelişiminde rolü olduğunu belirterek Göksel, şunları söyledi:

"Özellikle sigara kullanmamış kadınlarda gelişen akciğer kanserinde genetik değişikliklerin yer aldığı gözlenmektedir. Bu durumun önemi akıllı ilaç olarak da bilinen hedefe yönelik tedavilerin bu hasta grubunda iyi yanıt verme olasılığının yüksek olmasıdır. Günümüzde erken evre akciğer kanserinde cerrahi ve stereotaktik radyoterapilerle başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Kemoterapiler halen etkili bir tedavi yöntemi olup, genetik mutasyon tespit edilen adenokarsinom vakalarında ise hedefe yönelik tedaviler uygulanmaktadır. Bu tedaviler, kanserli hücrelere zarar verirken normal hücrelere minimal etki yapmayı hedefler."

Göksel, son yıllarda ise immünoterapilerin akciğer kanserinde yaşam süresini belirgin şekilde uzattığını ve umut verici tedaviler olduklarını sözlerine ekledi.

Halk arasında sürekli üşüyenler için ortak görüş "kansız" oldukları yönünde. Ancak sebep her zaman bu kadar basit çıkmayabiliyor. Zira sürekli üşümek aslında pek çok hastalığın habercisi olabiliyor. Peki, üşümek nereye kadar normal? Hangi durumlarda hangi hastalıkları işaret ediyor? Merak edilenleri Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kadir Kayataş’la konuştuk.

Normal vücut ısısı ortalama 36,7 derece

“Üşüme vücudun soğuk hissedilmesidir” diyen Prof. Dr. Kayataş, bunun tüm vücutta olabileceği gibi sadece el veya ayaklarda hissedilebileceğini söylüyor.
Prof. Dr. Kayataş, üşümenin vücutta meydana geliş sürecini şöyle anlatıyor:

“Hücrelerimizin yaşaması ve olağan fonksiyonlarını sürdürebilmesi için vücudumuzun, belirli şartların bulunduğu bir ortamda olması gerekli. Bunlardan biri de vücut ısısı… Normal vücut ısısı 35,5-37,5 derece arası olup ortalaması 36,7. Ortam ısısı düştüğünde üşüme hissiyle beraber vücut kendi ısısını korumak için derin damarlarında büzüşme yaparak ısı kaybını önlemeye, kaslarda titreme şeklinde küçük kasılmalar ve gevşemelerle ısı üretmeye başlıyor. Üşüme hissi bu mekanizmaları harekete geçiren önemli bir uyarı.”

Uzun süren, eşlik eden başka şikayetlerin olduğu üşüme durumları ciddiye alınmalı, buna bir hastalığın neden olabileceği düşünülmeli ve bir hekime başvurulmalı. Üşüme şikayetinin giderilmesi tabii ki buna neden olan hastalığın teşhis ve tedavisi ile mümkün olur.

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kadir Kayataş

Uzun süren sürekli üşüme ciddiye alınmalı

Ortam ısısı düşük kaldığında üşüme hissinin olması normal. Üşüme hissinin giderilmesi için yapılacak ilk iş vücudun ısı kaybını önleyecek uygun kıyafetler giymek. Yine yeterli ve dengeli beslenmeye dikkat etmek, kış mevsimi bile olsa günlük aktiviteler ve spor faaliyetleri yapmak şart.

Peki hangi durumlarda üşüme konusunu hekime başvuracak denli ciddi bir sorun olarak görmek gerekiyor? Prof. Dr. Kayataş’tan öğreniyoruz:

“Uzun süren, eşlik eden başka şikayetlerin olduğu üşüme durumları ciddiye alınmalı, buna bir hastalığın neden olabileceği düşünülmeli ve bir hekime başvurulmalı. Üşüme şikayetinin giderilmesi tabii ki buna neden olan hastalığın teşhis ve tedavisi ile mümkün olur.”

Anemi akla gelen ilk sebep

Bu noktada akla hangi hastalıkların üşümeye sebep olabileceği sorusu geliyor. Üşüme denilince ilk düşünülen vücudun özellikle uç organlarına yeterince kan ve dolayısıyla oksijen gitmemesine neden olan anemi ya da bilinen adıyla kansızlık.
Üşümeye sebep olan bir diğer hastalık ise hipotiroidi. Prof. Dr. Kayataş hipotiroidinin nasıl üşümeye yol açtığını şöyle açıklıyor:

“Tiroid bezinin yeterince tiroid hormonu üretememesinden dolayı metabolizma yavaşlıyor. Böylece vücutta enerji ve ısı üretimi azalıyor.”

Hipoglisemi de üşümenin bir başka nedeni olabiliyor. Kan şekeri düzeyinin 50 mg/dl veya altına düşmesi durumunda hipoglisemi gelişiyor.

Enfeksiyonlar da üşütüyor

Enfeksiyonlar sürekli üşümenin bir başka sebebi. “Özellikle kış aylarında görülen viral veya bakteriyel nedenli grip, sinüzit, bronşit, pnömoni gibi üst solunum yolu enfeksiyonlarında üşümeye ateş, öksürük, burun akıntısı, halsizlik gibi semptomlar eşlik ediyor” diyen Prof. Dr. Kayataş, diğer olası enfeksiyonları şu şekilde anlatıyor:

“Bunun yanında idrar yolları enfeksiyonları, enfeksiyöz ishaller gibi hemen hemen tüm enfeksiyon hastalıklarında ateşle beraber üşüme de görülüyor.”

Yüksek kolesterol, şeker hastalığı, kontrolsüz hipertansiyon, sigara ve alkol kullanımı nedeniyle ateroskleroz dediğimiz atar damarların daralması neticesinde eller ve ayaklar gibi uç organlara yeterince kan gitmiyor. Bu da ellerde, ayaklarda soğukluk, solukluk ve üşümeye yol açıyor

Vücudun ihtiyacı olan çeşitli vitamin ve mineral eksiklikleri de yine sürekli üşümeye neden olabiliyor. Örneğin demir, B12 vitamini, C vitamini, folik asit eksiklikleri anemiye, dolayısıyla da üşümeye sebebiyet veriyor.

Yetersiz beslenme ve aşırı zayıflık… İnsanlar yeterli beslenmediği takdirde vücudun enerji ve ısı üretimi azalıyor. Azalan yağ dokusu da üşümeye katkıda bulunuyor.

Kan dolaşımında bozukluğa dikkat

Bir diğer sebebin de kan dolaşımının bozulması olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Kayataş, “Yüksek kolesterol, şeker hastalığı, kontrolsüz hipertansiyon, sigara ve alkol kullanımı nedeniyle ateroskleroz dediğimiz atar damarların daralması neticesinde eller ve ayaklar gibi uç organlara yeterince kan gitmiyor. Bu da ellerde, ayaklarda soğukluk, solukluk ve üşümeye yol açıyor” diyor. Olası damar rahatsızlıklarıyla ilgili olarak sözlerini şöyle sürdürüyor:

“El damarlarında ani daralmalarla seyreden Raynould hastalığında ellerde, sigara kullanımına bağlı bacak damarlarının ileri derecede daralması ile ortaya çıkan Buerger hastalığında da kan dolaşımı bozulduğu için bacak ve ayaklarda soğukluk ve üşüme oluyor.”

Prof. Dr. Kayataş, nöropatilere de değinerek, “Şeker hastalığı ve bazı nörolojik hastalıklara bağlı olarak gelişen sinir harabiyeti el ve ayaklarda üşümeye yol açabiliyor” diyor.

Üşüme hissine yol açan bir diğer hastalık ise pek çok kişinin muzdarip olduğu romatolojik hastalıklar… Prof. Dr. Kayataş bunu, “Yaygın enflamasyon (yangı) ve bazen enfeksiyonun eşlik ettiği romatoid artrit, sistemik lupus eritematozus gibi romatolojik hastalıklarda da üşüme hissi olabiliyor” şeklinde ifade ediyor. 

Polis Basın Subaylığı'ndan verilen bilgiye göre  saat 07:10 sıralarında, Girne - Alsancak Çevre Yolu üzerinde bulunan Eziç Dörtyol trafik ışıklarında, Mehmet GÜRTUNÇ'un (E-79) kullandığı MK 606 plakalı araç ile o esnada Girne - Alsancak Çevre yolu üzerinde seyreden Yusuf TEMEL (E-21) yönetimindeki UP 025 plakalı araç çarpıştı.

Kaza sonucu MK 606 plakalı araç sürücüsü Mehmet GÜRTUNÇ (E-79) olay yerinde yaşamını yitirirken, kazada yaralanan UP 025 plakalı araç sürücüsü Yusuf TEMEL’in kaldırıldığı Girne Dr. Akçiçek Hastanesinde tedavisi halen sürüyor.

Günümüzde çoğumuzun dert yandığı  ‘unutkanlık’  özellikle ileri yaşın doğal bir sonucu olarak düşünülse de, aslında 65 yaş üzerinde en sık görülen bunama nedeni olan ‘Alzheimer hastalığının ilk uyarılarından biri de olabiliyor!

Türkiye’de net veriler olmasa da 600 binin üzerinde Alzheimer hastası olduğu ve uzayan insan ömrüyle birlikte bu sayının 65 yaş üzerinde her beş yılda bir iki katına çıktığı belirtiliyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Demans ve Davranış Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzheimer hastalığında erken tanı ve tedavinin büyük önem taşıdığı uyarısında bulunarak, “Erken tanı sayesinde hastalığın ilerleme hızı belirli bir süre yavaşlatılabiliyor, hatta bazı tablolarda durdurulması bile mümkün olabiliyor.

Alzheimer en sık unutkanlık gibi yakın bellek sorunlarıyla başlıyor. Hastalığın özelliği, önce yeni olaylar unutulurken eski yaşantıların detaylı bir şekilde hatırlanması. Bu durum hasta yakınlarını şaşırtabiliyor ve unutkanlığın gerçek olup olmadığının sorgulanmasına neden oluyor.

Yıllar içinde hastanın belleğindeki bilgiler en yeniden en eskiye doğru bir bir siliniyor ve en eski anılar da kayboluyor. Dolayısıyla erken tanı için özellikle 65 yaş üzerindeki kişilerde oluşan  ‘unutkanlık’ sorununda zaman kaybetmeden konunun uzmanı bir nöroloji hekimine başvurmak gerekiyor” diyor.

Alzheimer’ın 10 erken sinyali!

Alzheimer hastalığına erken tanı konulması tedaviden etkin sonuç alınmasında büyük öneme sahip.  Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzheimer’ın erken dönem belirtilerini şöyle sıralıyor:  

• Unutkanlık giderek artıyorsa ve günlük yaşamı artık etkiler hale geldiyse
• Konuşmada bozulma varsa
• Zaman ve yer algısında kayıp başladıysa
• İç görü ve yargılamada bozulma varsa ve hastalık inkar ediliyorsa
• İş planlama ve takipte zorluk başladıysa 
• Aynı soruları tekrar tekrar sorma, eşyaları yanlış yere koyma dikkat çeker hale geldiyse
• Kişilik ve davranış değişikliği gözleniyorsa
• Yol, yön bulma güçlüğü nedeniyle artık dışarı çıkmak zor oluyorsa
• İçe kapanma, sosyal ortamlara girememe sorunu başladıysa
• Hobi ve uğraşlardan vazgeçme olduysa 

Beyindeki değişimler 20-30 yıl önce başlıyor 

Alzheimer hastalığının nedenleriyle ilgili çok sayıda çalışma ve teori mevcut. Beyinde asetil kolin azalması bir neden olarak biliniyor. Yapılan çalışmalara göre; beynin kabuk kısmında hücre içi ve hücreler arasında anormal protein birikimi oluyor, buna bağlı olarak hücreler ölüyor ve hücreler arası bağlantılar geri dönüşümsüz kayboluyor. Bunun sonucunda beyinde hafızayla ilgili görev yapan aracı kimyasalların (asetil kolin) düzeyi azalıyor. Alzheimer hastalığında beyindeki bu değişimler belirtiler ortaya çıkmadan 20-30 yıl önce başlıyor. Dolayısıyla hastalık bulguları ilerledikten sonra tedavilerin faydası sınırlı kalıyor.  

Aile öyküsü önemli bir risk faktörü 

Beyindeki proteinlerin neden bazı kişilerde biriktiği tam olarak bilinmese de hastalığa yatkınlık oluşturan etkenler üzerine tıp dünyasının kapsamlı çalışmaları sürüyor. Alzheimer’de en önemli risk faktörünün ilerleyen yaş olduğu belirtiliyor. Bunun yanı sıra düşük eğitim düzeyi ve sedanter yaşam, ağır beyin travmalarına maruz kalmak, hipertansiyon ve diyabet gibi damar yapısını bozan hastalıkların kontrolsüz şekilde var olması, kadın cinsiyeti, tedavi edilmemiş depresyon, obezite, sigara ve alkol tüketimi, hatta hava kirliliği ve zehirli gazlar gibi pek çok etken hastalığın başlamasında etkili oluyor. Prof. Dr. Neşe Tuncer, aile öyküsünün Alzheimer’da önemli bir risk faktörü olabileceğine işaret ederek, Alzheimer hastalığının bazı ailesel formlarında hastalığa yakalanma riskinin normal popülasyona göre 3-4 kat fazla görülebileceği belirtiliyor. Üstelik ailesinde Alzheimer hastalığı olan kişilerde hastalık 65 yaş öncesinde başlayabiliyor ve bu tablo ‘erken başlangıçlı Alzheimer’ olarak nitelendiriliyor. Bu nedenle aile öyküsü olan kişilerde genetik araştırma yapılması önem taşıyor.   

Yeni tedaviler umut veriyor! 

Alzheimer hastalığının tedavisinde Amerika Birleşik Devletleri’nde onay alan, henüz Avrupa’da onay almamış bazı yeni ilaçlar mevcut. Amiloid aşıları olarak geçen bu moleküller beyinde biriken anormal proteinleri temizleyerek etkili oluyorlar. Bilim dünyası her gün bu tedavileri geliştiriyor; etkinliğini arttıran ve yan etkilerini azaltan formlar üzerinde çalışıyor. Çalışmaları yakından takip ettiklerini belirten Prof. Dr. Neşe Tuncer, “Yakın bir dönemde ülkemizde de hastalarımıza verebileceğimiz yeni tedaviler için umutluyuz.” diyor.

Hastalığın ilerleme hızı yavaşlatılabiliyor

Halihazırda kullanılan ilaç tedavisi ve yaşam alışkanlıklarında yapılan düzenlemelerle hastalığın ilerleme hızı yavaşlatılarak hastanın fonksiyonel kapasitesi artırılabiliyor. Demans ve Davranış Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, ancak tedaviden etkin sonuç alınabilmesi için ilaç kullanımına mutlaka erken dönemde başlanması gerektiğine dikkat çekerek, “Özellikle, hastalığın bulgularını yavaşlatmakta etkili olduğu yapılan çalışmalarla kanıtlanmış olan ilaçların tedavisine erken dönemde başlandığında, tedavinin etkinliği daha uzun süreli oluyor. Erken teşhisin bir başka önemi ise bunamaya neden olan Alzheimer dışındaki tiroit hastalıkları, vitamin yetmezlikleri, depresyon ve diğer sistemik hastalıkların tedavi edilmesidir” bilgisini veriyor. 

Bedensel ve zihinsel yöntemler önemli

Prof. Dr. Neşe Tuncer, ilaç tedavisinin yanı sıra bilişsel stimülasyon, hastanın zihinsel kapasitesinin arttırılmasına yönelik hobiler, faaliyetler, egzersizler, sosyalliğin arttırılması, fiziksel egzersiz programları, beslenme alışkanlıklarında yapılan düzenlemeler (yeşil sebze, meyve, tahıllardan zengin kolesterolden  fakir Akdeniz diyeti ile beslenme) gibi bedensel ve zihinsel yöntemlerin de hastalığın ilerlemesini önlemede etkili olduğunu belirtiyor.

İSTANBUL (İGFA) - Yaz aylarında en sık rastlanan şikâyetlerden biri de sivrisinek ısırıkları…

Çok önemli gibi görünmese de aslında sivrisinekler, sıtma ve lyme gibi ciddi hastalıklara da neden olabiliyor. Isırdıklarında bir yandan canlıdan kan alırken diğer yandan tükürüklerindeki salgıyı canlıya enjekte eden sivrisinekler, hastalıkları bu yolla taşıyor.

Ayrıca sivrisineklerin tükürüklerinde yabancı proteinler barındırdıkları için vücudun bağışıklık sistemini etkilediklerini anlatan Bir Adım Sağlık CEO'su Uzm. Hemş. Ayşe Şengel, “Bu yabancı proteinler nedeniyle vücutta histamin salgılanır, ödem ve kaşıntı oluşur. Eğer sivrisinek ısırmasından sonra ödem, eklemlerde ağrı ve şişlik, yüksek ateş gibi şikayetler varsa mutlaka bir sağlık kurumuna başvurulmalıdır" dedi.

KAŞINTIYI ALMAK İÇİN

Sivrisinek ısırığında solüsyonlara alternatif evde elimizin altında bulunan bazı ürünlerin de iyi gelebileceğini hatırlatan uzman hemşiren Şengel, alkol, fesleğen, yulaf ezmesi, aloe vera, dondurulmuş çay poşetlerinin hem kaşıntıyı almak hem de kısa süre de olsa sivrisinekleri uzaklaştırmak için kullanılabileceğini söyledi.

İSTANBUL (İGFA) - Zona, ‘Varisella Zoster Virüsü’nün etken olduğu, genellikle belirli bir bölgeyle sınırlı veziküler lezyonlar ile seyreden sekonder enfeksiyondur.

80 yaş üzerindeki kişilerin yaklaşık yarısının yaşamı boyunca en az bir kez zona geçirdiğini belirten Deri Hastalıkları Uzmanı Dr. Kübra Esen, “Stres, diyabet, kortizon tedavisi gibi bağışıklığı baskılayıcı özellik gösteren ilaçların kullanımı, uzun süreli (kronik) rahatsızlıklar, altta yatan bir kanser hastalığı bulunması, radyoterapi ve cerrahi girişimler hastalığı tetikleyebilir. Zona sağlıklı kişilerde genellikle belirli bir yerle sınırlı, daha az ağrılı olurken, yaşlı hastalarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış olan kişilerde daha şiddetli seyreder” açıklamasında bulundu.

ATEŞ, BAŞ AĞRISI VE HALSİZLİK ZONA BELİRTİSİ

Zona hastalığının ilk başta ateş, baş ağrısı ve halsizlik gibi şikayetlerle kendini gösterdiğini vurgulayan Dr. Kübra Esen, “Zonanın çıkacağı bölgede önce kaşınma, batma, bazen ağrı gibi anormal deri duyuları olur. Bu dönemde, kas ağrısı, kalp ağrısı, böbrek ağrısı, apandisit, migren gibi ağrıya yol açabilecek durumlarla karışabilir. Bu belirtileri takiben 3-5 gün içerisinde ağrılı ve ödemli kızarık kabarıklıklar oluşur ve kısa süre sonra grup şeklinde küçük su kabarcıkları gelişir. Bu döküntülerde yanma hissi belirgindir” dedi.

10 GÜNDE AZALMAYAN BELİRTİLER VARSA DOKTORA BAŞVURULMALI

Zona hastalığının tanısının genel olarak bu rahatsızlığa bağlı oluşan tipik lezyonların görülmesi, klinik belirtiler ve çeşitli testler ışığında gerçekleştirildiğinin altını çizen Dr. Kübra Esen, “Zona tedavisinde antiviral ilaçlar reçetelendirilir ve bu ilaçların kullanımını takiben lezyonların gerilemesi hızlanır ve ağrı hissinin kontrolü sağlanabilir. Antiviral ilaçlar dışında oluşan ağrı ve ödem kontrolü için antienflamatuar ilaçlara başvurulabilir. Uzun dönemli ve şiddetli ağrı hissinde ise narkotik ağrı kesiciler, nöbet engelleyici ilaçlar ve cilt üzerine uygulanabilen anestezik ilaçlar hekimler tarafından reçetelendirilebilir. Antihistaminik grubu ilaçlar zona hastalığında ortaya çıkan kaşıntının giderilmesinde etkilidir. Zona hastalığı birkaç hafta içerisinde düzelme eğiliminde olan bir rahatsızlıktır. Tedaviye rağmen 10 gün içerisinde belirtiler ve şikayetlerde bir düzelme olmaması halinde hekime tekrar başvurulması gerekiyor” hatırlatmasında bulundu.

Türkiye'de Mersin Sağlık İşleri Daire Başkanlığı’na bağlı Kadın Sağlığı Danışma Merkezi’nde görev yapan diyetisyen Müge Kinaş, hava sıcaklıklarına bağlı olarak değişen beslenme düzeni hakkında bilgi verdi. Artan hava sıcaklıklarıyla birlikte vücut sıvısının düşmeye başladığını ve su tüketimine daha fazla ağırlık verilmesi gerektiğini ifade eden Müge Kinaş, “Su tüketimini artırmak adına, suyun yanı sıra taze sıkılmış sebze ve meyve suları, ayran gibi içecekler de tercih edilebilir. Bu süreçte hafif yiyeceklere, sebze ve meyvelere yönelerek, aşırı yağlı yemeklerden uzak durmalıyız” şeklinde konuştu.

Yemek pişirme tekniklerinde daha sağlıklı yöntemler kullanmanın doğru olduğunu kaydeden Kinaş, “Kızartma işlemini daha az tercih ederek haşlama, ızgara ve fırınlama işlemlerine daha çok yer verebiliriz. Yemek öğünlerinde hafif yiyecekler tüketilmeli. Özellikle şeker problemi olan vatandaşların, şeker seviyesini bir anda yükseltecek yiyeceklerden mutlaka uzak durması gerekir” diye konuştu.

"Günlük alınması gereken meyve ve sebze porsiyonu toplamda 5'dir"

Günlük alınması gereken meyve ve sebze porsiyonunun toplamda 5 olduğunu aktaran Kinaş, “İki porsiyon sebze, üç porsiyon meyve ya da üç porsiyon sebze, iki porsiyon meyve olacak şekilde besin tüketmemiz gerekiyor. Yaz mevsiminde bol miktarda meyve ve sebze çeşitliliği var. Ancak bunları tüketirken kontrollü olmak gerekir. Özellikle kavun, karpuz gibi sıvı oranı yüksek, ama şeker oranı da bir o kadar fazla olan meyveleri tüketirken, porsiyonları daha ölçülü olacak şekilde ayarlamamız gerekiyor. Avuç içi büyüklüğünde 2-3 dilim üçgen kavun veya karpuz, bir porsiyon meyve ediyor. O yüzden bu meyveleri tüketirken biraz daha dikkat etmek gerek” ifadelerini kullandı.

Spor yapmanın özel bir saati olmadığını ve kişinin kendini iyi hissettiği saatte spor yapmasının doğru olduğunu söyleyen Kinaş “Spor yapmak isteyen vatandaşların, bazı istisnalara dikkat etmesi gerekiyor. Güneşin dik açıyla geldiği öğlen saatlerinde spor yapılmaması, özellikle tansiyon problemi olan ya da yaşı ileri olan vatandaşlarımızın da bu saatlerde dışarıya daha korunaklı bir şekilde çıkmaları gerekmektedir”diyerek sözlerini tamamladı.

TikTok kullanıcısı Keely, 25 yıl önce ebeveynlerinin haberi olmadan prezervatiflerine delikler açarak kardeş sahibi olduğunu açıkladı. Kız kardeşine doğum günü mesajı olarak paylaştığı video,7 milyon kez izlendi. Kullanıcıların tepkileri ise farklı oldu.

Kardeş sahibi olmak isteyen TikTok kullanıcısı olan bir kadın, ebeveynlerinden habersiz prezervatiflerine delikler bir kardeşe sahip olduğunu açıkladı.

7 MİLYON İZLENDİ

Keely isimli TikToker, kız kardeşi Sam'e bir doğum günü mesajı olarak bu videoyu paylaştı ve video, yaklaşık 7 milyon kez izlendi.

25 YILLIK SIR

"25 yıldır bir sırrım var," diye başladı videodaki metni. "Ve artık bunu paylaşmanın zamanı geldiğini düşünüyorum."

Keely, itirafını annesinden özür dileyerek başlattı. Kendisi ve arkadaşının, prezervatif paketlerine birçok delik açtıklarını söyledi.

"ÇOK DİKKATLİYDİK"

Altı ay sonra, annesi hamile olduğunu açıkladı ve Keely bu habere çok sevindi. Ancak yıllar sonra annesi hala, "Nasıl olduğunu bilmiyorum. Çok dikkatliydik," dedi. Keely, annesinden özür dileyerek, "Sam burada olduğu için üzgün değilim," dedi.

Keely, küçükken en iyi arkadaşıyla birlikte ebeveynlerinin yatak odasına gizlice girdiklerini ve yatak masasının üzerinde bir yığın prezervatif bulduklarını anlattı. Arkadaşının, bu prezervatiflerin ne olduğunu ve ne için kullanıldığını ona açıkladığını belirtti. Ayrıca, annesinin bir dikiş iğnesi bulundurduğunu da ifade etti.

Altı ay sonra, annesi hamile olduğunu açıkladığında, Keely'nin bu hareketinin sonucu ortaya çıktı. Ancak yıllar sonra annesi hala, "Nasıl olduğunu bilmiyorum. Çok dikkatliydik," dedi.

İZLEYENLER ŞAŞKIN

Keely'nin ailesinin bu viral videoya nasıl tepki verdiği henüz bilinmiyor. Birçok TikTok kullanıcısı, Keely'nin itirafına karşı şaşkınlıklarını ifade etti. Bir kullanıcı, "Bunu bana zorla bile söyletemezsin," diye güldü.

Bir başka kullanıcı, "Bunu mezarıma kadar götürürdüm," diye espri yaptı. Bir başka kullanıcı ise, "Eğer kız kardeşin seninle sinirlenirse, sadece 'VAROLUŞUN İÇİN TEŞEKKÜR EDERSİN' diyebilirsin," şeklinde vurguladı.

"ONLARIN HATASI"

Bir kullanıcı ise ebeveynleri, prezervatifleri iğnenin yanına bırakmakla eleştirdi. "Bu tamamen onların hatası. Kim iğneyi parlak paketlerin yanına bırakır ki," diye yorumladı. Birçok kişi ise, hikayenin çok iyi bir düğün konuşması olacağını belirtti.

Almanya'da Türk bilim insanları Özlem Türeci ve Uğur Şahin tarafından kurulan şirket, yarın hakim karşısına çıkacak. Almanya'da hizmet veren iki hukuk şirketi, müvekkillerinin başvurusu üzerine yargı sürecini başlattı. Yapılan açıklamada, müvekkillerin sağlığında "kalıcı hasar" oluştuğu ve bu sebeple tazminat davası açıldığı duyuruldu.

"AŞIDAN SONRA KALP RİTMİNDE BOZUKLUK MEYDANA GELDİ"

İsmi açıklanmayan kadının orta yaşlı bir sağlık sektörü çalışanı olduğu da belirtildi. Sağlık çalışanının aşı olduktan sonra kalp ritminde bozukluk meydana geldiği ve "beyin sisi" yaşadığı da vurgulandı. Yarın başlayacak yargı sürecinde kadının BioNTech'ten 150 bin euro (yaklaşık 3.7 milyon TL) tazminat istediği de açıklandı.

1 MİLYON EUROYA KADAR PARA İSTENİYOR

Hamburg'da bölgesel mahkemesinde görülecek davanın bu yöndeki yüzlerce iddiadan biri olduğu ve iki hukuk şirketi tarafından açılan davalardan 1 milyon euroya kadar para istendiği belirtildi.

BIONTECH: AŞI İLE YAN ETKİLER ARASINDA NET BİR BAĞ GÖSTEREMEDİLER

BioNTech ise dava süreciyle ilgili olarak yaptığı açıklamada, üretilen aşıların güvenlik kontrollerinin yapıldığını ifade etti. BioNTech yetkilileri, "Açılan davada davacı ve avukatları, koronavirüs aşısı ile görülen yan etkiler arasında net bir bağ gösteremedi" ifadesini kullandı.

ŞİRKET DEĞİL HÜKÜMET ZARAR GÖREBİLİR

Financial Times, BioNTech'in davayı kaybetmesi durumunda doğrudan şirkete yönelik maddi bir hasarın oluşmayacağının altını çizerken, Avrupa Birliği'nin yasal olarak aşı üreticilerini koruduğunu ve davanın olası bir kaybı durumunda ise hükümetlerin suçlanabileceğini aktardı.

6 aydan bu yana akciğer kanseriyle mücadele eden ünlü oyuncu Billur Kalkavan tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. 59 yaşındaki Kalkavan'ın ölümünü meslektaşı Hamdi Alkan duyurdu. Alkan, "Çok üzgünüm… Işıklar içinde uyu canım Billur" dedi.

SON VİDEOSUNDA KANSER HASTALARINA SESLENMİŞ

Bugün hayatını kaybeden oyuncu Billur Kalkavan, Instagram hesabında yayınladığı 5 Eylül tarihli son videosunda, kanser hastalarına seslendi: "Korkmayın"

ÜZÜCÜ HABERİ HAMDİ ALKAN VERMİŞTİ

Billur Kalkavan'ın yaşadığı sağlık sorununu Hamdi Alkan duyurmuştu. Ünlü yönetmen, "Billur Kalkavan'a acil şifalar diliyorum. Güzel yüreğin ve enerjin bu hastalığı yenecektir Billur'cuğum. Daima yanındayım" sözleriyle arkadaşına destek olmuştu.

British Journal of Sports Medicine’da yayımlanan araştırmaya göre, günde 20 dakikalık düzenli fiziksel aktivite, koronavirüse karşı fayda sağlayarak kişilerin ciddi şekilde hasta olmalarının önüne geçiyor.

Araştırma sonuçları, haftalık toplam 150 dakika orta-yoğunlukta ya da 75 dakika yoğun çalışmanın en iyi korumayı sağladığını gösteriyor.

Uzmanlar, düzenli egzersizlerin solunum yolu enfeksiyonlarına karşı koruyucu etkisini biliyor.

Düzenli fiziksel aktivitenin, koronavirüsün obezite ve tip 2 diyabet gibi hastalıklara neden olma riskini azalttığına da dikkat çekiliyor.

Araştırmacılar öte yandan, analizin sınırlılığı nedeniyle bulguların dikkatli şekilde yorumlanması gerektiğini belirtiyor.

Uzmanlar, porno bağımlılığına harcanan saatlerin 2019'a kıyasla iki katına çıktığını söylüyor. Her ay izleyici sayısı katlanarak artan porno filmlerine olan bağımlılık, bağımlılarını gerçek hayattan koparıyor.

YARDIM İSTİYORLAR

Pandemi sırasında uzaktan çalışmanın yaygınlaştığı bu sorun için özellikle İngiltere’de rakam korkunç boyutlara ulaştı. İngilizler bu bağımlılıktan kurtulmak için uzmanlardan yardım istiyor. Doktorlar, sadece birkaç tık ötede hemen ulaşılabilen yetişkin içerikli videoların sıradan kullanıcıları bile bağımlıya dönüştürdüğünü ve sorunu olanları daha da kötüleştirdiğini söylüyor.

GÜNDE 14 SAAT PORNO İZLİYOR

İngiltere'nin en büyük seks ve porno bağımlılığı kliniği olan Londra'daki Laurel Center, günde 14 saate kadar porno izleyen bazı uzaktan çalışanları tedavi ettiğini söylüyor.

Merkezin klinik direktörü Dr. Paula Hall, WFH'nin insanların artık bilgisayarlarının başında her zamankinden daha fazla yalnız zaman geçirdikleri anlamına geldiğini söyledi. Dr. Hall, bu yıl kliniğe gelen hastaların daha yoğun tedaviye ihtiyacı olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Canan Karatay, ezber bozan açıklamalarıyla gündemden düşmüyor. Canan Karatay’ın bu açıklaması çay tiryakilerini çok üzecek. Günün her saati sorgusuz sualsiz hatta neredeyse sürekli tüketilen çayın önemli bir zararını hatırlatan Karatay, dikkatli olunması gerektiğini söyledi.

ÇAYIN AZ BİLİNEN ZARARI

Çay doğru ve kararında tüketildiğinde vücut için faydası vardır. Yapılan çalışmalarda şekersiz tüketilen çayın kalp sağlığı için faydalı olduğu ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca çay bağırsak sağlığını da iyileştirmektedir. Şekersiz içilen çayın kan şekeri seviyesini de düşürdüğü biliniyor. Odaklanmayı da artıran bir içecek olan çay birden çok faydası olan bir içecektir. Ancak çayın bilinmeyen zararları da var...

Uzmanlara göre gereğinden fazla çay tüketmek:

Mide bulantısı,
Baş ağrısı
Sinir bozukluğuna yol açıyor.
Aşırı çay tüketimi kalpte çarpıntı ve elde titreme sorunlarına da yol açıyor.
En büyük mesele ise kansızlık ve demir eksikliğine yol açması.
"GEÇMİŞTE BÖYLE BİR ŞEY YOKTU"

Üstelik bu soruna yol açtığını tüm uzmanlar söylediği gibi sağlıklı beslenme konusundaki açıklamalarıyla dikkat çeken doktorlarımızdan biri olan Prof. Dr. Canan Karatay'da söylüyor.

Canan Karatay hasta olmak istemeyenlere özel tarifini verdi: Paça çorbası değil!
Cumhuriyet'te yer alan habere göre; Prof. Dr. Canan Karatay çay tüketenleri uyardı. Sağlıklı yeme içme konusunda kamuoyuyla paylaştığı görüşleri nedeniyle sık sık gündem olan Prof. Dr. Canan Karatay, Habertürk’ten Hülya Hökenek'in sorularını yanıtladı.

Canan Karatay burada çayla ilgili yapmış olduğu açıklamada ''Çay yeni çıkmış bir alışkanlıktır. Geçmişte böyle bir şey yoktu. Seneler önce kahve içilirdi. Ben çaya karşı değilim. Ama yemek yedikten sonra hemen içilmemelidir. 4 saat sonra içilmelidir. Hemen içilmeli kronik kansızlık sebebidir. Demir eksikliğine yol açar'' ifadelerine yer verdi

<

Koronavirüs başta ülkemiz olmak üzere dünya genelinde yeniden artış gösterdi. Virüsün yeniden artmaya başlamasında maske ve mesafe kurallarının gevşetilmesinin de etkisi olduğu belirtiliyor.

BOĞAZ AĞRISI YAŞADILAR

İngiltere'de 17 bin 500 koronavirüs hastası üzerinde yapılan bir çalışmada ise dikkat çeken sonuçlar elde edildi. Doktorlar, hastalar üzerinde yaptıkları araştırma sonucunda çoğunun boğaz ağrısı yaşadığını tespit etti. Koronavirüsün daha önceki yaygın belirtileri arasında ateş ve öksürük görülüyordu.

TAT KAYBI DAHA AZ

Doktorlar, salgının başında yüksek derecede seyreden koku ve tat kayıplarına da şu anda hastalarda daha az rastlandığını ifade etti.

DETAYLARA DA YER VERİLDİ

Araştırmanın sonucunda koronavirüsün daha sık rastlanan yeni belirtilerine de yer verildi. İlk 20'yi şu belirtiler aldı:

• Boğaz ağrısı - yüzde 58 oranında rapor edildi
• Tıkalı burun - yüzde 40
• Balgamsız öksürük - yüzde 40
• Burun akıntısı - yüzde 40
• Balgamlı öksürük - yüzde 37
• Kısık ses - yüzde 35
• Hapşırma - yüzde 32
• Yorgunluk - yüzde 27
• Kas ağrıları/ağrıları - yüzde 25
• Baş dönmesi, sersemlik - yüzde 18
• Şişmiş boyun bezleri - yüzde 15
• Göz ağrısı - yüzde 14
• Değişen koku - yüzde 13
• Göğüs ağrısı sıkışması - yüzde 13
• Ateş - yüzde 13
• Titreme veya titreme - yüzde 12
• Nefes darlığı - yüzde 11
• Kulak ağrısı - yüzde 11
• Koku kaybı - yüzde 10.